Erkenning belangrijk

Advies voor familie van slachtoffers: 'Ze willen helpen, maar weten vaak niet hoe'

27 september 2019 06:00 Aangepast: 27 september 2019 07:21
Beeld ter illustratie. Beeld © iStock

'Waarom reed je dan door het bos?', 'Waarom heb je niet eerder nee gezegd?' Of: 'Het had veel erger kunnen aflopen.' Veel mensen weten niet wat ze moeten zeggen tegen een dierbare die net iets heftigs heeft meegemaakt en reageren daarom met goedbedoeld, maar slecht advies.

Daarom komt Fonds Slachtofferhulp vandaag met een vernieuwde SlachtofferWijzer. Die niet alleen slachtoffers helpt, maar nu ook tips en trucs geeft aan naasten van slachtoffers. "Mensen willen het graag goed doen, maar dat kan best ingewikkeld zijn", zegt directeur Ineke Sybesma. Op de site krijgen familie en vrienden informatie, handvatten over hoe zij het slachtoffer kunnen steunen.

Volgens Sybesma blijkt uit meerdere onderzoeken dat slachtoffers naast professionele hulp ook grote behoefte hebben aan erkenning en steun uit hun directe omgeving. "En we weten ook dat veel mensen willen helpen, maar niet goed weten hoe. Dan kunnen ondersteunende tips erg belangrijk zijn."

Onhandige opmerkingen

Een verkeerde opmerking, een verkeerde vraag of zelfs een verkeerd geplaatste grap kan bijzonder pijnlijk zijn voor het slachtoffer. Ook al komt het alleen maar voort uit onhandigheid, weet Sybesma. 

"Wat een slachtoffer is overkomen, is vaak indrukwekkend. Dat kan bij een ander leiden tot vragen waar onbedoeld oordelen in verborgen zitten. Waarom reed je nou in het bos? Waarom reageerde je nou op die manier? Waarom had je dat korte rokje aan? Je helpt er een slachtoffer dan niet mee."

Praktische hulp

Op de site wordt vanaf vandaag globaal aangegeven hoe in verschillende situaties gereageerd kan worden en hoe niet. Als iemand is bedreigd, kan praktische hulp bijvoorbeeld fijn zijn. De bedreiging minder belangrijk maken met opmerkingen als 'Ik zou me er niet zo druk om maken', helpt juist niet.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rechter tegen slachtoffer verkrachting: 'U kunt ook uw benen bij elkaar houden'

Aan een slachtoffer van huiselijk geweld zou je niet te veel waarom-vragen moeten stellen, zoals 'Waarom heb je dit niet eerder verteld?' Dat soort vragen kunnen volgens Fonds Slachtofferhulp juist beschuldigend overkomen in plaats van hulpvaardig. Ook vragen als 'Hoe heb je dit zo lang door kunnen laten gaan?' helpen niet.

Bij een overval is het van belang het slachtoffer nooit de schuld te geven en te laten merken dat een gevoel van angst of boosheid er mag zijn. Opmerkingen als 'Je had je waardevolle spullen ook niet zo in het zicht moeten laten liggen' werken averechts.

Erkenning is essentieel

"Hoewel het voor sommigen logische handvatten lijken, kunnen ze zeker helpen", zegt gezondheidspsycholoog Peter van der Velden. "Niets is zo erg dan wanneer je als slachtoffer het gevoel hebt er alleen voor te staan, dat niemand begrijpt wat je hebt meegemaakt. Een vorm van erkenning is essentieel. Voor de een is het makkelijk om met een moeilijke situatie om te gaan, maar voor de ander is dat een stuk lastiger."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Veel vrouwen verstijven bij verkrachting: 'Intern schreeuwde ik, maar ik kon niets doen'

Van der Velden heeft meerdere keren verkeerde voorbeelden gezien. Zo sprak hij eens met een slachtoffer dat in de auto een ernstig verkeersongeval had gehad waarbij een zwaargewonde viel. Zijn collega wilde hem steunen, maar maakte een grapje: 'Wel fijn dat je een nieuwe auto van de zaak krijgt, da's toch leuk.'

'Hou de steun lang vol'

"Ik snap de grap, het is ook goedbedoeld, maar het sloeg volkomen dood. Dan ga je volledig voorbij aan de ernst van het ongeval", zegt Van der Velden. Voor een slachtoffer is dat niet goed voor de verwerking. Die kan denken: ik zeg wel helemaal niks meer. Dat is het laatste wat je wilt."

Naast goed reageren is het volgens hem net zo belangrijk om ook na een paar weken of een paar maanden te vragen hoe het gaat. "Het leven gaat door voor jou, maar het slachtoffer kan er lange tijd mee zitten. Hou de steun wat langer vol. Dat maakt een wereld van verschil."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Indrukwekkend en heftig incident maakt diepe indruk'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`