Nationale herdenking

Vijf jaar na MH17, en nog steeds even stil

17 juli 2019 17:47 Aangepast: 17 juli 2019 20:21
Beeld © ANP

Misschien zijn ze vanochtend wakker geworden met een brok in hun keel. Met buikpijn. Misschien kregen ze bij het ontbijt geen hap naar binnen. En dachten ze maar aan één ding: vijf jaar geleden. Toen hun geliefden uit de lucht werden geschoten.

Die zon. Altijd maar weer die zon die zich laat zien. Op de dag van de vliegramp was-ie er, toen was het bloedheet in Nederland, en ook op alle 17 juli's die daarna volgden. 

"Typisch MH17-weer", glimlacht Piet Ploeg, voorzitter van de Stichting MH17. Het is misschien wel de eerste glimlach die te zien is vandaag, op de dag dat in Vijfhuizen voor de vijfde keer de grootste vliegramp in de Nederlandse geschiedenis wordt herdacht. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Bekijk de MH17-tatoeageserie 'Altijd bij me'. Een eeuwig eerbetoon onder de opperhuid

Tranen en knuffels: nabestaanden lezen MH17-slachtoffers voor

Bij het Nationaal Monument in Vijfhuizen lazen nabestaanden de namen voor van de 298 mensen die overleden bij de vliegramp.

Druk én stil

Bij het herdenkingsmonument zijn zo'n duizend nabestaanden en tientallen hoogwaardigheidsbekleders samengekomen. Het is druk en tegelijkertijd stil. De welbekende speld? Die kun je er horen vallen. Je kunt zelfs de voetstappen horen van de mensen die de namen van hun omgekomen familieleden oplezen.

Ze noemen vaak iets bij de naam. Een karaktereigenschap, of een blijk van liefde. 

"Onze super-Steven", zegt een opa over zijn kleinzoon. Een vrouw over haar zwager: "Hij deed zijn best om zijn vliegangst te overwinnen, voor zijn fantastische vrouw." En: "We zijn dankbaar wat ze voor ons betekend hebben." Ook de leeftijden worden genoemd. Opvallend: een Australische man noemt ook op hoe oud zijn familieleden nú zouden zijn. 

De zaadjes waar deze zonnebloemen uit ontkiemden, komen uit Oekraïne. De zaadjes waar deze zonnebloemen uit ontkiemden, komen uit Oekraïne.

Zonnebloemen

De nabestaanden zijn omringd door de 298 herdenkingsbomen; voor elk slachtoffer één. Ze zijn vaak voorzien van foto's, zelf meegebrachte (zonne)bloemen, worden volgehangen met sjaaltjes, armbandjes, lintjes. De bomen worden 'eigen'. 

Aan de andere kant : een veld zonnebloemen, ontkiemd uit de zaadjes die zijn meegenomen van het zonnebloemenveld in Oekraïne, waar het vliegtuig neerkwam. In deze tijd van het jaar zijn ze precies in bloei. 

De hemel in

Er wordt gezongen, onder andere het nummer van Maaike Ouboter, Dat ik je mis. Alleen de liedjes overstemmen het ronkende, doffe geluid van opstijgende vliegtuigen: Vijfhuizen ligt hemelsbreed niet heel ver van Schiphol.

Confronterend? "Het is de plek waar ze opstegen", zegt Bart Hornikx er later over, bij de boom van zijn overleden dochter Astrid. "Zo zijn ze vertrokken." Er zoeft een KLM-vliegtuig de hemel in. Bart kijkt er even naar.

Bart en Jeanne bij de herdenkingsboom van hun dochter Astrid, die 31 is geworden. Bart en Jeanne bij de herdenkingsboom van hun dochter Astrid, die 31 is geworden.

'Onze vriendinnen'

De herdenking wordt afgesloten met acht meiden, in puberleeftijd of iets jonger. Ze lezen gedichtjes voor hun vriendinnetjes, klasgenootjes. Zo ook Lottelein, nu 14, destijds 9 toen ze haar drie buurmeisjes Sophie, Bente en Fleur verloor. 

Ze gingen op hun droomreis,
Een laatste foto vanaf Schiphol, 
4 glunderende gezichten, 
Zij met haar 3 meiden, 
Onze vriendinnen. 

"Ik wilde dit voor hen doen", zegt Lottelein er later over. Ze had voor de zekerheid het gedichtje geprint en in haar handtasje. "Voor als ik de tekst zou vergeten."

'Er komt geen einde aan'

"Die jonge meiden en hun gedichtjes lieten me zien hoe lang vijf jaar is", vindt Els Pijnenburg, die haar 25-jarige zoon Sjors verloor. "Ze waren zo klein toen het gebeurde..."

Els en Frank komen elk jaar naar de MH17-herdenking. "Het is gek, maar je groet iedereen hier, want je kent elkaar." Frank vond het voorlezen van de namen 'even heftig als altijd'. "D'r komt gewoon geen einde aan die lijst. En dan die leeftijden." Hij somt er wat op. Kinderen van 2, 3. Een oma die vier kleinkinderen moet missen. 

Meer kracht

Maar toch, zegt zijn vrouw, tóch voelde het oplezen van de namen anders dan dat op de allereerste herdenking, een week na de ramp in 2014. "Toen moesten mensen echt worden geholpen, sommigen zakten in elkaar. Vandaag hoorde ik vooral kracht in hun stemmen. Zo van: we gaan nu eens even goed neerzetten hoe lief deze persoon was, en dat hij of zij heeft bestáán."

Even is ze stil. Ze gaat op een stenen bankje zitten. Dan zegt ze: "We kennen ook veel van de achtergebleven families van de overledenen. Het is een beetje één grote familie geworden. Daarom is het zo fijn hier."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Jeanne was geen 'tattoopersoon', maar toen stortte haar dochter neer met de MH17-vlucht

Asmaa Aljuned, de vrouw van de overleden co-piloot, en hun 5-jarige zoon. Asmaa Aljuned, de vrouw van de overleden co-piloot, en hun 5-jarige zoon.

Baby's

Een familie die uitbreidt, want er zijn ook wat kleine kinderen en baby's in Vijfhuizen. Kinderen die nog niet bestonden, of nog heel klein waren, toen de ramp plaatsvond. Zoals het 5-jarige zoontje van Asmaa Aljuned, de vrouw van de copiloot die in de MH17 zat. "Hij was een baby", vertelt Asmaa, terwijl haar kleuter aan haar benen hangt. Het is warm. Hij heeft honger, zegt hij met een huilstemmetje.

"Ik blijf hier terugkomen, voor hem en met hem. Hij gaat steeds beter dingen begrijpen. Eerst snapte hij dat hij geen vader meer had, daarna dat zijn vader dood was, en nu begrijpt hij dat zijn vader omkwam bij een vliegtuigongeluk. En dat dat vliegtuig is neergeschoten."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zwaar rouwproces voor veel MH17-nabestaanden door nasleep ramp

'Ik beloof u...'

Een 'schandelijke daad', zo noemde Mark Rutte dat in zijn toespraak tijdens de herdenking. De premier sprak zijn respect uit naar de nabestaanden, voor hun geduld en de moed die ze hebben gehad, de afgelopen jaren. "Een maand geleden hebben we een nieuwe stap gezet", zegt hij, verwijzend naar de vervolging van vier verdachten. "Ik beloof u: we gaan met deze standvastigheid verder."

Maar het was niet woede of wraakzucht die deze dag overheerste. Het was liefde. Het was herinneringen ophalen in de zon – die vanaf het begin tot het eind bleef schijnen. Voor hen die niet meer thuiskwamen, en voor degenen die ze achterlieten. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Nederland herdenkt vliegramp MH17 bij Nationaal Monument

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`