'Wij verdienen antwoord'

Eugénie (53) werd gedwongen afgestaan ter adoptie: 'Mijn moeder ging eraan kapot'

14 november 2017 18:19 Aangepast: 15 november 2018 07:42
Kleine Eugénie. Beeld © Eigen foto

Eugénie Smits van Waesberghe (53) werd in 1965 gedwongen ter adoptie afgestaan. Als ze in de geschiedenis van adoptie duikt, komt ze erachter dat duizenden Nederlandse baby's hetzelfde hebben doorgemaakt. Daar eist ze nu duidelijkheid over. "Er zijn zoveel mensen door beschadigd."

Als Eugénie, eenmaal volwassen, van haar biologische moeder hoort dat ze gedwongen is afgestaan, duikt ze in de Nederlandse adoptiegeschiedenis. Daaruit blijkt dat ze niet de enige is. Haar moeder is 19 jaar oud als ze zwanger raakt.

Het is halverwege de jaren zestig en ze is ongehuwd, een grote schande in die tijd. "Er heerste toen het collectieve idee dat er iets niet klopt aan een zwangere vrouw die alleen staat", vertelt Eugénie.

Gescheiden

Onder druk van rooms-katholieke familie wordt Eugénies moeder afgezet bij doorgangshuis Moederheil in Breda, een opvanghuis voor ongehuwde zwangere vrouwen. Na de bevalling wordt ze meteen gescheiden van haar pasgeboren dochter. "Vier dagen na de bevalling is ze op straat gezet, zonder enige vorm van nazorg te hebben gehad."

Baby Eugénie verblijft een jaar in het opvanghuis en wordt uiteindelijk geadopteerd door een welgestelde familie uit Breda. "Zij zijn open geweest over mijn adoptie, zeiden 'je komt uit de buik van een andere vrouw'. Maar verder hoorde ik er niks over."

Hereniging

Als Eugénie 21 jaar is, zoekt haar biologische moeder haar op. "Toen bleek dat ze mij helemaal niet af wilde staan. Ze kwam uit een gezin van elf kinderen, werkte in de verpleging en was dol op kinderen."

In Moederheil had Eugénies moeder aangegeven te twijfelen over de adoptie. "Maar vrouwen die twijfelden over het afstaan van hun kinderen werden in hun dossier neergezet als ambivalent, labiel en ontoerekeningsvatbaar", vertelt Eugénie. Gevolg: de adoptie werd gelegitimeerd.

Zusters met baby's in Moederheil. Zusters met baby's in Moederheil.

Achteraf blijkt dat haar biologische ouders de adoptieprocedure wilden laten stopzetten. Eugénie zit dan nog in Moederheil. "Mijn vader en moeder hadden anderhalf jaar verkering toen mijn moeder opeens verdween. Na haar bevalling hoorde hij van haar broer dat ze een kindje had gekregen. Mijn vader zocht mijn moeder op en samen besloten ze het weer te proberen en voor mij te willen zorgen."

Geld

Maar brieven van Eugénies ouders aan Moederheil worden niet beantwoord. "Mij werd verteld dat ze me nooit is komen opzoeken. Dat is niet waar. Het ging erom dat ik vrij kwam voor een adoptiegezin", zegt Eugénie. "Geld is een perverse prikkel. Er gaat ontzettend veel geld in om."

Eugénie Smits van Waesberghe. Eugénie Smits van Waesberghe.

"Mijn hele leven lang had ik het gevoel gehad dat puzzelstukjes ontbraken", zegt Eugénie. Na de ontmoeting met haar moeder gaat ze daarom op onderzoek uit. Ze interviewt meer dan 100 getuigen, van zusters tot biologische moeders en geadopteerden. Ze stuit op een schimmig verleden, waar ze het boek 'Schoot vol tranen' over schrijft. 

Illegaal

In doorgangshuizen blijken moeders jarenlang tegen hun wil van hun kind te zijn gescheiden. Die kinderen werden ondergebracht bij pleeggezinnen. "Met de invoering van de Adoptiewet in 1956 werd dit gelegaliseerd."

De vraag naar baby's door wensouders kwam door die wet op gang. Er ging veel geld in om, vertelt Eugénie. "Ik heb een geadopteerde geïnterviewd, die vertelde dat haar ouders in 1957 voor de adoptie 3000 gulden hebben betaald."

Subsidie

Het werd een kwestie van vraag en aanbod. Hoe langer de kinderen in de instelling verbleven, hoe meer subsidie ze kregen. "En een bestuurslid van de adoptieraad zei later dat het de staat miljoenen heeft opgeleverd."

In Moederheil moesten medewerkers zwijgen. Ook waren afdelingen strikt van elkaar gescheiden. "Hoe het er in de instelling aan toe ging, werd geheim gehouden."

Eugénie in 1965. Eugénie in 1965.

'Cover-up'

Eugénie stuit tijdens haar zoektocht op meer doorgangshuizen waar deze praktijken mogelijk plaatsvonden. "Moederheil was een van de grootste instellingen, maar ik heb er in totaal 130 gevonden."

Tijdens haar zoektocht loopt ze tegen muren op. "Dossiers zijn vernietigd, informatie over Moederheil is onvindbaar, de plattegrond van het opvanghuis is verdwenen. De cover-up is zo heftig geweest."

Getraumatiseerd

Haar moeder is door de gedwongen adoptie getraumatiseerd geraakt, zegt Eugénie. "Ze is eraan kapot gegaan en ik ben er ook door beschadigd." Volgens Eugénie staat haar verhaal niet op zichzelf. "Er waren in die tijd 25.000 moeders die afstand deden van hun kind, al dan niet gedwongen." 

Ze strijdt dan ook voor een parlementair onderzoek naar de adoptiegeschiedenis tussen 1956 en 1984. "Er zijn zoveel mensen door beschadigd. Wij verdienen antwoorden over het verleden, hoe pijnlijk die antwoorden ook zijn." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ton werd als baby afgestaan, en wil nu laten zien wat adoptie met je doet

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`