Kostenbesparend

's Nachts snelwegverlichting slecht voor natuur, minister negeert advies

07 augustus 2019 12:30 Aangepast: 07 augustus 2019 22:09
Minister wil verlichting 's nachts weer aan op snelwegen Beeld © ANP

Het 's nachts weer aanzetten van de snelwegverlichting heeft een negatieve invloed op de natuur. Dat staat in een rapport van Rijkswaterstaat dat in bezit is van RTL Nieuws. Onderzoekers adviseren om de verlichting daarom zo weinig mogelijk aan te zetten. Toch legt minister Cora van Nieuwenhuizen dit advies naast zich neer en deelde ze het bewuste rapport niet met de Tweede Kamer.

Het rapport (.pdf-bestand, 2,5 mb) van mei van dit jaar is in opdracht van Rijkswaterstaat opgesteld door ingenieursbureau Royal HaskoningDHV. De onderzoekers bekeken of het 's nachts weer aanzetten van de verlichting op snelwegen effect heeft op de natuur. En dat heeft het: met name insecten en vleermuizen zullen overlast ondervinden. 

Besparen op kosten en energie

In 2013 ging op 550 kilometer aan snelwegen het licht uit vanwege kostenbesparing, energiebesparing en vermindering van lichthinder voor mens en natuur. En die verwachte besparing bleek uit te komen: met het uitschakelen van de verlichting is jaarlijks 600.000 euro bespaard, zo laat Rijkswaterstaat RTL Nieuws desgevraagd weten.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Als dieren er geen last van hebben gaat licht op snelwegen 's nachts weer aan

Nu wil minister Van Nieuwenhuizen de lampen langs honderden kilometers aan snelwegen weer 's nachts weer aan. Vorige week stuurde de minister een brief met dit voornemen naar de Tweede Kamer.

In strijd met de wet?

In die brief staat dat goed moet worden gekeken of het aanzetten van de verlichting strookt met de Wet Natuurbescherming. Nader onderzoek moet uitwijzen of er knelpunten ontstaan voor het voortbestaan van soorten. Maar, zo schrijft de minister in haar brief: "Naar verwachting van Rijkswaterstaat zal op het merendeel van de locaties geen knelpunt gevonden worden. In die gevallen kan de verlichting hier weer ingeschakeld worden."

Wat de minister in deze brief niet schrijft, is dat Rijkswaterstaat is geadviseerd om de snelwegverlichting uit te laten. Onderzoekers van RoyalHaskoningDHV concluderen in hun rapport weliswaar dat de wet niet zal worden overtreden, "maar dat neemt niet weg dat het weer aanzetten van de verlichting negatief is voor natuurwaarden".

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Bestuurders te vaak zonder gordel: zeker 18 doden bij ongelukken

De onderzoekers noemen 'duisternis een normale natuurlijke kwaliteit die nodig is voor normaal gedrag van veel soorten'. "Deze kwaliteit staat al sterk onder druk in Nederland en verdere afname is zeker niet positief voor natuur", schrijven ze. 

Wat merkt de natuur van nachtelijke verlichting?

Volgens onderzoekers heeft nachtelijke verlichting een groot effect op insecten die 's nachts actief zijn. Het zou de populatie ervan kunnen verstoren. Ook voor andere diersoorten die leven in de berm langs de snelweg gaat dit gevolgen hebben omdat het leefgebied afneemt wanneer de verlichte berm ongeschikt wordt om in te leven. 

Op nachtdieren als vleermuizen heeft verlichting ook een negatief effect. Die mijden over het algemeen licht. "Van felle lampen wordt ook vermoed dat het fysiek pijn doet bij vleermuizen. Je kunt het ook merken: als er s avonds vleermuizen zwermen bij een gebouw en je schijnt er een zaklamp op, dan zijn ze meteen weg", zegt vleermuisdeskundige Marcel Schillemans.

'Dom plan' 

Natuurmonumenten is verbaasd als RTL Nieuws het onderzoek voorlegt. "Dat onderzoek is vrij simpel: voor alle soorten groepen zijn er gemiddeld genomen negatieve effecten, maar we vinden het net niet erg genoeg om te juridisch te zeggen dat het erg is. Het is een dom plan", zegt regiodirecteur Jan Gorter. Natuurmonumenten wil in gesprek met de minister om de zorgen aan te kaarten. 

Niet alleen op dieren heeft snelwegverlichting 's nachts effect. Volgens het rapport moet ook aan milieu-aspecten worden gedacht. "Het weer aanzetten van de verlichting kost stroom [en] geeft negatieve effecten op de natuur door de emissie van CO2."

De ChristenUnie vindt dat dat het rapport met de Tweede Kamer had moeten worden gedeeld. Tweede Kamer-lid Carla Dik-Faber: "We zijn er niet van overtuigd dat het vanwege de veiligheid noodzakelijk is om de snelwegverlichting altijd aan te hebben. Wij zien mogelijkheden in de invoering van dynamische straatverlichting waarbij er alleen lampen branden wanneer er verkeer rijdt."

De Partij voor de Dieren noemt het handelen van de minister 'juridische trucage' en vindt het 'een verspilling van geld'. "Als het de minister echt te doen is om de verkeersveiligheid, kan ze allereerst inzetten op bewezen effectieve maatregelen, zoals het verlagen van de maximumsnelheid en door scherpere controles op het dragen van een gordel", laat de partij weten aan RTL Nieuws.

Reactie ministerie

In een reactie stelt het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat: "Het rapport doet geen definitieve uitspraken over mogelijke knelpunten met flora en fauna, het is een eerste inventarisatie en geeft daarmee geen volledig beeld." Op de vraag waarom het rapport niet met de Tweede Kamer is gedeeld, gaat de voorlichter niet in. 

Het ministerie zegt nu per locatie te bekijken of 'de verbetering van de verkeersveiligheid en de beleving ervan opweegt tegen de natuur'. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`