Geen 'boots on the ground'

Militaire vakbonden zien missie Syrië nog niet zitten: 'Onverantwoord'

27 juni 2019 16:41 Aangepast: 27 juni 2019 21:13
Een tank met Syrische strijders rijdt de stad Kafr Nabuda binnen. Beeld © AFP

Weinig enthousiasme bij militaire vakbonden om aan een nieuwe missie in Syrië te beginnen. De Verenigde Staten willen dat Nederland 'militaire middelen op de grond' levert om terreurorganisatie IS 'klein te houden', maar vakbonden zien het nog niet zitten.

Amerika heeft een 'veiligheidsmechanisme' voor ogen waar Nederlandse eenheden in Noord-Syrië zou kunnen bijdragen, zei Pete Hoekstra, ambassadeur van de VS in Nederland, in de Volkskrant.

'Onverantwoord'

De militaire vakbond AFMP is het meest duidelijk in de afwijzing. "Het is onverantwoord om nu mee te doen", zegt voorzitter Anne-Marie Snels tegen RTL Nieuws. "Het enige dat we kunnen doen is pas op de plaats, de organisatie moet op orde komen."

Snels heeft het over een 'jarenlange kaalslag' bij defensie die ertoe heeft geleid dat de organisatie is 'uitgehold'. "Het feit dat die organisatie niet op orde is, brengt extra risico's met zich mee bij boots on the ground. Je weet dat een missie aan de orde kan komen, maar de politiek moet zich realiseren dat effecten van uitholling geleid hebben tot de situatie zoals deze nu is."

'Spoeling erg dun'

Andere militaire organisaties, zoals de VBM en de ACOM hebben vooral veel vragen. "Ik zie grote problemen voordat we een ja kunnen zeggen", zegt Jan Kropf van de ACOM. "Het heeft deels te maken met bezuinigingen van defensie. Die hebben de organisatie een flinke klap gegeven. We hebben een organisatie met leegloop. De spoeling is erg dun om iets te kunnen doen."

Een vrouw zoekt bezittingen tussen de puinhopen na een luchtaanval in Idlib. Een vrouw zoekt bezittingen tussen de puinhopen na een luchtaanval in Idlib.

Dick Zandee, defensie-specialist bij Instituut Clingendael, ziet minder beren op de weg. "Militair is het echt geen probleem om mensen te leveren", zegt hij. "Waar het hier om gaat zijn special forces, bijvoorbeeld mariniers, dat zijn mensen die gespecialiseerd zijn en die capaciteit hebben wij."

De vraag is alleen of er op korte termijn een beroep op deze krachten gedaan kan worden, omdat bijvoorbeeld bij het Korps Mariniers tekorten zijn. Daarnaast is er een nog veel grotere horde: politieke besluitvorming.

VN-mandaat

Volgens de Amerikaans ambassadeur Hoekstra kunnen de grondtroepen onder hetzelfde VN-mandaat opereren als het mandaat waarmee Nederlandse F-16’s IS bestreden boven Irak en Syrië, Zandee van Instituut Clingendael vindt dat te kort door de bocht. "Dat is echt niet zo één op één te kopiëren." 

En een nieuw mandaat gaat er bovendien niet zomaar komen. "Waarschijnlijk zal er in de Kamer gevraagd worden om een mandaat vanuit de Veiligheidsraad, maar dat zal moeilijk worden want de Chinezen en Russen zullen het meteen blokkeren."

Ook de meeste Kamerleden reageren afwachtend en hebben nog veel vragen. 

'Oproep is op zich niet zo gek'

Toch is de oproep van de Amerikaanse ambassadeur niet zo gek, zegt defensie-specialist Dick Zandee. "Want we wilden een oplossing voor IS en de nasleep ervan. De Amerikaanse druk op Nederland en Europa is nu wel groot. De ambassadeur zegt eigenlijk; zorg voor jullie eigen veiligheid en dat is op zich niet zo raar. Want we roepen wel dat er iets tegen IS gedaan moet worden, maar dan moeten we ook wat doen."

Kabinet wil geen grote missie

Het kabinet bekijkt op dit moment naar het verzoek van de Amerikanen. Nederland gaat in ieder geval niet met een grote missie deelnemen in Syrië. De inzet van grondtroepen is ook geen optie, zegt een bron tegen RTL Nieuws. Defensie is niet voor niets gestopt in Mali, juist om de boel op orde te krijgen.

Mogelijk kan Nederland wel een kleine, beperkte bijdrage leveren. Zo heeft Nederland in het verleden ook F16's ingezet boven Syrië.

Bijleveld noemt situatie 'zorgelijk'

Minister van Defensie Ank Bijleveld vindt het nog te vroeg om te zeggen of Nederland bereid is deel te nemen in een dergelijke maritieme coalitie. Volgens haar moet eerst meer duidelijk zijn over de situatie ter plaatse. Of en hoe Nederland gaat deelnemen, wordt op z'n vroegst in de loop van de zomer verwacht.

Bijleveld noemt de situatie in de Golf wel zorgelijk. "We staan in nauw contact met andere landen, mede met het oog op de veiligheid van ons scheepsverkeer. Maritieme veiligheid in de Golf is voor Nederland natuurlijk van belang.'' Maar eerst moet er een goed beeld zijn van de mogelijke dreigingen, zegt ze.

Reacties CDA en ChristenUnie

Martijn van Helvert, CDA:

"De vraag van de VS is bekend en het kabinet moet daar nu een reactie op geven en daar zijn wij ook heel erg benieuwd naar."

Volgens het Tweede Kamerlid heeft zijn partij nog veel vragen: "Kan ons leger dit wel aan? Wat gaan wij daar precies doen? Moeten wij Turkije, onze NAVO-bondgenoot, ergens tegenhouden?" Daarom wil Van Helvert wachten waar het kabinet nog mee komt.

Joël Voordewind, ChristenUnie:

"Het zijn de minderheden en Koerden die de grootste bedreiging ondervinden. ISIS is formeel verslagen, maar er zijn nog cellen actief. De Turken zijn een bedreiging en die zitten in Noord-Syrië. Het zou goed zijn de internationale gemeenschap met de Amerikanen, dat Nederland positief reageert op het verzoek van de Amerikanen."

Voordewind vindt dat Nederland dat verplicht is aan de minderheden die heftige strijd hebben geleverd tegen IS. "Zij hebben het werk gedaan, samen met de internationale coalitie. Zodat wij hier in Nederland aanslagen kunnen voorkomen."

Zo is de situatie in Syrië nu:

Veel is kapot in Aleppo, maar Hotel Baron staat er nog

Hotel Baron in het Syrische Aleppo stond tijdens de oorlog midden in de frontlinie, maar het bleef wonder boven wonder overeind.

Amerikanen in Syrië

Het kalifaat dat terreurgroep IS in 2014 stichtte, in grote delen van Syrië en Irak, dat bestaat niet meer. Het gebied is nu deels in handen van de Koerdische strijdmacht. De Amerikanen hebben op verschillende bases in het gebied duizend militairen gestationeerd. President Trump wil dat aantal afbouwen, dat was zijn verkiezingsbelofte, maar in het gebied is het nog altijd niet veilig.

Terreurgroep IS is ondergronds gegaan

Strijders van IS zijn ondergronds gegaan, plegen aanslagen en zoeken volgens de Amerikanen naar manieren om hun strijd voort te zetten. En daarom wil Amerika dat Europese bondgenoten komen helpen, met 1000 tot 1500 militairen.

`