Asociaal gedrag

Fietsers en automobilisten ruziën op kruispunten: 'Twee groepen op voet van oorlog'

15 november 2019 13:35 Aangepast: 15 november 2019 13:43
Archieffoto Beeld © ANP

Het aantal verkeersdoden op kruispunten neemt toe, bleek gisteren uit onderzoek van RTL Nieuws. Direct kwamen er reacties van automobilisten en fietsers die elkaar beschuldigen van asociaal gedrag op deze plekken. Waarom gaan deze groepen zo moeilijk samen?

"Vraag mij dan toch af of dat iets te maken heeft met het feit dat fietsers soms rijden alsof de weg van hun alleen is", was één van de vele reacties op de Facebookpagina van RTL Nieuws. Waarop ook meteen het antwoord van een fietser kwam: "Kan je met automobilisten ook zeggen. Die scheuren over de weg zonder richting aan te geven."

Het is kort samengevat het gevoel dat bij veel fietsers en automobilisten opkwam bij het lezen dat het totaal aantal ongelukken op kruispunten de laatste jaren rond de 20.000 ligt. Bij 16.000 daarvan raakten mensen gewond. Daarbij gaat het niet de goede kant op met verkeersveiligheid, want er waren in 2018 25 meer dodelijke ongelukken dan in 2016. Met name fietsers zijn daarbij het slachtoffer.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Steeds meer doden op kruispunten: elk jaar 20.000 ongelukken

"Het zijn altijd twee bloedgroepen geweest die op voet van oorlog verkeren", zegt verkeerspsycholoog Karel Brookhuis over de irritatie tussen fietsers en automobilisten. "Het heeft ermee te maken met dat fietsers zich ondergeschoven voelen, omdat auto's groot en sterk zijn. Automobilisten hebben weer het gevoel dat fietsers veel te brutaal zijn." Op een kruispunt komt dit allemaal samen.

"Het is dé ontmoetingsplek van beide groepen", zegt Brookhuis. Iedereen heeft zijn eigen belangen, en zeker rond de spits is er weinig ruimte. "Dan probeer je elk gaatje te benutten", zegt hij. "Dat betekent dat het vaak niet helemaal volgens de regels gaat. Dan dwing je de ander om te remmen of bij te sturen, dat wekt irritatie van beide kanten."

Check je eigen buurt

Benieuwd naar ongelukken en gevaarlijke kruispunten in je eigen buurt? Voor alle woonplaatsen in Nederland heeft RTL Nieuws dit in kaart gebracht. Check je eigen woonplaats door te zoeken in onderstaande balk. 

Volgens verkeerspyscholoog Gerard Tertoolen heb je op een kruispunt snel last van wat hij noemt 'crowding effecten'. Dat is het gevoel dat er te veel mensen om je heen zijn. "Het is niet helemaal hetzelfde als drukte. Bijvoorbeeld bij een popconcert ben je met duizenden mensen en ervaar je geen crowding, maar op een kruispunt met fietsers en auto wel", zegt hij. "Dat komt omdat je het overzicht kwijtraakt, en je heel snel je eigen positie in het verkeer moet kunnen inschatten."

Het helpt ook niet dat mensen in het verkeer vooral bezig zijn met hun eigen hachje, en daarbij terugvallen op vrij primitieve principes, zegt Tertoolen. "Alles moet snel en efficiënt en iedere hapering daarin wordt als verlies ervaren." Daardoor negeren mensen verkeerslichten, zien ze anderen over het hoofd of schatten ze voorrang verkeerd in.

Op het kruispunt van de Bornholmstraat met de Kotkastraat in Groningen ging het 30 keer mis de afgelopen jaren. Op het kruispunt van de Bornholmstraat met de Kotkastraat in Groningen ging het 30 keer mis de afgelopen jaren.

"Qua tijdswinst schiet je er allemaal niet veel mee op", zegt Tertoolen."Maar het voelt als verlies van tijd en soms prestige als je anderen voorrang moet geven. Het gaat helemaal nergens over, soms om fracties van seconden." Dat gevoel zit zo diep dat de oplossing volgens Tertoolen vooral ligt in het verstandig indelen van kruispunten. Bijvoorbeeld door meer ruimte te geven aan het belangrijkste verkeer of verkeerslichten met timers erbij.

Het zou natuurlijk ook helpen als verkeersdeelnemers meer rust nemen of beter om zich heen kijken. "Maar dat zijn rationele tips in een impulsieve wereld", zegt Tertoolen. In het verkeer vallen we nou eenmaal vaak terug op onze primitieve driften. "Natuurlijk moeten we allemaal onthaasten, maar dat zit een stuk dieper dan alleen verkeer."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`