Wederopbouw

Vijftig jaar gastarbeiders in Nederland: 'Marokko is voor mij een vakantieland geworden'

04 november 2019 07:22 Aangepast: 04 november 2019 16:48
Turkse gastarbeiders krijgen in 1968 bloemen na hun gezinshereniging in Rotterdam. Beeld © ANP

Met zijn houten koffer vol kleding kwam hij vijftig jaar geleden aan in Gouda om te werken in een vleesfabriek. Hij wilde maximaal een paar jaar blijven. Maar de Marokkaanse gastarbeider Abdel Lagila (71) woont hier nog steeds. "Nederland was een droom die uitkwam."

Zijn verhaal wordt verteld in de vandaag geopende expositie in Rotterdam over 50 jaar arbeidsmigratie in Nederland. "Het is fijn hier. En toen mijn familie overkwam, was er voor mij geen reden om terug te gaan." Burgemeester Ahmed Aboutaleb, zelf zoon van een gastarbeider als Abdel Lagila, opent de expositie.

Wederopbouw

De gastarbeiders van een halve eeuw geleden werden met open armen ontvangen. Protesten waren er niet, de nood was enorm hoog. "In die tijd was Nederland in wederopbouw", zegt Sahin Yildirim, initiatiefnemer van de expositie. "Nederland kon alle hulp gebruiken. Daarom werd de focus gelegd op het buitenland. Grote werkgevers als Philips, Thomassen&Drijver, DAF wilden graag buitenlandse werknemers. Ze deden werk dat veel Nederlanders niet deden."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

50.000 arbeidsmigranten nodig voor werk dat niemand wil doen

De mensen die decennia geleden hier naartoe kwamen om te werken, hebben Nederland niet alleen helpen terug opbouwen. Ze hebben er ook voor gezorgd dat het land diverser is geworden. Yildirim vindt dat de politiek niet goed anticipeerde op de komst van al die mensen. "Lange tijd erkende de regering niet dat veel gastarbeiders niet meer terug gingen, maar permanent bleven. Voor goede inburgering ben je dan een paar stappen te laat."

Aanvankelijk kwamen de gastarbeiders vooral uit landen als Griekenland en Italië. Later werden dat ook Spanje en Portugal. Nederland sloot 55 jaar geleden een wervingsovereenkomst met Turkije en in 1969 volgde Marokko.

Contractverlenging

Yildirim: "Vooral de Turkse, Marokkaanse en Spaanse werknemers bleken heel hard te werken. Tot tevredenheid van die bedrijven." Voor werkgevers was het ook helemaal niet aantrekkelijk om telkens weer nieuwe mensen aan te nemen. Zij verlengden keer op keer de contracten. Het doel dat al die arbeidskrachten na een paar jaar weer terug naar huis zouden keren, bleek in de praktijk dus anders te gaan.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Niet ons inkomen of immigratie, maar het klimaat baart Nederlanders zorgen

Zo ging dat ook bij Abdel Lagila. Hij was net klaar met zijn opleiding in Marokko, maar kon geen baan vinden. Toen hij hoorde dat hij in Nederland kon gaan werken, greep hij zijn kans. "Zo kon ik ook mijn familie in Marokko onderhouden. Daardoor konden mijn broer en zus studeren. Dat maakte mij trots."

Werkweek van 84 uur

Hij had zelf een doel gesteld: hooguit vier jaar in Nederland en dan terug naar Marokko om daar een toekomst op te bouwen. Het eerste jaar leefde hij in een pension, geregeld door zijn werkgever. In een kamer sliep hij met maar liefst 24 anderen. Daarna verhuisde hij naar een beter onderkomen. Toen zijn vrouw en kind na vier jaar overkwamen naar Nederland, verdween de noodzaak om terug te gaan naar Marokko. "We hadden hier een leven", zegt Abdel.

Dat leven was wel zwaar. Hij werkte onmenselijk hard en maakte weken van wel 84 uur. Daardoor verdiende hij goed, maar het had ook een keerzijde. Hij had nauwelijks tijd meer over om Nederland te leren kennen.

They took our jobs? Nee, we profiteren van arbeidsmigratie

Iedereen kan in iedere EU-lidstaat aan de slag. En dat heeft gevolgen. RTL Z zet de belangrijkste op een rij.

Dat probleem hadden meer gastarbeiders, zo weet Miguel Angel Luengo. Zijn vader uit Spanje kwam in 1963 naar Nederland. Hij kwam terecht in een kamp, vlakbij het Brabantse dorp Someren. "De pastoor zei tegen de dorpsbewoners dat de gastarbeiders er toch maar tijdelijk waren, dus dat het geen zin had om daarin te investeren."

'Marokko is een heel mooi land'

Maar wat als tijdelijk was bedoeld, werd ook voor zijn vader permanent. "Het leven hier was beter dan in Spanje waar hij als zadelmaker voor paarden geen werk meer kon vinden. In Nederland had hij een huis. Toen ik veertien was verhuisden we naar hem toe. We kwamen in een woning terecht met vloerbedekking, iets wat we nooit hadden gezien."

Zijn vader vertrok uiteindelijk in 1981 terug naar Spanje. Maar Miguel bleef. Net als Abdel Lagila: "Marokko is een heel mooi land, maar het is voor mij een vakantieland geworden."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore