D66 eist inzage documenten

Politie vernietigde cruciaal document in zaak oud-Transaviapiloot Julio Poch

28 oktober 2019 19:00 Aangepast: 28 oktober 2019 19:01
Julio Poch na aankomst in Nederland in 2017. Hij had toen acht jaar onterecht vastgezeten in een Argentijnse cel. Beeld © ANP

Een cruciaal document over het omstreden Nederlandse politieonderzoek naar oud-Transaviapiloot Julio Poch is vernietigd. Uit dat document bleek hoe nauw oud-minister Hirsch Ballin betrokken was bij de vervolging en omstreden uitlevering van Poch.

Het gaat om het reisverslag van de eerste geheime missie van hoge politiefunctionarissen naar Argentinië om te onderzoeken of Poch vervolgd kon worden wegens oorlogsmisdaden. Het verslag is na dat onderzoek in januari 2008 uit een politiekluis verwijderd. Dit blijkt uit onderzoek van het radioprogramma Bureau Buitenland (VPRO) en RTL Nieuws.

Inhoud kluis vernietigd

Het verslag van een tweede reis naar Argentinië – een paar maanden later – is wel bewaard gebleven. Dit tweede verslag lag al wekenlang bij de top van het OM toen minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid nog aan de Tweede Kamer meldde dat hij niet over reisverslagen beschikte. Over beide zaken heeft de minister de Kamer nooit geïnformeerd. 

De twee reisverslagen zijn belangrijk, omdat daaruit blijkt hoe intensief de top van het OM en de toenmalige minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin vanaf eind 2007 betrokken waren bij de vervolging van Poch en zijn omstreden uitlevering aan Argentinië.

Politie en justitie zeggen in een reactie dat het verslag van de eerste reis 'niet meer is gevonden' en 'dat de inhoud van de kluis (waar het verslag mogelijk heeft gelegen, red.) reeds jaren geleden is vernietigd'. 

Getergd

Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66) reageert getergd op deze nieuwe onthullingen en wil dat de minister nu snel openheid van zaken geeft: "Dit is de zoveelste bedroevende episode in een schimmenspel rondom de zaak-Poch."

"Reisverslagen die worden vernietigd, een ander verslag dat eigenlijk al praktisch op het bureau van de minister lag, maar waarover de Kamer pas veel later hoorde… Het heeft er alle schijn van dat Nederland hier zeer onzorgvuldig is geweest."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Politie en justitie twijfelden over uitlevering ex-piloot Julio Poch

Politie en justitie kunnen geen verklaring geven voor waarom het eerste verslag, een vertrouwelijk document van de toenmalige Criminele Inlichtingen Eenheid, werd vernietigd.

Lange tijd ontkend

Uit het tweede verslag blijkt dat Nederlandse politie- en justitiefunctionarissen al tijdens die reis in mei 2008 met de Argentijnen spraken over mogelijke uitlevering van de oud-piloot van Transavia. Minister Grapperhaus heeft dit lange tijd ontkend.

Pas nadat het verslag dit voorjaar was opgedoken in een Wob-procedure van Bureau Buitenland en RTL Nieuws (een procedure om meer informatie over overheidsbesluiten naar boven te krijgen), informeerde de minister de Kamer alsnog. Het OM zegt in een reactie dat men het eerder 'niet noodzakelijk' vond het reisverslag naar de minister te sturen.

Julio Poch zat acht jaar lang onschuldig vast: 'Ik wil excuses van Nederland

Oud-Transaviapiloot Julio Poch wil oprechte excuses van de Nederlandse staat. Dat vertelde hij in mei in een exclusief interview aan RTL Nieuws.

Geheime ambtsberichten

Grapperhaus heeft ook nog geen melding gemaakt van ambtsberichten van de top van het OM aan Hirsch Ballin over het onderzoek naar Poch uit november 2007 en februari 2008. Grapperhaus beschikt hier ook over.

Nadat in 2007 werd bericht dat het onderzoek naar een mogelijke oorlogsmisdadiger werd stilgelegd omdat dat niet kansrijk zou zijn, raakte de minister betrokken. Hirsch Ballin en het OM vreesden 'straffeloosheid' en wilden het onderzoek voortzetten. Dat leidde tot de dienstreizen naar Argentinië, en, uiteindelijk, de arrestatie van Poch in Spanje in september 2009.

Onder de pet

"Het heeft er alle schijn van dat informatie zo lang mogelijk onder de pet moest worden gehouden", zegt de advocaat van Poch, Geert-Jan Knoops. Met zijn cliënt was hij in het voorjaar van 2018 namelijk naarstig op zoek naar informatie over de rol die Nederland heeft gespeeld bij de arrestatie en uitlevering van Poch aan Argentinië.

Poch was toen net drie maanden vrij. Hij wil een schadevergoeding en probeerde juist in die fase via de rechter af te dwingen dat Hirsch Ballin en anderen als getuige konden worden gehoord.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Onverkwikkelijke nieuwe feiten in de zaak-Julio Poch

'Waarheid boven tafel'

De informatie over het reisverslag en het ambtsbericht werd toen dus achtergehouden, concludeert Knoops. "Men wist toen al dat er een claim aan zat te komen." Knoops wil nu dat duidelijk wordt waarom het eerste reisverslag is vernietigd. Hij roept het parlement op te zorgen dat het geheime tweede reisverslag en het vertrouwelijke ambtsbericht openbaar worden.

"De minister heeft zelf gezegd dat een 'uiterste inspanning' gedaan moet worden om de waarheid boven tafel te krijgen. Het lijkt me dus van het grootste belang dat die stukken nu worden verstrekt." D66-Kamerlid Sjoerdsma wil dat Grapperhaus de Kamer alsnog inzage geeft in de documenten.

Julio Poch is van plan schadevergoeding van de Nederlandse Staat te eisen, omdat hij acht jaar vast zat in Argentijnse een cel en via Spanje werd uitgeleverd zonder spoor van bewijs. Grapperhaus weigert tot dusver de aansprakelijkheid van de staat te erkennen. Eerder meldde hij: "Er zijn geen aanknopingspunten voor het verwijt dat dit opsporingsonderzoek onrechtmatig is geweest."

Hirsch Ballin moet getuigen

Om een claim tegen de staat te onderbouwen, worden nu eerst hoofdrolspelers in een rechtszaak gehoord. Volgende maand worden oud-minister Hirsch Ballin en andere betrokkenen als getuigen ondervraagd. De rechtbank Rotterdam gaf hiervoor eerder groen licht.

Grapperhaus stelde begin dit jaar een eigen onderzoek in naar de gang van zaken om te komen tot 'waarheidsvinding'. Het is onduidelijk wanneer dit rapport verschijnt.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`