Nieuwe cijfers

Onveiliger op de (snel)weg: 'Mensen denken dat ze toch niet worden gepakt'

14 oktober 2019 12:12 Aangepast: 14 oktober 2019 12:19
Archieffoto. Beeld © ANP

Het aantal ongevallen op Nederlandse snelwegen is de afgelopen vijf jaar meer dan verdubbeld. Hoe kan dat? "Mensen voelen zich onbespied in de auto."

Het afgelopen jaar vielen er 81 verkeersdoden op snelwegen, in 2014 waren dit er nog 63, zo blijkt uit nieuw onderzoek van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). 

Een van de mogelijke redenen: de afgenomen handhaving door de politie. 

'Ik word toch niet gepakt...'

"Er zijn te weinig politieauto's op de snelweg", zegt oud-verkeersofficier Koos Spee. "Mensen voelen zich niet genoeg bespied en bekeken in de auto. Ze denken snel: ik word toch niet gepakt." Spee denkt dat er andere prioriteiten bij de politie worden gesteld. "De politie is natuurlijk niet alleen maar verkeershandhaver..."  

Het rapport stelt dat er in 2017 20.000 weggebruikers staande werden gehouden door de landelijke politie, in 2006 waren dat er nog 100.000. Bovendien is het streefcijfer 30.500. 

Het is belangrijk dat het aantal staandehoudingen weer stijgt, vindt Spee. "Andere mensen moeten zíén dat er mensen worden aangehouden, boetes uitgedeeld."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Het aantal verkeersdoden stijgt, en dit kunnen we ertegen doen

Tenenkrommend

Dat geldt vooral voor 'de grote groep' die zich netjes aan de regels houdt, maar zich wel ergert in bijvoorbeeld de file. "Als mensen moeite nemen om zich aan de regels te houden, en tenenkrommend toekijken hoe anderen wél over de vluchtstrook rijden, dan is het voor hen een beloning als die persoon gestraft wordt." Zo wordt net gedrag gestimuleerd. 

Daarnaast pleit Spee voor meer bekeuringen en dus meer camera's. "Mensen rijden rustig omdat er een trajectcontrole is, en daarna hup: vol gas. Dan moet je dus drie kilometer later een mobiele controle plaatsen. Zo geef je de burger de indruk: als je je misdraagt, word je gepakt."

Zijn we asocialer geworden? 

De wegen zijn drukker, er worden minder vaak mensen staande gehouden, maar: hebben wij zelf ook nog een aandeel in de toenemende verkeersonveiligheid? 

"We zijn zeker asocialer geworden met z'n allen", zegt verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen. "We hebben kortere lontjes, geen geduld meer en we zijn elk moment van de dag met die smartphone bezig."

Ook op momenten waarop het niet gepast is, zoals in de auto.

Verkeersruzies

Tertoolen haalt cijfers aan van de Nationale Politie over het aantal verkeersruzies waar de politie aan te pas moet komen. In 2018 waren er 6400 verkeersruzies, een verdubbeling ten opzichte van zes jaar eerder.

"Mensen leven meer voor zichzelf", zegt oud-officier Koos Spee. "Dat heb ik de afgelopen jaren wel zien veranderen. En dan zie je dat zodra het toezicht afneemt, de hufterigheid toeneemt."

Te weinig beboet

Ook verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen stelt dat er te weinig politiecontrole is. "Het is geen nieuw verhaal, maar deze actuele cijfers wijzen ons er weer even op. Mensen hebben nu totaal niet het gevoel: als ik mijn telefoon pak tijdens het rijden, of te hard rijd, ben ik de sjaak. We voelen ons niet bespied."

Merkt hij zelf ook. Dan rijdt hij netjes 100, maar ziet hij links en rechts auto's hem voorbijrazen. "Dan denk ik: waarom houd ik me nog netjes aan de regels?" 

Deze camera spot appende automoblisten

In deze video zie je hoe dat werkt.

Betrapt

Het is volgens Tertoolen goed dat er campagnes zijn, zoals de 'mono'-campagne, die weggebruikers adviseert de telefoon op stil of uit te zetten bij het rijden. "Maar het probleem is dat het effect van zulke voorlichtingscampagnes verdwijnen als je in de auto zit", zegt hij. "Mensen die in de auto zitten, laten impulsief gedrag zien. Ze worden opgefokt van anderen, zijn te laat, haasten zich, ergeren zich aan anderen."

Tertoolens conclusie: beboeten is de beste manier om tot mensen door te dringen. Het lastige volgens hem: iemand beboeten op telefoongebruik in de auto, is moeilijk. "Mensen moeten op heterdaad betrapt worden, dat is lastig met relatief weinig agenten op de weg. Of er moet echt onomstotelijk met camerabeelden worden bewezen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Campagne tegen huftergedrag: 'Doe eens lief'

Noodzaak

Maar de meeste camera's kunnen dat niet. "Er rijden op dit moment een paar mobiele camera's rond die dat kunnen", weet Tertoolen. "Een paar is natuurlijk niks. En er is een handjevol dat vanaf de viaduct kan vaststellen of je met je telefoon zit te klooien. Daar moeten er meer van komen. Maar dat kost geld, administratie."

Wat Tertoolen ook vaak ziet, is dat weggebruikers dan het gevoel krijgen van: ga iets nuttigs doen, ga boeven vangen. "Dat zijn geluiden die je dan gaat horen. Wil niet zeggen dat de overheid en de politie daarnaar moet luisteren, hoor. Maar ik verwacht wel dat mensen de noodzaak van dat beboeten zelf niet zo inzien."

Afpakken

De pakkans bij mensen die hun telefoon gebruiken, kan volgens oud-officier Spee ook worden gebruikt door onopvallend te surveilleren. "Met motoren, bijvoorbeeld, of onopvallende auto's. Dat mensen denken: er zou zomaar een agent naast me kunnen rijden, nu."

Wat hij het liefst zou zien? De telefoon afpakken. "Dat moet dan wel in de wet worden vastgelegd. Maar echt: het zou een goede, bijkomende straf zijn. Inleveren, een week lang. En hopen dat ze ervan leren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hoor jij het jezelf al zeggen? Ik rij mono!

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`