Tekortgeschoten

Proefschrift van Tilburgse universiteit over salafisme was onvoldoende onderbouwd

27 februari 2019 14:56 Aangepast: 27 februari 2019 16:33
Libanese salafisten. Beeld © EPA

Socioloog Mohammad Soroush, gepromoveerd aan Tilburg University, heeft een groot aantal islamitische instellingen in zijn proefschrift als salafistisch gekwalificeerd zonder voldoende wetenschappelijke onderbouwing. Dat heeft de externe Commissie Wetenschappelijke Integriteit vastgesteld.

Soroush stelde naar aanleiding van zijn onderzoek dat salafisten integratie weigeren en de sharia als echte wet zien.

Wat is salafisme?

Salafisme is een stroming binnen de soennitische islam. De aanhangers willen de 'zuivere islam', ze willen terug naar 'de basis van de islam'. Maar zoals in elke stroming denken de aanhangers niet precies hetzelfde. Grofweg zijn de salafisten volgens de geheime diensten AIVD en NTCV te verdelen in drie groepen: 

  • Het apolitieke salafisme benadrukt het persoonlijke religieuze leven en de afzondering van de niet-islamitische samenleving. Deze substroming hoopt door onder meer 'het goede voorbeeld te geven' haar doel te bereiken: de zuiver-islamitische samenleving.
  • Het politieke salafisme treedt meer naar buiten. Het is actief bezig om het doel van de zuiver-islamitische samenleving te bereiken.
  • Het jihadi-salafisme gaat een stap verder. In deze substroming worden mensen die anders denken verketterd en wordt geweld goedgekeurd; het is een belangrijk onderdeel van het gewelddadige jihadisme.

Ernstig

Voor zijn proefschrift bezocht Soroush gedurende drie jaar zeventien moskeeën, volgde er cursussen en bad met salafisten. Hij bracht honderden uren door met strenggelovige moslims. Het merendeel van de 24 instellingen die hij in totaal bezocht, bestempelde hij als salafistisch.

Onterecht, vonden vier moskeeën en verenigingen. In september en oktober 2018, vlak na de promotie van Soroush, dienden zij ieder voor zich formeel een klacht in bij het College van Bestuur. Het College vond de ernst van hun signalen zodanig, dat zij de commissie onderzoek lieten doen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Salafisten weigeren integratie, zij zien sharia als de echte wet'

Oordeel

De commissie oordeelt nu dat Soroush verwijtbaar onzorgvuldig is geweest in zijn kwalificatie van de instellingen als salafistisch. Zij vinden het proefschrift dan ook niet geschikt om verder maatschappelijk verspreid te worden. Mocht dat wel gebeuren, dan zou expliciet naar de klachten moeten worden verwezen.

Ook zou Tilburg University meer aandacht moeten besteden aan de zogenoemde buitenpromovendi. Zij promoveren wel aan de instelling, maar zijn er niet werkzaam. Dat maakt ze volgens de commissie extra kwetsbaar, onder andere wat betreft de kwaliteit van hun wetenschappelijke werk.

Rectificatie

Het College van Bestuur van de Tilburgse universiteit neemt maatregelen. Zo wordt Soroush verzocht om het proefschrift niet verder te verspreiden zonder het oordeel van de commissie. Ook moet hij een rectificatie plaatsen in het tijdschrift Current anthropology en in de nieuwsbrief van de American Anthropological Association.

De promotor en copromotor zijn wat betreft tijdsinvestering en aandacht voor hun promovendus niet tekortgeschoten, vindt de commissie. Wel hadden ze de kritiek op het proefschrift kunnen voorzien en Soroush daarvoor kunnen behoeden. 

Maatregelen

Het College van Bestuur trekt daaruit zijn eigen conclusies. De promotor mag geen promovendi meer begeleiden. De copromotor krijgt een berisping.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zorgen over salafisme groeien: moskeeën trekken jongeren via Twitter en YouTube

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`