Geen keuze

Speciaal onderwijs barst uit zijn voegen: 'Mijn kind heeft veel verdriet'

25 oktober 2019 15:57 Aangepast: 25 oktober 2019 17:02
Beeld ter illustratie. Beeld © iStock

Ouders zoeken maandenlang naar een school met plek, kinderen krijgen noodgedwongen onder hun niveau les en zelfs docenten stoppen met hun baan vanwege de hoge werkdruk. Het speciaal onderwijs barst uit zijn voegen.

Er zijn, kortom, te veel leerlingen met behoefte aan speciaal onderwijs, maar te weinig docenten om hen les te geven. Daardoor ontstaan lange wachtlijsten en situaties waarbij kinderen niet op de juiste plek zitten. "Dit is heftig nieuws", reageerde CDA-Kamerlid Michel Rog vanochtend. "Juist omdat het om een groep kwetsbare kinderen gaat. Elk kind moet in een veilige omgeving onderwijs kunnen krijgen dat bij hem of haar past."

'Zoveel afwijzingen' 

Voor de 9-jarige zoon van Daphne Straver-Hokke uit Bleiswijk duurde het bijna een jaar voordat een plekje op een school vrijkwam. Hij heeft concentratieproblemen en kan alleen maar presteren in een rustige klas. "Vanaf september 2018 zijn we bezig geweest om hem aan te melden bij een geschikte school. We hebben zoveel afwijzingen gehad. Overal kregen we te horen: 'Sorry, we kunnen geen kinderen meer aannemen'."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Speciaal onderwijs kampt met overvolle klassen en wachtlijsten'

Toen een school in Rotterdam negen maanden later een plaatsje vrij had, hapte ze direct toe. "Je moet maar ja zeggen", vertelt ze. "Je hebt geen keuze meer welke school het wordt." De angst overheerste om geen school te kunnen vinden. "Het alternatief was dat hij na de zomervakantie thuis zou zitten. Er zijn momenten geweest dat ik in tranen was omdat ik het niet meer wist. Maar mijn zoon had het meeste verdriet."

Massale toestroom speciaal onderwijs

Het speciaal onderwijs is er voor kinderen die niet op hun plek zouden zijn op een reguliere (gewone) school. Soms zijn de klassen te groot of is er niet genoeg begeleiding. Het gaat dan om kinderen met bijvoorbeeld autisme, een chronische ziekte of gedragsproblemen. Die kunnen terecht op een school met speciaal onderwijs. 

In totaal zijn er in Nederland 924 onderwijsinstellingen voor speciaal onderwijs. Vanwege de enorme krapte hanteren 133 scholen nu een wachtlijst, of zijn ze van plan kinderen op een wachtlijst te gaan plaatsen. Bijna een vijfde (18 procent) van de speciale scholen in het middelbaar onderwijs heeft een wachtlijst. Binnen het speciaal basisonderwijs is dat 14 procent. Bijna 30 procent van alle scholen verwacht binnenkort een wachtlijst in te voeren.

Met de Wet passend onderwijs krijgen reguliere scholen extra geld om kinderen met gedragsproblemen toch goed te kunnen opvangen. In samenwerking met de ouders bekijken scholen of ze de extra ondersteuning zelf kunnen geven. De wet moet voorkomen dat steeds meer kinderen het speciaal onderwijs ingaan. Dat lijkt dus niet te werken.

'Passend bestaat niet'

De zoon van Berrit (ze wil niet met haar achternaam genoemd worden) heeft ook behoefte aan een rustige omgeving. Vanwege zijn vorm van autisme geeft een klas van ongeveer dertig kinderen te veel prikkels. Een school met een kleine klas én het juiste niveau kon ze niet vinden. "Passend onderwijs bestaat niet", oordeelt Berrit. "Mijn zoon heeft niveau havo-vwo, maar in speciaal-onderwijsland is daarin weinig tot niks te vinden. Je hebt geen keuze." 

Hij zit nu op een school die gespecialiseerd is in kinderen die chronisch ziek zijn of een meervoudig lichamelijke handicap hebben. "De school is niet ingericht voor kinderen die binnen het autismespectrum vallen. Maar ze hebben een kleine klas. Het is dus een veiliger plek, maar geen passende."

Schoolhond Basiel stelt Belgische leerlingen op hun gemak

Een bijzondere leerling op een school voor speciaal onderwijs in België. Hond Basiel stelt leerlingen met autisme en leerproblemen op hun gemak.

Tot overmaat van ramp nemen docenten in het speciaal onderwijs ontslag vanwege de slechte werkomstandigheden. Juist op het moment dat zij het hardst nodig zijn. "Ik was er eerlijk gezegd helemaal klaar mee", vertelt voormalig docent Bas de Ruig over de reden van zijn vertrek.

Hij gaf vijftien jaar lang les in het speciaal onderwijs. "De druk op docenten is enorm. Als er ook maar één collega wegens ziekte of overspanning thuisblijft, betekent het dat andere leraren direct een drukkere klas hebben. Bovenop de volle klassen die ze al hebben."

Ook veeleisende ouders voeren de werkdruk op. "Veel mensen zien het onderwijs als een soort tweede opvoeding. Maar die tijd hebben wij niet door het grote aantal leerlingen." De Ruig herinnert zich agressieve ouders die met hulp van de politie tot kalmte gemaand moesten worden. "Daar spreekt niet echt waardering voor je werk uit."

'Vicieuze cirkel'

Volgens hem is het een vicieuze cirkel. "Aan de basis worden studenten niet enthousiast van de matige en ouderwetse opleiding, en hun toekomstperspectief. De aanvoer van docenten is daarom beperkt. Door de slechte omstandigheden stappen docenten zoals ik uit het werkveld, waardoor de druk voor nieuwe docenten alleen maar groter wordt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Lerarentekort: hoe basisscholen week in week uit blijven worstelen

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`