Online toegankelijk

Digitale slavenregisters Suriname zijn 'waarschuwing tegen slavernij'

30 oktober 2019 16:37 Aangepast: 30 oktober 2019 20:27
Keti Koti, de herdenking van het slavernijverleden, op 1 juli 2019, bij het Nationaal Monument Slavernijverleden in Amsterdam. Beeld © Remko de Waal/ANP

Het heeft twee jaar geduurd, maar morgen is het eindelijk zover: de Surinaamse slavenregisters zijn volledig gedigitaliseerd.

In de registers staan zo'n tachtigduizend namen van slavenhouders en van mensen die tussen 1826 en 1863 in Suriname in slavernij leefden, evenals informatie over geboorte, overlijden, verkoop en vrijkomen van slaven. Voorheen konden mensen die namen en informatie enkel opzoeken in 43 boeken die in het archief in Suriname opgeslagen lagen.

30.000 pagina's

Maar in 2017 startte het Nationaal Archief Suriname met het scannen van alle 30.000 pagina's. Meer dan duizend vrijwilligers in Suriname en Nederland typten die scans over, en zo kwam een database tot stand die sinds 1 juli 2018 deels en vanaf morgen compleet online staat. Dat betekent dat een vliegreis naar Suriname niet meer nodig is voor bijvoorbeeld voorouderonderzoek.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Surinaamse slavenregisters openbaar: 'Ik heb er nachten niet van geslapen'

Een van de vrijwilligers is Huub van Helvoort (71), wiens kleinzoon een Surinaamse vader heeft. Hij was al bezig met stamboomonderzoek voor zijn kleinzoon en maakte 7.000 scans van de slavenregisters.

"Ik vind het belangrijk dat Surinaamse mensen zo geholpen worden met voorouderonderzoek. Omdat het voor iedereen belangrijk is te weten waar je vandaan komt en waar je roots liggen."

Boos

Initiatiefnemers van de digitalisering zijn Coen van Galen, onderzoeker aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, en Maurits Hassankhan van de Anton de Kom Universiteit in Paramaribo.

Van Galen kwam er tijdens een ander onderzoek naar slavernij achter dat de archieven alleen te raadplegen waren in Suriname. "Dat maakte me heel boos. Ik vond dit als wetenschapper interessant, maar vooral maatschappelijk omdat veel mensen in Nederland op een of andere manier afstammen van mensen in slavernij of slavenhouders."

Nadenken over slavernij

Van Galen hoopt dat mensen door de digitalisering gaan nadenken over wat slavernij doet met mensen en met een samenleving. "Je kunt niet naar deze bronnen kijken zonder te bedenken welk verwoestend effect slavernij heeft op een samenleving."

Zo kregen veel mensen geen achternaam, zegt Van Galen. "Dat laat al zien dat ze niet werden gezien als mens. Sommigen kregen namen waarmee ze belachelijk werden gemaakt, zoals Monkey of Chagrijn. Met name mannen, die werden als bedreiging gezien."

Venus of Amourette

En dan had je nog vrouwen die namen als Venus of Amourette kregen. "Dat lijkt aardig, tot je je bedenkt dat die vrouwen zichzelf niet konden beschermen tegen avances van plantagehouders."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Herdenking slavernijverleden: 'Het beheerst nog steeds mijn leven'

Dat de registers nu voor iedereen toegankelijk zijn, is volgens Van Galen zo belangrijk om te kunnen snappen waarom het onderwerp slavernij zo gevoelig ligt, met name bij mensen met voorouders die in slavernij leefden. Want je moet eerst begrijpen hoe de slavernij in elkaar zat, voor je begrip voor elkaar kunt opbrengen, zegt hij. 

Waarschuwing

Het bekijken van de online database moet ook een waarschuwing zijn, zegt Van Galen. "Vanwege het achterliggende idee dat we in een samenleving zitten waarin je op moet passen dat je mensen als medemens blijft zien. Als we bepaalde groepen niet de moeite waard vinden om te beschermen en als minderwaardig zien, kan dat leiden tot misbruik en slavernij."

De digitalisering is bijzonder, zegt Van Galen. Ze kan zelfs rekenen op internationale wetenschappelijke belangstelling, ondervond hij op een bijeenkomst van Enslaved, een groep databouwers op basis van slavernij. 

Bovendien zijn de registers de best bezochte database op de website van het Nationaal Archief. "Geen enkele andere archiefbron geeft zo'n compleet beeld van het leven in slavernij over een langere periode." 

Onderzoeker Coen van Galen met de papieren registers. Onderzoeker Coen van Galen met de papieren registers.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore