Schuivende breukdelen

Groningen opgeschud, maar hoe ontstaat zo'n aardbeving door gaswinning eigenlijk?

22 mei 2019 12:17 Aangepast: 22 mei 2019 18:43
Een bouwkundig expert inspecteert een gebouw na een beving in 2018. Beeld © ANP

Inwoners van het aardgasgebied in Groningen werden vanochtend vroeg uit bed getrild door een aard(gas)beving met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter. Inwoners van epicentrum Westerwijtwerd hebben uit protest de vlag halfstok gehangen. Vier vragen en antwoorden over de bevingen in Groningen.

Hoe ontstaan aardbevingen door gaswinning?

Aardgas zit op 3 kilometer diepte in een poreuze zandsteenlaag, zegt het KNMI. Als het gas eruit wordt gehaald, krimpt de bodem doordat de druk op het gesteente van buitenaf groter wordt. Daardoor ontstaan spanningen, die ontladen via breukvlakken. Dat zijn miljoenen jaren oude, natuurlijke onderbrekingen in de aarde. 

De ontlading heeft trillingen aan het aardoppervlak als gevolg, een aardbeving dus. Dat is vooral te merken in de provincie Groningen, maar ook Noord-Holland heeft er last van. Een aardbeving als gevolg van gaswinning wordt (officieel) ook wel een geïnduceerde beving genoemd.

Natuurlijke bevingen binnen Nederland gebeuren vooral in Limburg. Die ontstaan doordat breukdelen diep in de aarde langs elkaar schuiven.

Wat gebeurt er als we stoppen met de gaswinning?

De gaswinning in Groningen wordt op termijn volledig beëindigd. In 2022 moet de gaswinning zijn gehalveerd, in 2030 zou er geen kubieke meter meer op de grond moeten komen.

Toch gaan de bevingen nog een hele poos door, ook als er gestopt wordt met gasboringen, zegt seismoloog Läslo Evers van het KNMI. 

"Zelfs als je in een keer helemaal stopt, zullen er nog bevingen plaatsvinden. Want als je stopt, zit er nog steeds spanning in de lucht. Er lopen onderzoeken naar hoelang het nog duurt, maar uitsluitsel is er nog niet."

Hoelang al?

Het noorden van Nederland wordt al ruim dertig jaar getroffen door aardbevingen die worden veroorzaakt door de gaswinning in dat gebied. Assen had op 26 december 1986 de primeur.

In de jaren 90 ging het jaarlijks gemiddeld om 10 tot 20 lichte bevingen, in 2003 schoot het aantal flink omhoog naar bijna 50, om het jaar daarna weer te dalen naar ongeveer 35. Sindsdien zit er een duidelijk stijgende lijn in het aantal schokken. De meeste bevingen voelen mensen niet, omdat de kracht minder dan 2,0 op de schaal van Richter is.

Even ter illustratie…

Vorig jaar waren er 116 aardbevingen in heel Nederland. 90 daarvan vonden plaats in het aardgasgebied in Groningen. 27 bevingen in dat gebied hadden een kracht groter dan 1,5 op de schaal van Richter.

De meest recente aardgasbevingen in Groningen:

Top 3 zwaarste aardbevingen als gevolg van gaswinning

1. 16/08/2012 Huizinge 3,6 schaal van Richter
2. 08/08/2006 Westeremden 3,5 schaal van Richter
3. 22/05/2019 Westerwijtwerd 3,4 schaal van Richter
3. 08/01/2018 Zeerijp 3,4 schaal van Richter

Een aardbeving van 3 tot 3,9 op de schaal van Richter wordt gezien als een lichte aardbeving. 

Bron: KNMI

En de zwaarste ooit?

De aardgasbeving die vanochtend gebeurde in Westerwijtwerd komt niet voor in de top 20 van zwaarste aardbevingen ooit gemeten in Nederland. 

De zwaarste aardbeving ooit was in 1992 in het Limburgse Roermond, namelijk 5,8 op de schaal van Richter. Een beving van 5 tot 5,9 wordt gezien als een 'vrij krachtige' beving. Gaswinning speelde daarbij trouwens geen rol.

Top 3 zwaarste aardbevingen in Nederland

1. 13/04/1992 Roermond 5,8 schaal van Richter
2. 20/11/1932 Uden 5,0 schaal van Richter
3. 22/07/2002 Heerlen 4.9 schaal van Richter
`