Brandstichting

Toename autobranden: 'Dader vaak blanke man, maar geen pyromaan'

26 maart 2019 18:05 Aangepast: 26 maart 2019 18:17
In Tilburg brandden afgelopen weekend enkele auto's uit. De politie gaat uit van brandstichting.

De afgelopen tijd lijkt het bijna elke nacht raak: ergens in het land gaat een auto in vlammen op. Daders zijn meestal blanke en jonge mannen, zegt docent forensische psychologie Lydia Dalhuisen. "Maar het zijn haast nooit pyromanen."

"Gemiddeld zijn ze 20 jaar oud, blank en man", zegt Dalhuisen, docent forensische psychiatrie en psychologie aan de Universiteit Utrecht. Zij deed onderzoek naar de mensen die brand stichten. Zij onderzocht 700 zaken van brandstichting. Ze bekeek daarvoor 100 politiedossiers en 600 rapporten van het Pieter Baancentrum.

Volgens Dalhuisen gaat het bij brandstichting dus hoofdzakelijk om mannen, vaak zonder baan én zonder relatie. "Hoewel ze die wel graag willen." Er is vaak ook nog sprake van psychische problemen en slechte omstandigheden in de jeugd, bijvoorbeeld door mishandeling.

Iets cultureels

Het is volgens Dalhuisen opmerkelijk dat de brandstichting een 'blank' misdrijf lijkt. "Dat komt niet alleen uit mijn onderzoek naar voren, maar dat blijkt ook uit Amerikaanse onderzoek." Wat daar de verklaring voor is, weet de hoofddocent ook niet. "Misschien is het iets cultureels?"

"Vaak wordt bij brandstichting het stempel pyromanie gebruikt. Een bepaalde subgroep van brandstichters bevredigt echt een lust door iets in brand te steken, een ziekelijke dwang. De brand geeft de dader echt voldoening. Maar het gaat bijna nooit om een echte pyromaan. Dat komt ook door de strenge definitie van pyromanie die wordt gehanteerd. Er zijn allemaal uitsluitingsgronden, waardoor iemand al snel geen pyromaan is. Heeft iemand bijvoorbeeld voorafgaand aan het stichten van de brand alcohol gedronken, dan ben je geen pyromaan. Van de 700 gevallen van brandstichting die ik heb onderzocht, waren er maar vier door een 'echte' pyromaan gedaan. Je kunt je daarom afvragen of die definitie niet moet worden aangepast."

Vandalen

Dalhuisen ziet vijf verschillende groepen die branden stichten. "De eerste groep is het grootste, 45 procent van de brandstichters. Dat zijn de vandalen. Die daders zijn gemiddeld zo'n jaar of 15. Zij doen dat vaak op uitgaansavonden of met oud en nieuw. Het heeft onder meer te maken met stoer doen. Zulke branden worden soms groter dan de bedoeling is, doordat een brand overslaat."

De tweede groep is de psychisch gestoorden, zegt Dalhuisen. Zij steken bijvoorbeeld iets in brand tijdens een waan of psychose. "De derde groep is in mijn ogen het engst: dat zijn de relationele brandstichters. Die handelen uit wraak. Zij hebben bijvoorbeeld ruzie met een ex-partner, de buren of een werkgever en steken huizen of bedrijfspanden in brand. Zij zijn echt kwaadaardig."

Financieel gewin

Groep vier wordt gevormd door de opportunisten, 'die hebben voordeel van brandstichting'. "Het in brand steken om geld van de verzekering op te strijken of om bijvoorbeeld de sporen in een vluchtauto na een misdaad te wissen."

"De laatste groep, slechts 5 procent van de brandstichters, doet het om hun fascinatie voor vuur te bevredigen. De brand is het doel op zich. Je zou denken dat dat pyromanen zijn, maar zoals gezegd zijn er te veel uitsluitingsgronden om dat officieel te zijn."

Autobranden laatste jaren toegenomen

De afgelopen jaren is het aantal autobranden flink toegenomen. Tussen 2010 en 2015 was dat aantal stabiel, maar in 2016 en 2017 nam het flink toe. Ook in de eerste negen maanden van 2018 waren er veel autobranden. Het Verbond van Verzekeraars heeft nog geen nieuwe cijfers.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Brand vernielt zes auto's in Tilburg, politie gaat uit van brandstichting

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore