Steeds meer geweld

Agressie bij huisartsenpost: 'We hebben een steeds korter lontje'

19 juli 2019 19:26 Aangepast: 19 juli 2019 19:26
Archieffoto. Beeld © iStock

We worden allemaal weleens boos. Er zijn situaties waarin die boosheid omslaat in agressie. Dat is vooral vaak bij de huisartsenpost het geval, blijkt uit onderzoek van Trouw. Waar komt die boosheid en die agressie toch vandaan?

Een derde van de huisartsenposten maakte het in het afgelopen jaar mee: een patiënt die fysiek geweld gebruikt tegen een arts of assistent.

Kruisverhoor

"Agressie tegen hulpverleners is nooit oké!", is een van de vele reacties op het nieuws op onze Facebookpagina. Maar wat ook opvalt: veel mensen blijken enigszins begrip te hebben voor de patiënten die door het lint gaan.

Zo kan Jennifer 'aardig nijdig' worden als ze de huisartsenpost aan de telefoon heeft. "Ik zit niet op een heel kruisverhoor te wachten van tien minuten om dan te horen: wacht maar tot maandag - en ga dan naar je eigen arts." Roy kan de reactie van sommige mensen 'heel goed voorstellen', helemaal als het gaat om ouders die zich zorgen om maken om hun kinderen. En volgens Elly is communicatie het sleutelwoord: "Vaak zijn die mensen al enorm in spanning, en die moeten dan uren wachten." Zonder dat iemand komt vertellen hoe lang de wachtlijst nog is.

Psychiater Bram Bakker ziet in zijn algemeenheid dat we allemaal een steeds korter lontje krijgen. "Op plekken waar dan de druk oploopt, waar we ongerust zijn, waar we moeten wachten, waar we ons persoonlijk onheus bejegend voelen, daar neemt het aantal incidenten toe", zegt hij tegen RTL Nieuws.

Waar dat door komt? "We hebben het veel en veel drukker. We zitten steeds meer aan het randje van belasting voor onze hersenen. Het komt ook tot uiting in het toenemende mate van burn-outs. Mensen trekken het niet meer."

Twee soorten boosheid

Onderzoekers onderscheiden twee soorten van boosheid: de proactieve en de reactieve. Iemand die bewust boos is om iets gedaan te krijgen, gebruikt die boosheid proactief. Dit gebeurt bijvoorbeeld weleens in een vergadering om een punt te maken. 

De reactieve boosheid of agressie is impulsief en vaak heel emotioneel. Dat lijkt vooral bij de huisartsenpost het geval. "Als de stress toeneemt, neemt de impulsiviteit toe", zegt psychiater Bakker.

Het is vaak een reactie die niet in verhouding staat met wat er gebeurt. Wetenschappers zijn vooral benieuwd wat er in de hersenen gebeurt van mensen die last hebben van die plotselinge momenten van razernij.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Artsen aanvallen en bedreigen aan de orde van de dag bij huisartsenposten'

De hersengebieden die een rol spelen zijn hypothalamus en amygdala. Als je wordt bedreigd of je onrecht wordt aan gedaan, reageert je amygdala. Het slaat alarm, waardoor je lichaam in gevechtstand komt. Psycholoog Francisca Kamer zegt het zo: "Je krijgt een rood hoofd, je oksels plakken van het zweet, je hart racet door je borstkas, je kaken klemmen zich op elkaar en samenhangend denken lukt niet goed meer."

Therapie

Sommige mensen zijn wel érg vaak boos en agressief en hebben deze emotie niet onder controle. Een enkeling komt hier eerlijk vooruit en gaat in therapie om rustig te blijven. Ook tbs'ers worden vaak behandeld tegen hun agressie.

Psycholoog Dennis Schutter vertelde onlangs in Trouw dat hij aanwijzingen heeft gekregen dat nog een ander deel van de hersenen een rol spelen: de kleine hersenen, ook wel cerebellum genoemd. Hij wil onderzoeken of het mogelijk is om dit deel van de hersenen een schokje te geven, waardoor dit gebied actiever wordt en de woede wordt verlaagd.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Baas van Rijkswaterstaat: 'Te veel agressie tegen weginspecteurs'

In het algemeen mogen we met z'n allen ook gewoon wat meer geduld hebben, zegt psychiater Bram Bakker. "Dat is iets waar we steeds slechter in worden. Mijn oma zei altijd: tel even tot tien. Maar tot tien tellen vinden mensen al veel te lang duren. We zijn echt veel te gehaast." 

Wat ook helpt, zegt Bakker, is beseffen dat het niet gaat om pesterijen. "Ook bij de assistenten neemt de druk toe. Die moeten ook tegen de klippen werken. Die vinden het ook niet leuk om te zeggen dat je nog anderhalf uur moet wachten." 

RTL Nieuws

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`