Docent in het nauw

Probleemleerlingen nemen de klas over: 'Dit is vragen om moeilijkheden'

28 november 2018 15:31 Aangepast: 29 november 2018 00:39
(Archieffoto) Beeld © iStock

Hoe meer leerlingen in de klas kampen met gedragsproblemen, hoe meer scheldpartijen en dreigementen de docent naar zijn hoofd krijgt. Vooral op vmbo-scholen voelen leerkrachten zich onveiliger dan een paar jaar geleden. "Hoe lang gaan we dit nog accepteren?"

"Met fysiek geweld heb ik zelf niet te maken gehad", zegt Stef van der Linden, die maatschappijleer geeft aan vmbo-leerlingen. "Maar het aantal keren dat ik ben uitgescholden, is de afgelopen twee jaar wel toegenomen."

Vragen om problemen

Hij schrijft het toe aan de invoering van het passend onderwijs, waardoor scholen de afgelopen jaren steeds meer leerlingen met gedragsproblemen kregen. "Het gaat om kinderen die vroeger naar het speciaal onderwijs gingen en in groepjes van zes of zeven in de klas zaten. Die worden bij ons neergezet in een enorme school vol prikkels. Dat is vragen om problemen."

Ieder jaar wordt het een stukje erger, zegt Van der Linden, die lesgeeft op een middelbare school in de omgeving van Tilburg. "Gisteren was een collega van me in gesprek met een leerling en dat was geen prettig gesprek. Die leerling schold mijn collega uit voor kuthoer. Dat kun je niet laten gebeuren."

Over de grens

Hij sprak de leerling erop aan en zei dat ze een grens over was gegaan. "Toen bood de leerling excuses aan en zei dat het niet zo was bedoeld. Dat maakte al veel goed. Dan zie je het kind achter de opmerking, iemand die zo veel problemen heeft dat je het zo'n leerling eigenlijk niet kwalijk kunt nemen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Drugs, agressie, wapens: docent voelt zich steeds minder veilig op school

Dat zich op vmbo-scholen verhoudingsgewijs meer incidenten voordoen, komt doordat de leerlingen er vaak wat 'fysieker en brutaler' zijn. Dat zegt Liesbeth van der Woud van DUO Onderwijsonderzoek & Advies. Het bureau voerde samen met het AD een onderzoek uit naar sociale veiligheid op scholen en ondervroeg daarvoor ruim 1100 docenten.

Grof taalgebruik, stoer gedrag

Het heeft ook te maken met het opleidingsniveau van ouders van veel vmbo-leerlingen, zegt Van der Woud. "Kinderen die vmbo-basis of kader volgen, hebben relatief vaak lager opgeleide ouders die andere waarden en normen hebben. Ik hoor ook dat het grove taalgebruik en het 'stoere gedrag' bij de straatcultuur horen." 

Kinderen denken niet: ik ga die leraren even flink aanpakken, zegt vmbo-docent Van der Linden. "Ze weten niet beter of kunnen niet anders. Daarmee omgaan wordt onderdeel van ons werk. We lijken vaak eerder op hulpverleners of sociaal werkers dan leraren."

De ontwikkeling is zorgelijk omdat het nog niet zo lang gebeurt. "Dit zagen we tien jaar geleden zeker niet", zegt Van der Linden. "Collega's die worden uitgescholden, leerlingen die boos worden en niet op een respectvolle manier met andere leerlingen en docenten omgaan. Iedereen binnen het onderwijs worstelt hiermee."

Straffen helpt niet

Het DUO-onderzoek bevestigt volgens hem dat het passend onderwijs faalt en 'ten koste gaat van leraren'. Van der Linden: "Hoe lang gaan we dit nog accepteren? Kinderen aanspreken of straffen helpt niet: ze hebben een stoornis of komen uit een thuissituatie waarin ruziemaken de enige manier is om te communiceren. Soms zijn ze niet gevoelig voor maatregelen."

Het is een probleem dat serieus moet worden genomen, zegt hij. Liesbeth van der Woud (DUO) denkt dat docenten die ermee te maken krijgen, hun hart moeten kunnen luchten. "Ze moeten zich realiseren dat ze niet de enigen zijn die dit overkomt. Het moet uit de taboesfeer."

Passend onderwijs

Het zogeheten 'passend onderwijs' is op 1 augustus 2014 ingevoerd en betekent dat scholen verplicht zijn ook leerlingen een plek te geven die extra ondersteuning nodig hebben. Die worden dus minder snel naar het speciaal onderwijs gestuurd – een maatregel waardoor geld wordt bespaard.

Het gaat om kinderen met allerlei soorten problemen, van autisme, ADHD en faalangst tot depressie en ernstige dyslexie. Kinderen met zwaardere aandoeningen gaan wél naar het speciaal onderwijs. 

Wist je dat wij ook een app hebben?
Daarmee heb je al het nieuws binnen handbereik. Download 'm hier.

Playstore Appstore

`