Vragen en antwoorden

De rammelende onderbouwing van het verbod op de stint

17 oktober 2018 16:22 Aangepast: 17 oktober 2018 16:24
Beeld © ANP

Morgen dient in Utrecht een kort geding tegen minister Van Nieuwenhuizen tegen haar besluit om alle 3500 stints niet meer toe te laten op de openbare weg. De minister zei dat er te veel 'twijfel' was over de veiligheid, en dat de toelating van de stint daarom voorlopig werd geschorst. Over of dat besluit deugt, is veel discussie. De twistpunten in 7 vragen en antwoorden.

1. Allereerst: hoe is die stint ook alweer op de weg gekomen?

De stint werd in 2011 door de minister toegelaten ‘als bijzondere bromfiets’, net zoals daarvoor de Segway. De constructies werken ongeveer hetzelfde: je maakt snelheid door gas te geven, en remt af door het gas los te laten. De knijprem is een extra 'rem'. Na het ongeval in Oss biechtte de minister op dat de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) destijds de stint afkeurde omdat die te breed zou zijn.

De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV), pleitte in 2011 voor nader onderzoek en een rijbewijsplicht, omdat met de stint 10 kinderen kunnen worden vervoerd. Die adviezen werden genegeerd, omdat de minister zelf stelde dat de stint veilig is. De stint werd gezien als veilig, milieuvriendelijk alternatief. De wetgeving die de toelating mogelijk maakte is in 2014 'dichtgeschroeid'; de eisen zijn aangescherpt. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) doet nu onderzoek naar de besluitvorming en naar (het gebrek aan) toezicht.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Hoe veilig is een stint en hoe werkt zo'n wagen?

2. Minister en inspectie (ILT) verwijten de fabrikant dat die allerlei veranderingen heeft doorgevoerd, die wettelijk gemeld hadden moeten worden. Klopt dit?

Nee. Bij de toelating in 2011 heeft het ministerie een 'beschikking' afgegeven, waarin staat dat de stint binnen de eisen van RDW en SWOV moest blijven. Er staat niet in dat veranderingen bij het ministerie moesten worden gemeld, of getoetst. De minister noemt met name het grotere accuvermogen, van 800 naar 1200 Watt. Dat valt binnen de wettelijk voorgeschreven grens van 4000 Watt, die voortvloeit uit Europese regelgeving. Inmiddels zegt het ILT dat de vraag of en welke veranderingen gemeld hadden moeten worden 'ook onderdeel uitmaakt van het onderzoek'.

3. Maar er is toch ook een alarmerend rapport van het NFI?

Ja en nee. Het NFI heeft in een 'technische verkenning' geconstateerd dat bij een stroomonderbreking (bijvoorbeeld door een kabelbreuk), de stint naar de hoogste snelheid schakelt. Wat het ILT heeft weggelaten uit het 'feitenrelaas', is dat door het loslaten of terugschakelen van de gashendel, de stint automatisch terugschakelt naar 0. Ook heeft de ILT niet vermeld dat het NFI slechts een mogelijk probleem zag bij een klein percentage stints, als een schakelaar zou uitvallen. Volgens het NFI is dat probleem eenvoudig oplosbaar. Dit is weggelaten in brieven aan de Tweede Kamer. De ILT heeft ook de tegenwerpingen van de fabrikant weggelaten uit het feitenrelaas.

Nu de stint niet meer mag: opvang Mirakel kiest voor busjes en lopen

Voor kinderopvangcentra kwam het verbod op de stint vrij plotseling. Ze waren al bezig met het kijken naar alternatieven en die worden nu versneld uitgevoerd.

4. En hoe zit het dan met al die 'incidenten' die volgens de ILT wijzen op een 'potentieel veiligheidsrisico'?

Die conclusie is opmerkelijk omdat uit gegevens van de Inspectie SWZ (de vroegere Arbeidsinspectie) blijkt dat in de afgelopen 4 jaar sprake is van 15 meldingen van incidenten met stints. Tegen RTL Nieuws heeft deze inspectie verklaard dat het in alle gevallen ging om menselijke fouten: "De inspectie heeft geen reden om aan te nemen dat technische mankementen de oorzaak waren van de ongevallen." 

De ILT heeft daarnaast alleen drie meldingen uit Amsterdam van eind september. Degene die de melding deed, heeft geen proces-verbaal ondertekend omdat betrokkene bang was dat de melding alleen werd gebruikt om de stint van de weg af te halen. Daarnaast heeft het ILT inmiddels een rapport – van na het besluit om de stint niet meer toe te laten – over drie incidenten bij kinderopvang Smallsteps in Delfzijl. Tot slot baseert het ILT zich op een rapport van een medewerker van Strukton. Die beschrijft problemen met de veer in de gashendel (die door stint al zijn vervangen), en wijst op wat hij persoonlijk als mogelijke constructiefouten ziet.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kinderopvangcentra met handen in het haar door plotseling rijverbod stint

5. Gek. Er is door ILT – en sommige experts - toch ook gezegd dat de bedrading niet in orde was, dat het apparaat te heet zou kunnen worden, en dat de soldeer bij 72 graden zou kunnen smelten?

Het ILT stelt in het feitenrelaas inderdaad dat soldeer is gebruikt die bij 72 graden kan smelten, wat tot problemen zou kunnen leiden. Dit klopt niet. Er is – zoals gebruikelijk volgens Europese normen – soldeer gebruikt dat pas bij veel hogere temperaturen kan smelten, minstens 180 graden, en volgens de fabrikant nog hoger.

6. Als er zoveel onduidelijk is, en zoveel twijfel, waarom heeft de minister dan toch het ingrijpende besluit genomen alle stints te verbieden?

Bronnen zeggen tegen RTL Nieuws dat na het ongeval in Oss paniek is uitgebroken op het ministerie en bij de inspectie. Beiden concludeerden binnen een dag dat er twijfels waren over de toelating van de stint – en over het toezicht. Omdat het ILT en ministerie vreesden dat zij medeverantwoordelijk zouden worden gehouden, hebben zij vanaf toen alles op alles gezet om zoveel mogelijk risico’s te inventariseren.

Toen – op basis van de eerste ILT-bevindingen 'twijfel' ontstond over de veiligheid van de stint, kon de minister politiek niet anders dan ingrijpen. Zij wilde niet nog een ongeluk, onder haar verantwoordelijkheid. Juristen op haar ministerie wisten dat ze op heel dun ijs schaatst. Daarom heeft de ILT de fabrikant niet opgedragen alle stints tijdelijk terug te roepen. En daarom heeft de minister de toelating niet ingetrokken, maar voorlopig geschorst. Onduidelijk is of zij dat formeel zo wel had mogen doen. Ondertussen worden nog veel stukken geheim gehouden, zoals de beantwoording door de RDW op vragen van de ILT.

7. Hoe gaat dit eindigen? 

Dat is volkomen onduidelijk. Los van wat de rechter uiteindelijk in het kort geding besluit, zullen (meer) bodemprocedures gevoerd gaan worden. Als blijkt dat de fabrikant fouten heeft gemaakt, zal die mogelijk aansprakelijk worden gesteld door meer kinderdagverblijven – die moeten immers veel meer kosten maken, nu zij de stints die zij hebben gekocht of leasen, niet meer kunnen gebruiken.

Als blijkt dat ministerie en ILT fouten hebben gemaakt, kan de overheid forse schadeclaims verwachten van de fabrikant en kinderopvangorganisaties. Achter de schermen wordt nagedacht over oplossingen en alternatieven. Maar eerst moet uit het onderzoek van politie, OM en ILT naar Oss blijken of er sprake was van een menselijke of technische fout. En uit het ingestelde onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) moet blijken wie (mede-) verantwoordelijk is, als blijkt dat dat de stints onvoldoende veilig waren. Dat onderzoek gaat nog geruime tijd duren.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore