Ongeluk met hete thee

PTSS bij moeders na brandwond kind: 'Ik voel me nog altijd schuldig'

14 maart 2019 13:39 Aangepast: 14 maart 2019 13:48
Kick en zijn moeder Gaby. Beeld © Eigen foto

Kick was 13 maanden toen hij een mok kokendheet water over zich heen kreeg. Zijn moeder Gaby voelt zich er 10 jaar later nog steeds enorm schuldig erover. "Ik reageer soms panisch, je wordt er elke dag mee geconfronteerd."

Eén op de vijf moeders heeft langdurige posttraumatische stressklachten (PTSS) na een brandwondenongeluk van haar kind. Dat blijkt uit onderzoek van Marthe Egberts, die op dit onderwerp promoveert aan de Universiteit Utrecht. Gaby uit Zwanenburg herkent dat als geen ander.

Mok op aanrecht

Tien jaar geleden, vlak voor kerst, ging het mis tijdens een weekendje naar Disneyland Parijs. "Kick werd om 06.00 uur wakker, dus ik ging met hem in de keuken een kopje thee voor ons zetten", vertelt Gaby tegen RTL Nieuws. Ze herbeleeft het drama dat zich voltrok, nog regelmatig.

"Kick was in een leeftijd waarop hij net bezig was met leren lopen. Ik had het kokende water in een mok gedaan en er een theezakje in gedaan. De mok stond op het aanrecht."

Dat aanrecht was lager dan bij het gezin thuis. Gaby had er de dag daarvoor al aan gedacht: Kick moest in de gaten gehouden worden. "Ik ben heel erg oplettend altijd, ik heb zelf gewerkt in de kinderopvang." En tóch ging het mis.

Kokendheet

"Ik draai me om en Kick kreeg het labeltje van het theezakje te pakken." De mok viel om. Het kokendhete water kwam op zijn gezicht, rug, buik en arm. Kick begon te krijsen. 

"Het ging door merg en been. We hebben Kick 20 minuten gekoeld met lauwwarm water. Maar we zagen de blaren al hangen." 

Schuld

De peuter heeft in de periode daarna huidtransplantaties gehad; vier keer is hij geopereerd. En dat hakte erin bij het gezin. "Drie weken lang lag hij in het ziekenhuis. Ik dacht: dit is mijn schuld, ik laat hem niet in de steek. Dus ik bleef bij hem. Maar het heeft zo'n impact als je je kind zo ziet. Ik ben twee keer flauwgevallen. Ik voelde me ook daar schuldig over, ik vond dat de artsen er voor hem moesten zijn, niet voor mij."

Jarenlang - en nog steeds - heeft Gaby last van schuldgevoelens. "Kerst is voor ons nooit meer hetzelfde, ik herbeleef het ieder jaar weer. Daarnaast zie ik de littekens vaak. Ik reageer soms tot het panische af. Ik schrik al als er ergens een glas omvalt. En als ik sta af te wassen en de kraan is iets te heet, dan schrik ik ook. Ik dronk na het ongeluk ook heel lang geen thee meer. Ik kon het gewoon niet."

Eén seconde

Kicks gezicht was tweedegraads verbrand, dus daar zijn de littekens weggetrokken. "Daar ben ik dankbaar voor. Maar wel is het nog steeds zichtbaar op zijn lijf", vertelt Gaby. "Soms wil hij in de zomer zijn t-shirt aanhouden, terwijl het hartstikke warm is. Dat soort dingen komen hard aan. Je wilt dat je kind zich normaal voelt."

In haar omgeving hoorde Gaby vaak hoe het mogelijk is dat dit juist haar is overkomen. "Ondanks dat je als ouder er bovenop zit, kan het in één seconde gebeuren. Ik wil andere ouders waarschuwen: blijf altijd alert. Als ik ook maar één ouder kan overtuigen, dan is het al de moeite waard geweest om mijn verhaal te doen."

Kick collecteert voor de brandwondenstichting. Kick collecteert voor de brandwondenstichting.

Voor het leven getekend

Voor het eerst is onderzocht wat de impact is op gezinnen die iets soortgelijks als Gaby meemaken. Ouders ervaren angst, verdriet en schuldgevoelens, en lopen risico op het ontwikkelen van posttraumatische stressklachten.

 "Je kind is voor het leven getekend. Ouders kunnen ook bang zijn voor reacties van anderen", stelt Marthe Egberts, promovenda aan de Universiteit Utrecht. "Schuldgevoel blijft bestaan, ouders piekeren er erg over en dat staat ook verwerking in de weg. We zien soms ook boosheid, dan vinden ze dat iemand anders verantwoordelijk is: 'degene die had het moeten voorkomen.'"

Een maand na het ongeluk heeft bijna de helft van de moeders posttraumatische stressklachten en bij één op de vijf blijven deze klachten lang aanwezig. "In de periode kort na het ongeval zijn dit normale reacties, maar het is opvallend dat de klachten bij een aanzienlijk deel van de ouders aanhouden. Dit is echt een litteken voor ouders."

Schuldgevoel en angst

Volgens Egberts blijven het ongeluk zelf en de tijd in het ziekenhuis levendig terugkomen. Ook onderzocht ze hoe ouders de wondverzorging van hun kind beleefden. "Ouders geven aan dat behandeling van de wonden van hun kind heel emotioneel en stressvol is, omdat zij kun kind pijn zien lijden. Toch willen de meeste ouders aanwezig zijn, dat geeft een gevoel van controle en beter begrip van de situatie. Daarnaast vinden zij het fijn een steun te kunnen zijn voor hun kind."

In de psychologie wordt volgens Egberts vaak alleen naar een slachtoffer zelf gekeken; de omgeving wordt vergeten. "Maar juist het gezin is na een brandwondenongeluk ontzettend belangrijk voor de manier waarop een kind leert omgaan met de gevolgen."

126 kinderen

Voor het onderzoek zijn 126 kinderen en hun gezinnen gevolgd. Het blijkt dat de meeste kinderen en ouders op de lange termijn goed lijken te herstellen. Maar helaas ontwikkelt een deel van de ouders, meer moeders dan vaders, posttraumatische stressklachten. Ze herbeleven het ongeluk, vermijden dingen die met het ongeluk te maken hebben, en zijn bijvoorbeeld overmatig waakzaam.

  • Een maand later heeft 48 procent van de moeders en 26 procent van de vaders deze klachten 
  • Anderhalf jaar later heeft 19 procent van de moeder en 4 procent van de vaders deze klachten

Kleine kinderen kwetsbaar

Een op de vier patiënten met brandwonden, is jonger dan 5 jaar. Elk jaar liggen ruim 200 kinderen met ernstige brandwonden in het ziekenhuis, nog eens zo'n 1400 kinderen belanden op de eerste hulp. 

In 90 procent van de gevallen is de oorzaak een hete vloeistof zoals hete thee of koffie. Kleine kinderen ontwikkelen zich razendsnel en kunnen vaak meer dan ouders denken. De risico's worden groter wanneer een baby bijvoorbeeld leert grijpen, kruipen of lopen. Opeens kan hij wél bij dat kopje hete thee.

Bron: Brandwondenstichting

`