Klokkenluider

Misstanden bij Belastingdienst tot aan hoogste ambtelijke top genegeerd

12 november 2019 22:59 Aangepast: 13 november 2019 09:08
Pierre Niessen (68), oud-medewerker van de Belastingdienst: "Ik heb de plicht om naar buiten te treden." Beeld © RTL Nieuws

De Belastingdienst heeft interne meldingen van misstanden bij de behandeling van burgers tot op het hoogste ambtelijke niveau genegeerd. Een medewerker die jarenlang aan de bel trok omdat in strijd met de wet werd gehandeld en burgers werden gedupeerd, vond nergens gehoor.

Dit blijkt uit een brandbrief die deze klokkenluider naar de Tweede Kamer stuurde, en waarin Trouw en RTL Nieuws vooraf inzage hadden. Collega's waarschuwden hem dat zijn strijd voor gerechtigheid zinloos was: "Je weet hoe het klokkenluiders vergaat." Er heerste een angstcultuur bij de Belastingdienst. Medewerkers durfden de leiding niet tegen te spreken, uit vrees dat het hun loopbaan zou schaden.

Geschokt door onthullingen

Pierre Niessen (68), een nu gepensioneerde ex-ambtenaar, is geschokt door de onthullingen over de toeslagenaffaire. Toeslagen voor kinderopvang werden door de Belastingdienst onterecht stopgezet, ouders werden zonder bewijs aangemerkt als fraudeur en moesten tienduizenden euro's terugbetalen. Daarom vertelt Niessen nu zijn verhaal.

Klokkenluider kan misstanden Belastingdienst niet langer aanzien

Pierre Niessen zag van binnenuit hoe het misging bij de Belastingdienst. Hij kaartte de misstanden aan, maar dat werd hem niet in dank afgenomen.

De klokkenluider zegt dat hij geen rust vindt, als hij zijn ervaringen niet zou aankaarten. "Voor mij is de maat vol. Ik moet wel naar buiten treden, die verplichting heb ik. Ten opzichte van de mensen die onrecht is aangedaan en tegenover mijn geweten." Niessen hoopt dat de politiek onderzoek gaat doen en de Belastingdienst dwingt tot verantwoording en aanpassing van regels.

Onterecht hard aangepakt

Niessen handelde in de jaren 2014 tot en met 2016 bezwaren af bij de afdeling Invordering van Belastingdienst / Toeslagen. De jaren daarvoor alarmeerde hij leidinggevenden al meermalen dat bij de afhandeling van toeslagen of schulden ouders vaak onterecht hard werden aangepakt en dat de rechtsbescherming niet op orde was. Het halen van 'targets' was belangrijker dan een eerlijke behandeling van burgers.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Belastingdienst zette toeslag 8500 gezinnen stop vanwege 'grove schuld'

De affaire die Niessen het meest dwars zit is het zonder reden intrekken van uitstel van betaling. Dit gebeurde bij 40.000 mensen, terwijl niet eens een beslissing was genomen over hun bezwaar. Daarna werd de invordering van schulden in gang gezet (en de rente daarover).

In strijd met de wet

Als burgers daartegen bezwaar maakten, deed de Belastingdienst alsof zijn neus bloedde. Het bezwaar werd aangemerkt als 'verzoek om informatie' en de invordering van schulden werd gewoon doorgezet, in strijd met de wet. Ook in de toeslagenaffaire werden ouders hier slachtoffer van. Bezwaren 'vereenvoudigd afdoen', heette dat intern.

Niessen: "Hier is mensen onrecht aangedaan, daar ben ik van overtuigd. Nou, als dat zo is, dan ben ik er niet meer van af te houden." Hij kaartte de kwestie daarom aan bij collega's, bij leidinggevenden, bij juristen van de dienst, bij een vertrouwenspersoon, bij het hoger management, en uiteindelijk bij de hoogste ambtelijke baas.

'Onacceptabel en zeer ongepast'

Nergens vond hij gehoor: "Ik liep tegen muren aan." Tot op de dag van vandaag heeft hij geen antwoord gekregen op de waarom-vraag. Het zit Niessen nog steeds dwars dat medewerkers van de Belastingdienst de opdracht kregen tegen de wet in te handelen: "Onacceptabel en zeer ongepast." Niessen heeft geweigerd dit te doen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Gwendolyne won zaak over toeslag van Belastingdienst: 'Tijd krijg je niet terug'

Hij wil dat de Belastingdienst alsnog verantwoording aflegt en werkprocessen aanpast. Ook hoopt Niessen dat interne klachtenprocedures tegen het licht worden gehouden, en dat de top in de toekomst wél luistert naar eigen medewerkers. De ex-ambtenaar is gebonden aan een geheimhoudingsplicht, meldt hij in zijn brief aan de Tweede Kamer, maar hij is bereid het parlement de bewijsvoering te leveren.

Consequent afgewimpeld

Trouw en RTL Nieuws kregen inzage in zijn dossier om de feiten te kunnen controleren. Uit de documenten blijkt dat Niessen consequent werd afgewimpeld. "In de toekomst gaan we weer volgens de wet werken", antwoordt een jurist op zijn klachten. Een ander: "Pierre, bemoei je niet met beleidszaken, houd je bezig met je eigen werkzaamheden." Of, zoals een collega zei: "Pierre, ik vind dat je gelijk hebt, maar ik moet nog vele jaren mee." Steeds dezelfde reactie: "Pierre, ook al heb je gelijk, dit ga je nooit winnen. Je wint het nooit van de overheid."

Niessen is geen liefhebber van de uitdrukking 'klokkenluider'; het woord is volgens hem besmet. Hij benadrukt dat hij intern de juiste procedures heeft gevolgd en dat hij slechts een 'misstand' aan de kaak stelt. Uit het dossier blijkt dat Niessen zich met zijn klachten ook wendde tot de ambtelijke top, zoals de toenmalig Directeur Toeslagen, en de hoogste baas, de Directeur-Generaal van de Belastingdienst. Ook bij hen vond hij geen gehoor.

Lak aan rechtsbescherming

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zegt dat hij meer signalen krijgt over een onzorgvuldige omgang met burgers. "Het lijkt erop dat een aantal leidinggevenden bij de Belastingdienst lak heeft aan de rechtsbescherming van de belastingplichtige." Omtzigt wil snel opheldering van staatssecretaris Snel  (Financiën) of topambtenaren van deze praktijken afwisten, en signalen van medewerkers 'bewust genegeerd' hebben.

SP-Kamerlid Renske Leijten noemt het goed dat oud-medewerkers als Niessen zich melden, omdat zo 'steeds duidelijker wordt wat er is gebeurd'. "Het is een ontluisterend beeld, dat het vertrouwen in de overheid ernstig schaadt. De SP vindt dat dit opgelost moet worden, maar ook dat de onderste steen boven moet komen via en parlementaire enquête."

'Signalen gemeld'

De Belastingdienst wil niet zeggen of de wet willens en wetens is overtreden bij het intrekken van 40.000 uitstellen van betaling. Een woordvoerder zegt dat de dienst 'voortdurend streeft' naar het voldoen aan regels.

Volgens de fiscus is herhaaldelijk met de klokkenluider gesproken en zijn diens 'signalen' gemeld bij betrokken onderdelen. "Als een collega het niet eens is met de manier waarop zijn melding is afgehandeld, kan hij de misstand melden bij het Huis voor Klokkenluiders." De Belastingdienst verwijst verder naar het rapport van de commissie-Donner over de toeslagenaffaire, komende donderdag. "Naar verwachting zal ook de afhandeling van bezwaren hierin aandacht krijgen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Toeslagenaffaire: topambtenaren gaven illegale fraudejacht ruim baan

Pierre Niessen raakte de laatste jaren bij de Belastingdienst steeds verder geïsoleerd op zijn werk. Hij kreeg een burn-out, en verliet de dienst in 2016 om met pensioen te gaan. In een afscheidsmail aan collega's, na een dienstverband van 46 jaar, hield hij een vurig pleidooi voor 'herbezinning' op het 'rechtsgevoel' – van ambtenaren en voor burgers. "We mogen onze problemen niet afwentelen op onze klanten. De rechten van burgers moeten ten volle gewaarborgd blijven en wij moeten rekenschap afleggen."

Open kaart spelen

Tegenwoordig woont Niessen met zijn vrouw de helft van het jaar in Nederland, de andere helft in Turkije. Hij doet voor één keer zijn verhaal, en hoopt dat hij nu wel wordt gehoord. "Het is de hoogste tijd dat open kaart wordt gespeeld. Ik kreeg een burn-out, maar de mensen die getroffen werden hadden het nog veel zwaarder. Ik hoop dat er voor hen nu een oplossing komt."

Slachtoffers toeslagenaffaire halen verhaal

Een groep boze ouders ging langs bij de Belastingdienst in Rotterdam. Hun kinderopvangtoeslag werd ten onrechte stopgezet.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`