Zondaginterview

Wat als je dochter écht niet durft te praten? Het beheerst het gezin van Indy (7)

08 december 2019 08:29 Aangepast: 10 december 2019 11:47
Indy met haar vader Aschwin. Beeld © Eigen foto

Ze wil later vlogger worden. Ze wil paardrijlessen geven. Ze kan je werkelijk de oren van je kop kletsen over alle plannen die ze heeft. Indy Keijmis is een 7-jarig meisje zoals er duizenden rondlopen. Toch is er iets anders aan haar: ze heeft een angststoornis en houdt tegen de meeste mensen haar mond dicht. Stijf dicht.

Indy uit Berkel en Rodenrijs heeft selectief mutisme. Ze kan wel praten, maar het lukt haar in veel sociale situaties niet omdat de spanning te hoog is. Naar schatting hebben 1 op de 150 tot 500 kinderen hier in meer of mindere mate last van. Veel volwassenen verwarren het met gewone verlegenheid, maar dat is het absoluut niet, weten Indy's ouders Viviyanti en Aschwin.

Geen begrip

Sommigen begrijpen niet wat er aan de hand is, vertelt Viviyanti. "Iemand werd laatst boos omdat ze geen dankjewel zei toen ze iets kreeg aangereikt. En vaak krijgt ze te horen of ze haar tong heeft verloren. Dat werkt niet voor haar. Ze moet zich juist niet gedwongen voelen om te praten. De nadruk moet er niet op liggen. Anders verstart ze. Je moet dit behandelen op de juiste manier, anders houdt ze hier haar hele leven last van. Het is een constant gevecht." 

De gevolgen van Indy's angststoornis zijn voor het hele gezin merkbaar. Haar ouders moeten rekening houden met de kleinste dingen. Alles om Indy niet met onmogelijke keuzes op te zadelen waardoor ze zich gedwongen voelt te praten. "Ik moet de drinkbeker die ze mee naar school meeneemt niet te strak dichtdraaien. Anders moet ze hulp vragen aan de juf en dat doet ze niet. Als ze de beker niet zelf open krijgt, drinkt ze de hele dag niet." 

Indy (7) met haar broertje Lars en haar moeder Viviyanti. Indy (7) met haar broertje Lars en haar moeder Viviyanti.

Een broek met een moeilijke rits, doet ze niet aan op dagen dat ze gymlessen heeft: want anders moet ze de juf om hulp vragen bij het aankleden. Meerdere keren kwam ze van de peuterspeelzaal thuis met een natte broek terwijl ze al zindelijk was, simpelweg omdat ze niet durfde aan te geven dat ze moest plassen. En zo zijn er tal van andere voorbeelden.

Stoornis bekender maken

Viviyanti heeft het tot haar missie gemaakt om de stoornis bekender te maken zodat meer mensen het herkennen. Op Instagram vertelt ze openhartig over de vooruitgang van Indy, maar ook over tegenvallers. Zo omschrijft ze na een bezoek aan de tandarts haar machteloze gevoel als moeder: 'Waarom kan het nou niet gewoon een keertje normaal gaan?' 

Een paar weken geleden organiseerden Viviyanti en Aschwin een lezing over de stoornis. Daar was ook een oudere vrouw bij, die hen achteraf aansprak. "Ze zei dat ze precies hetzelfde heeft gehad. Ze is er nooit voor behandeld en heeft er haar hele leven last van gehad, in haar werk, in haar sociale leven. Ze had een tweelingzus die namens haar sprak. Dan denk ik: hier moet echt meer aandacht voor komen." 

Hoe het kan dat Indy de stoornis heeft ontwikkeld, weten ze niet. Het kan in haar karakter liggen, het kan door een traumatische gebeurtenis komen. "Toen ze drie jaar was, zagen we de eerste signalen. Ze reageerde anders op volwassenen en kinderen", vertelt vader Aschwin. "Als er in de speeltuin een ander kind kwam, wilde Indy niet verder spelen. Ze wilde meteen weg." 

Volledig verkrampt

Ze zagen er nog geen groot kwaad in, maar besloten haar wel naar een peuterspeelzaal te laten gaan. Juist om het contact met andere kinderen te oefenen. Dat haar zwijgzaamheid een serieuzer probleem was, kwam voor haar ouders pas goed aan het licht tijdens haar vierde verjaardag. Ze werd toegezongen door de leidsters en andere kinderen. "Maar in plaats van dat ze ervan genoot zoals ieder ander kind, verkrampte ze volledig." 

Ze bewoog niet, keek paniekerig uit haar ogen, geen glimlach op het gezicht, niks. Ook toen ze de lucht in werd getild door de leidsters, had ze geen enkel plezier. "De leidsters bleven maar doorgaan om het haar naar de zin te maken", zegt Viviyanti. "Ze zeiden tegen haar: je wordt niet één, niet twee, niet drie, maar..." Indy gaf geen antwoord. "Ik wilde haar eigenlijk meteen pakken en weggaan. Ik kon het niet aanzien. Ik voelde haar lijden." 

Selectief mutisme

Volgens het UMC Utrecht zwijgen kinderen met de ontwikkelingsstoornis selectief mutisme consequent in bepaalde situaties, terwijl ze thuis wel goed kunnen praten.

Vaak maken kinderen met selectief mutisme helemaal geen geluid, ook niet als ze zich pijn doen of er een verleidelijke beloning in het vooruitzicht gesteld wordt

Bij veel kinderen gaat selectief mutisme gepaard met perfectionisme. Mogelijk zijn ze bang om iets fout te zeggen. 

Daarnaast beschrijven ouders van kinderen met selectief mutisme hun kind vaak als koppig, uitgerust met een sterke wil of weinig flexibel in verschillende situaties.

Het is goed mogelijk dat de angst om te praten vanaf dat moment groeide, denkt Viviyanti. In groep één van de basisschool vond ze de juf hartstikke lief en ze knuffelde graag met haar, maar ze zei geen woord. Alleen tegen klasgenoten vertelde ze dingen. En soms fluisterde ze haar vriendinnetjes in dat ze iets namens haar tegen de juf moesten zeggen. 

Er moest iets gebeuren

Na een half jaar trok de school aan de bel, er moest iets gebeuren. De juf kwam er niet doorheen. Dat was ook het moment dat haar ouders voor het eerst hoorden van selectief mutisme door een documentaire van de BBC op tv. Een jong jongetje werd gevolgd, hij sprak alleen maar met één klasgenootje. "Het was alsof Indy's verhaal werd verteld." 

Ze kwamen erachter dat het UMC Utrecht een van de weinige plekken in Nederland is waar ze gespecialiseerd zijn in de stoornis. Indy werd een halve middag geobserveerd toen de diagnose al door specialisten officieel kon worden gesteld: Indy heeft inderdaad selectief mutisme. Viviyanti en Aschwin voelden zich opgelucht: ze hadden nu een idee wat er aan de hand was. Maar er waren ook meteen zorgen. Want ze wisten ook: dit is niet zomaar voorbij. 

Dieptepunt

Er lag een behandelplan klaar, maar er was nog een wachtlijst van een half jaar. Midden in die periode ging Indy over van groep twee naar groep drie. Ze kreeg een nieuwe juf. Leuk en spannend voor veel kinderen, maar voor Indy was het rampzalig. Het werd een dieptepunt. Indy weigerde simpelweg naar school te gaan. Niks kon haar overtuigen dat het allemaal wel mee zou vallen, wat haar ouders ook tegen haar zeiden.

Ze was in alle staten. Ze verstopte zich onder de bank, in de kast, bleef huilen, schreeuwen. "We moesten haar in de auto sleuren en vervolgens bij school uit de auto trekken", zegt Aschwin. De pijn die Indy voelde, voelden haar ouders ook. “Op de zoveelste dag hield ik het niet meer. Op de weg terug barstte ik zelf in tranen uit. Je gaat twijfelen aan jezelf. Je weet niet of wat we doen goed is. Beschadigen we Indy niet juist op deze manier?"

Vertrouwd gezicht

De daaropvolgende dagen bleef Indy thuis. Op school leefden de leraren mee. Na een paar dagen kwam de school met een idee voor een tijdelijke oplossing: de eerste uren zou Indy door haar oude juf worden opgevangen. Niet dat Indy met haar sprak, maar het was tenminste een vertrouwd gezicht. Dat werkte, Indy ging met wat minder tegenzin naar school. Intussen belden haar ouders naar het UMC, of ze toch niet eerder konden komen. 

Anderhalf jaar heeft Indy elke vrijdag therapie in het ziekenhuis gekregen waardoor ze langzaam leerde te praten. Het waren muizenstapjes, maar ze ging vooruit. Zo praatte ze eerst alleen met haar ouders, terwijl de therapeut op de gang stond met de deur open. Een volgende sessie gebeurde hetzelfde, alleen stond de therapeut met de rug naar haar toe in de deuropening. De daaropvolgende sessie stond de therapeut in een hoek in de kamer. Zo kwam de therapeut steeds dichterbij Indy.

Deze maand had ze haar laatste sessie bij het UMC, ze heeft daar alles geleerd wat ze kon leren. Nu is de kunst om dat over te brengen naar huis en naar school. Dat gaat met vallen en opstaan. Thuis hangt in de keuken een 'dappere dingenbord', waarop momenten staan beschreven waarin Indy zichzelf verraste. 'Alleen op pad op de camping', staat bijvoorbeeld geschreven. Of: 'Praten tegen sommige vaders en moeder op school'. En: 'Knikken tegen sommige mensen'.

Steeds meer durven

Het zijn van die kleine dingen die laten zien dat ze steeds meer durft. "Als het even tegenzit, lopen we naar het bord en zeggen we tegen haar: 'Weet je nog toen de juf tegen jou en je vriendinnen vroeg hoe het ging, en dat jij uit het niets zei dat het goed ging?, vertelt haar moeder. 'En laatst zei ze tegen mij: 'Mama, ik heb een beperking, maar ik kan wel steeds meer praten."

Het is zeker niet zo dat ze nu overal praatjes maakt, maar ze durft zich in veel situaties wel sneller van zich te laten horen. Ze knikt inmiddels als de juf haar gesloten vragen stelt. En ook kwamen niet lang geleden haar opa en oma langs die ze minder vaak ziet. Eerder sprak ze helemaal niet tegen ze. Maar toen haar opa en oma haar lievelingsboek erbij pakten, begon ze ineens te praten tot verrassing van iedereen.

Indy houdt van paardrijden en wil later paardrijlessen geven. Indy houdt van paardrijden en wil later paardrijlessen geven.

Dat zijn momenten dat Viviyanti en Aschwin zich onwijs trots voelen. "We weten niet hoe het in de toekomst zal gaan. Misschien houdt ze er haar hele leven last van. Maar als ze dan zo verrassend uit de hoek komt en iets zegt, ja, dan maakt mijn hart een sprongetje", zegt Aschwin. "Dan hoop ik dat er toch een omslagpunt komt. Dat ze merkt dat praten helemaal niet eng hoeft te zijn." 

Niet bang

In haar vlogs heeft Indy dat in ieder geval al door. Daar praat ze honderduit over hoe ze haar broer wil laten schrikken, wat ze heeft gekocht bij de Trekpleister en hoe mooi de schelpjes zijn die ze heeft gevonden. En als een volleerd vlogger sluit Indy af met: 'Geef dit filmpje een duimpje en vergeet je niet te abonneren. Dan hoef je niks van mijn video's te missen.'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore