'Gaat om discussie'

Dit is waarom deze banaan 120.000 euro waard is (ook Nederlands museum wilde 'm kopen)

09 december 2019 16:30 Aangepast: 09 december 2019 17:56
Een bezoeker van de kunstbeurs in Basel poseert met het kunstwerk van Cattelan Beeld © Getty Images

Met slechts wat ducttape en een banaan wist een Italiaanse kunstenaar afgelopen week alle aandacht naar zich toe te trekken op één van de grootste kunstbeurzen ter wereld. Veel mensen vinden het werk compleet belachelijk, maar die ophef is juist wat het zo waardevol maakt.

Kunstenaar Maurizio Cattelan kan er waarschijnlijk wel om lachen, want inmiddels is 'Comedian', zoals het kunstwerk heet, drie keer verkocht. Totale opbrengsten: 375.000 dollar (ongeveer 340.000 euro). Het was mogelijk om drie keer te verkopen, omdat hij niet de fysieke banaan en ducttape verkocht, maar het concept.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Banaan aan de muur verkocht voor 150.000 dollar

Voor dat bedrag word je eigenaar van een certificaat van echtheid en een 14 pagina's tellend document met een instructie hoe het kunstwerk moet worden tentoongesteld. Er is nog niet veel over die instructies naar buiten gebracht, behalve dat je de banaan elke zeven tot tien dagen moet vervangen. Sommige media schrijven dat de banaan op 175 centimeter hoogte moet worden gehangen in een hoek van 37 graden.

Niet vaak maakte een kunstwerk zo veel los. Alle grote internationale media schrijven erover, en ook in Nederland kwamen er veel reacties. Zo zette iemand een vastgeplakte peer voor 375.000 euro op Marktplaats en op de Facebookpagina van RTL Nieuws stroomden de varianten op het kunstwerk binnen.

Gert Kaijser reageerde met deze foto op Facebook Gert Kaijser reageerde met deze foto op Facebook
Henneke Doeland heeft al serieuze biedingen, zegt ze Henneke Doeland heeft al serieuze biedingen, zegt ze
Jochem Stevens maakte dit 'kunstwerk' Jochem Stevens maakte dit 'kunstwerk'

Veel mensen vragen zich af wie in hemelsnaam dit soort bedragen voor een banaan en wat tape zou willen betalen. Nou, het museum LAM in Lisse. Dit museum heeft interesse getoond in het kunstwerk, maar uiteindelijk grepen ze ernaast.

Directeur Sietske van Zanten vindt dat jammer, want ze had het graag toegevoegd aan hun collectie. "Wat we interessant vinden aan het werk, is dat de waarde niet in het object zelf zit, maar in de discussie eromheen", zegt ze. Het werk bevraagt volgens haar wat kunst is en hoe je ernaar moet kijken. "Dat is zo mooi aan dit werk, we hebben er allemaal een mening over."

Dat het dan slechts om een banaan en stukje plakband gaat, zegt volgens Van Zanten niet zo veel. "Een stukje papier met potlood erop is in materiële waarde misschien wel minder waard dan een banaan en ducttape, maar als het gemaakt is door Picasso of Rembrandt is het een heel ander verhaal."

Uitdagen en spelen

Volgens kunsthistorica Sophie van Steenderen maakt het veel uit dat bedenker Cattelan al een groot kunstenaar is. "Het is een onderdeel van zijn oeuvre, daardoor is het meer waard dan wanneer jij of ik een banaan aan de muur hangen." Cattelan staat al jaren bekend om zijn ontregelende en provocerende kunst, zoals een gouden toiletpot of standbeeld van Adolf Hitler.

Conceptuele kunst, waarbij het draait om het idee, bestaat al enorm lang, zegt Van Steenderen. "Het gaat deels over originaliteit, dat je de eerste bent die iets bedenkt." De waarde wordt vervolgens door de consument bepaald. "Ik snap de reacties, maar je moet bedenken dat veel kunst provocatie in zich heeft. Het gaat om uitdagen en spelen met de aannames van wat kunst is. Hoe ver is het publiek dan bereid om met je mee te gaan?"

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Bezoeker kunstbeurs VS eet banaan van 120.000 dollar

Het werk kreeg volgens Van Steenderen nog een extra laag toen een andere kunstenaar besloot om de banaan op de kunstbeurs in Miami op te eten. "Dan krijg je actie, reactie en wordt de eter onderdeel van het theater. Ik kan me voorstellen dat Cattelan dat alleen maar leuk vindt", zegt ze. "Zo gebeurt er een hele hoop om iets wat schijnbaar nergens over gaat."

Al sinds jaar en dag worden alledaagse voorwerpen gepresenteerd als kunst, denk aan het urinoir van Duchamp, of het blikje poep van kunstenaar Piero Manzoni uit 1961. 

We hebben een aantal van deze kunstwerken op een rij gezet:

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore