Gehersenspoeld?

Hulpverlener: geïsoleerd gezin Ruinerwold 'zat achter onzichtbare tralies'

18 oktober 2019 14:48 Aangepast: 18 oktober 2019 16:37
De politie bij de boerderij aan de Buitenhuizerweg waar een gezin zich jarenlang verborg. Beeld © ANP

Hoe kan een groep mensen zich jarenlang afgezonderd houden zonder dat de buitenwereld daar iets van merkt? De beslotenheid van het gezin heeft daar alles mee te maken, zegt hulpverlener Sjoukje Drenth Bruintjes. "Kinderen kunnen alleen de groepsidentiteit aannemen."

Drenth Bruintjes werkt sinds zestien jaar als 'exitcounselor' en helpt mensen die gehersenspoeld zijn, bijvoorbeeld in een (religieuze) sekte. "Je kunt het isolatie noemen, maar het is in feite hersenspoelen wat daar gebeurt. Het zorgt voor een andere kijk op de wereld."

In de boerderij in Ruinerwold verbleef het gezin – zes kinderen en hun vader – in 'kleine, afsluitbare ruimtes', liet de politie eerder deze week weten. Of ze ook daadwerkelijk opgesloten zaten, doet er niet eens zo toe, zegt Drenth Bruintjes. "Mensen kunnen ook opgesloten zitten in hun hoofd."

Destructieve controle

Je zou zeggen dat het, in de tijd waarin tv en internet vensters zijn op de wereld, steeds moeilijker is om de greep van buitenaf te ontwijken. "Maar als je zó sterk onder invloed staat van destructieve controle, kun je ook gewoon vrij rondlopen en normaal functioneren in een beroep. Terwijl je intussen gevangen zit achter onzichtbare tralies waar je niet doorheen kunt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vader van gezin Ruinerwold 'had psychische problemen'

Voor kinderen die onder zulke omstandigheden zijn opgegroeid, is het extra erg. "Volwassenen hebben vroeger nog een eigen identiteit kunnen ontwikkelen. Maar kinderen kunnen alleen de groepsidentiteit aannemen."

Eigen identiteit

Als hulpverlener is ze gewend mensen juist aan te spreken op hun eigen identiteit. "Deze kinderen hebben die waarschijnlijk niet. Terwijl ze straks toch over de tools moeten beschikken om in de samenleving te kunnen functioneren."

Al zijn ze intussen volwassen, iemand zal ze straks moeten uitleggen wat er met ze gebeurd is. "Je doet dat bijvoorbeeld door te vertellen hoe dat nou werkt, die destructieve controle. Dat gaat gepaard met aantrekken en afstoten en meestal herkennen ze daar wel iets van."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Schuldgevoel in Ruinerwold: 'Hoe heeft dit kunnen gebeuren?'

De leider van zo'n gemeenschap bejegent de anderen vaak wisselend: de ene keer keihard en streng, de andere keer liefdevol. "Als het alleen maar leuk is of alleen maar vervelend, is de kans groot dat iemand wegloopt. Maar als je hen wisselend bejegent, gaan mensen in het dal nadenken over hoe ze weer aan de top komen."

Ze hebben op dat moment niet meer het stuur vast van hun eigen denken, zegt Drenth Bruintjes. Vaak nemen ze ook geleidelijk het patroon over van de sekteleider of manipulator: intonatie, kleding, de haardracht. "Ze denken dat ze het zelf zijn."

Hakken in het zand

Dat de 67-jarige vader van het gezin nu vastzit – hij wordt onder meer verdacht van het 'benadelen van de gezondheid van anderen' – maakt de hulpverlening aan de kinderen er niet makkelijker op. "Aan de ene kant valt zijn beïnvloeding weg, maar aan de andere kant zie je vaak dat volgelingen de hakken in het zand zetten zodra hun leider wordt aangevallen."

Soms mislukt haar interventie doordat iemand het niet volhoudt, maar goed nieuws is er ook. Drenth Bruintjes, die benadrukt dat ze mensen alleen helpt op basis van vrijwilligheid, heeft zelden meegemaakt dat mensen er 'niet uit kunnen komen' en zich weten te ontworstelen aan de greep van hun manipulator.

'Het was een teruggetrokken gezin'

Brenda Schuur woonde in Hasselt naast het gezin dat zichzelf in Ruinerwold had afgezonderd. "Je zag ze eigenlijk nooit."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`