Ongezond

Voedingscentrum adviseert: 'Bak je eten niet goudbruin'

07 februari 2019 07:41 Aangepast: 07 februari 2019 09:44
Je kunt aardappelen beter niet goudbruin eten volgens het Voedingscentrum. Beeld © Voedingscentrum

Dat zwart gebakken aardappelen slecht voor je zijn, weten we allemaal al. Maar het Voedingscentrum gaat verder: aardappelen kun je beter ook niet goudbruin bakken. Ook die knapperige goudbruine rand zou de kans op kanker al kunnen verhogen.

Het Voedingscentrum begint vandaag een campagne met de boodschap: bak goed, bak goudgeel.

Het draait allemaal om de stof acrylamide die in veel producten kan zitten. De stof kan vrijkomen als zetmeelrijke producten zoals aardappelen en granen worden verhit boven de 120 graden en de goudbruine kleur krijgen. Ook sigarettenrook, brood en koffie kunnen acrylamide bevatten.

Genoeg signalen

Uit verschillende onderzoeken, onder meer door proeven met muizen en ratten, blijkt dat deze stof kankerverwekkend kan zijn. Hoewel onderzoeken bij mensen beperkt zijn, zijn er volgens het Voedingscentrum genoeg signalen waardoor dit advies wordt uitgegeven. Het Britse voedingscentrum deed twee jaar geleden precies hetzelfde. 

In goudgele frietjes zit niet de mogelijk kankerverwekkende stof acrylamide In goudgele frietjes zit niet de mogelijk kankerverwekkende stof acrylamide

Al in 2015 concludeerde het Europese Autoriteit voor de Voedselveiligheid dat de stof de kans op kanker mogelijk kan verhogen. En de Europese Commissie heeft in juli 2017 een voorstel gedaan waarin staat dat voedselproducenten, fastfoodketens en restaurants de hoeveelheid acrylamide in hun producten moeten terugdringen. Die wet is inmiddels aangenomen.

Verbrand vlees

Dat wil niet zeggen dat je de aardappelen meteen moet weggooien als ze goudbruin zijn. "Je kunt het vergelijken met aangebrand vlees: iedereen weet dat je het beter niet kunt eten. Maar als je dat wel een keer doet, word je niet gelijk ziek", zegt Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum. "Zo is het hier ook. Beter goudgeel bakken dan bruin of met een zwarte rand. Maar als je het wel eet, hoef je je niet meteen zorgen te maken."

Koken is hoe dan ook goed

Acrylamide ontstaat niet als zetmeelrijk voedsel wordt gekookt. Het kan alleen ontstaan bij frituren, roosteren, barbecueën, bakken, braden of grillen. Ook biscuits, crackers en brood kunnen acrylamide bevatten.

Volgens Van der Vossen is het niet moeilijk om ervoor te zorgen dat de stof minder snel in het eten terechtkomt. "Door de aardappels regelmatig om te scheppen en niet op te hoog vuur te bakken, krijg je ze goudgeel in plaats van goudbruin. En dan zijn ze nog net zo knapperig."

Hoe goed bedoeld ook, toch heeft Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid, vraagtekens bij de campagne. Voeding per stofje bekijken is niet heel effectief, vindt hij "Er zijn veel stofjes die een risico op kanker met zich meebrengen. Eigenlijk komt het steeds op hetzelfde neer: eten uit de frituur of van de barbecue is niet goed voor je. Maar soms gaan de adviezen ver."

Koffie

Zo oordeelde een Amerikaanse rechter in Californië vorig jaar nog dat koffie voortaan moet worden voorzien van een waarschuwing tegen kanker, omdat ook daar acrylamide in zit. 'Hysterisch', noemt Seidell dat. "Koffie is ook juist goed voor je. Acrylamide komt in zulke lage concentratie voor dat het niet opweegt tegen de voordelen van koffie."

De goudgeelwijzer van het Voedingscentrum. De goudgeelwijzer van het Voedingscentrum.

Het is uiteindelijk onvermijdelijk dat consumenten acrylamide binnenkrijgen, zegt hij. "Het zit overal in. Het kan ook prima, maar dan op gepaste wijze en met mate. We moeten het volgens mij minder over stofjes hebben. Dat leidt af. De boodschap moet duidelijk zijn: eet gezond en ga minder frituren en barbecueën. Dan zit je goed."

Bereiding

Toch houdt het Voedingscentrum vast aan het advies, dat onder meer wordt gesteund door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. "Gevarieerd eten is goed voor de gezondheid", zegt Van der Vossen. "Maar toch is ook de manier waarop je je eten bereidt belangrijk. Daar willen we mensen van bewust maken. En dan wil je zo min mogelijk van zo’n schadelijke stof binnenkrijgen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Voedingscentrum: 'Maak je geen zorgen over koffiedrinken'

Tips om de inname van acrylamide te beperken

  • Eet gevarieerd
  • Bak aardappelen en aardappelproducten niet bruin, maar goudgeel
  • Volg de aanwijzingen op de verpakking van aardappelproducten en friet, en bak ze in kleine porties
  • Frituur op 175°C en niet langer dan nodig
  • Ovenfriet bevat meer suiker. Gefrituurd ovenfriet bevat onnodig veel acrylamide. Bak deze frietsoorten alleen in de oven en niet langer dan de aanwijzingen op de verpakking
  • Bewaar aardappelen dus donker en koel, maar niet in de koelkast of in een kelder die kouder is dan 8°C

Bron: Voedingscentrum

Dit is waarom gezond eten duurder is dan ongezond eten

Onze presentator Daphne Lammers legt uit waarom gezond eten is dan ongezond eten.
`