Hittegolf juli

400 extra doden in één week tijd door de hitte: is dat niet heel veel?

09 augustus 2019 12:19 Aangepast: 09 augustus 2019 12:28
Archieffoto Beeld © ANP

In de laatste, bloedhete week van juli zijn 400 mensen extra overleden door de hitte. Waar ga je dan precies dood aan? En: hadden deze sterfgevallen ook voorkomen kunnen worden? "Deze mensen stonden niet allemaal op de lijst van Magere Hein."

400 extra doden in een week tijd. Dat klinkt veel. Is het misschien ook wel. Maar: Hein Daanen, thermofysioloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, staat er niet van te kijken. 

'Niet verrast'

"Nee, ik ben niet verrast door dit aantal", zegt hij. "Het zijn ongeveer dezelfde aantallen als in 2006, toen het bijna net zo warm was. Uit de statistieken weten we hoeveel doden we kunnen verwachten bij een hittegolf."

De meeste overledenen waren ouder dan 80 en hadden al een slechtere gezondheid. "Maar het is niet zo dat al deze mensen op de lijst van Magere Hein stonden", stelt Daanen.

Onderzoek

Hij verwijst naar onderzoek waaruit blijkt dat het aantal sterfgevallen ná een hittegolf niet lager is dan normaal. "Als vooral mensen die al op sterven lagen, zouden overlijden tijdens een hittegolf, dan zou het aantal doden vanzelfsprekend in de weken erna lager zijn. Maar dat is nauwelijks zo, weten we door ons onderzoek."

In andere woorden: als het niet zo warm was geweest, was een deel van deze mensen niet doodgegaan. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Tientallen kinderen tegelijk onwel door de warmte? 'Dit is wel heel extreem'

Falende systemen

Als mensen overlijden als gevolg van het warme weer, dan falen er verschillende systemen in ons lichaam. Dat falen heeft één belangrijke oorzaak: er wordt minder bloed door je lijf gepompt. Dat zit zo: als het heet is, stuurt je lichaam meer bloed naar je huidoppervlak om op die manier warmte kwijt te raken. Zo blijf je op temperatuur. 

Bij ouderen of mensen die al hartklachten hebben, kan dat ervoor zorgen dat het hart niet goed werkt, of uiteindelijk helemaal niet meer.  

Een ander systeem dat problemen in de hitte heeft, is het spijsverteringsstelsel. "Er gaat minder bloed naar je maag-darmsysteem, waardoor eten moeilijker wordt verwerkt." Ook de hersenen en het immuunsysteem werken minder goed in de hitte.

Misverstand

"Mensen denken vaak dat je dan aan één van die falende systemen overlijdt, maar dat is een misverstand", zegt Daanen. "Het is meer de combinatie van ouderdom en al die falende systemen dat een lichaam ermee ophoudt."

Opvallend is dat mensen tijdens een hittegolf redelijk acuut overlijden: op de warme dag zelf, of in een à twee dagen erna. Dat is anders dan bij koudesterfte, waarbij mensen vaak tot twintig dagen na een zeer koude periode in Nederland nog overlijden. "Die mensen krijgen vaak griep, infectieziekten, longontsteking, en gaan dan uiteindelijk dood. Dat heb je in warme tijden niet."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

400 doden meer dan normaal door extreme hitte in juli

Koudesterfte is groter in Nederland

Wat veel mensen volgens Daanen niet weten, is dat de koudesterfte in Nederland altijd nog hoger is dan de warmtesterfte. "We hebben hier nou eenmaal altijd nog meer koude dagen dan warme", verklaart hij. 

Aan warmtesterfte is iets te doen, zegt Daanen. Hij noemt het Nationaal Hitteplan dat met adviezen en waarschuwingen komt, zoals meer water drinken. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Officiële hittegolf na 'werkelijk bizarre' 29,7 graden vannacht

Jezelf beschermen

Ook zijn er volgens Daanen steeds meer mogelijkheden om jezelf tegen de hitte te beschermen. Zo is er de site Hittewijzer.nl en zijn er apps die aangeven hoe warm het is.

"Een andere app is de Climapp, ik werk mee aan de ontwikkeling daarvan. Die berekent hoe hoog je risico op oververhitting is en geeft tips."

Maar, Daanen benadrukt ook: hittesterfte is nooit helemaal terug te dringen. "Je kunt het gewoon niet voorkomen. Er gaan nu eenmaal mensen dood tijdens hittegolven."

Drinken, drinken, drinken

Een van de meest gegeven adviezen tijdens een hittegolf: goed blijven drinken. Uitdroging verhoogt het risico op problemen in de hitte. Maar het probleem bij ouderen is juist dat hun dorstprikkel veel minder is.

"Ze hebben gewoon minder dorst", zegt Nienke Nieuwenhuizen, specialist ouderengeneeskunde. 

"Daarnaast hebben ze moeite met bewegen en is het dus moeilijk aan drinken te komen." Ook zijn ouderen vaak bang om te vallen. "Dat helpt niet", zegt Nieuwenhuizen.  

Hoe help je ouderen? 

Maar hoe kun je zelf je opa of oma of oudere ouders helpen te drinken, als ze het zelf niet zo snel doen? "Reik vaak en veel drinken aan, zet het bij ze in de buurt of drink samen wat met ze", adviseert Nieuwenhuizen. En als mensen niet willen drinken, onthoud dan dat er in voeding als soep en fruit ook vocht zit.

Daarnaast wil Nieuwenhuizen nog benadrukken dat het in warme periodes ook belangrijk is om te blijven eten. "We zweten al het zout uit en een tekort aan zout is gevaarlijk... Zeker als je dan ook nog veel zou gaan drinken. Dan krijg je een nog groter tekort."

Dus naast goed drinken, is het ook belangrijk om zoute soep, zoute broodjes of bijvoorbeeld chips te eten. Nieuwenhuizen: "Er zijn tijdens een hittegolf vast tieners te verleiden om na school bij hun opa of oma chips te gaan eten."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Weet je nog, die hittegolf? Die is nu in Groenland en 'dat is zorgelijk'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore