Unieke rechtszaak

Rechter bepaalt: was euthanasie bij demente vrouw moord?

11 september 2019 05:55
Rechtbanktekening van verpleeghuisarts Catharina A. in de rechtbank van Den Haag. Beeld © ANP

De rechtbank in Den Haag beslist vandaag in een unieke rechtszaak of de euthanasie op een 74-jarige zwaar dementerende vrouw in april 2016 door een arts moord was. Het is voor het eerst sinds de invoering van de euthanasiewet in 2002 dat een arts vervolgd wordt vanwege euthanasie.

De patiënt stelde een schriftelijke euthanasieverklaring op nadat alzheimer bij haar was geconstateerd. Daarin schreef ze dat ze niet naar een verpleeghuis wilde, maar ook dat ze zelf het moment wilde bepalen waarop de euthanasie moest plaatsvinden.

Die euthanasie vond uiteindelijk plaats in het verpleeghuis. Vooraf had de (inmiddels gepensioneerde) arts uitgebreid overlegd met de familie, verzorgers in het verpleeghuis, de huisarts van de vrouw en twee andere gespecialiseerde artsen.

Goede bedoelingen

Maar het Openbaar Ministerie (OM) verwijt de arts dat ze niet heeft gecheckt of de vrouw nog steeds dood wilde. "De vrouw had weliswaar regelmatig gezegd te willen sterven, maar had ook verschillende keren gezegd niet dood te willen."

"Wij twijfelen niet aan de goede bedoelingen van de arts", zegt een persofficier in een filmpje op Twitter. Maar het OM vindt wel dat de vrouw nadrukkelijker in gesprek had moeten gaan met haar patiënt. "De wet biedt geen duidelijkheid, daarom leggen we deze vraag voor aan de rechter."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

OM eist geen straf voor euthanasie dementerende vrouw (74)

Cijfers

Euthanasie bij patiënten met zware dementie komt weinig voor: in 2017 drie keer en in 2018 twee keer. Bij patiënten met beginnende dementie ging het om respectievelijk 166 en 144 gevallen, blijkt uit de jaarverslagen van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie.

Artsen terughoudender

Het Expertisecentrum Euthanasie, voorheen de Levenseindekliniek, merkt dat alle extra aandacht van het Openbaar Ministerie ervoor zorgt dat artsen terughoudender zijn met euthanasieverzoeken. Het aantal hulpvragen dat bij de organisatie binnenkomt is dit jaar met vijftien procent gestegen ten opzichte van vorig jaar.

Strenge regels voor euthanasie in Nederland

Ook huisarts en SCEN-arts (Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland) Marianne Dees ziet dat de rechtszaak veel losmaakt onder artsen. "De casus veroorzaakt enorme emotionele beroering bij collega's. Ze worden er onzeker en onrustig van." 

Wat de gevolgen van de rechtszaak zijn, durft ze nog niet te zeggen. "Bij complexe euthanasieverzoeken lopen artsen al op hun tenen, ik kan alleen maar bedenken dat ze nóg zorgvuldiger zullen zijn."

Huisarts en voormalig SCEN-arts Ruben van Coevorden merkt ook dat artsen worstelen met euthanasieverzoeken.

"Vooral de jongere generatie zoekt dit soort moeilijke situaties minder op en verwijst liever door naar de Levenseindekliniek. Daar werken doorgewinterde artsen die veel met euthanasie te maken hebben."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Unieke rechtszaak tegen arts om euthanasie dementerende vrouw

Ondraaglijk lijden

Bij een euthanasieverzoek speelt de vraag of er sprake is van ondraaglijk lijden een cruciale rol. In het geval van dementie kan dat soms lastig vooraf te bepalen zijn.

Dees: "Lijden is een persoonlijke ervaring. Je kunt het niet indenken als je er niet inzit. Maar als je het dan meemaakt, kun je het niet meer aangeven. Dat is een duivels dilemma."

Van Coevorden maakt bijvoorbeeld mee dat patiënten zeggen dat ze niet in een verpleeghuis terecht willen komen. "Maar onder de juiste omstandigheden kunnen patiënten daar toch een goed leven hebben. Het is belangrijk ze dat te laten ervaren. Soms gaan ze het leven toch weer de moeite waard vinden."

Hij benadrukt dat het belangrijk is dat huisartsen met patiënten praten over hun rol bij dementie. "Als iemand echt niet meer weet wat ik kom doen, dan is het voor mij een no go. En dat laat ik mijn patiënten ook van tevoren weten." 

Arts Dees herkent dat. "Als iemand niet meer weet dat ik de dokter ben en wat ik kom doen, dan wordt het wel heel moeilijk. Zo’n verzoek voer ik niet uit."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`