Nederland

Benelux 60 jaar, maar wat hebben we er nog aan?

05 juni 2018 12:24 Aangepast: 05 juni 2018 14:11
Koning Willem-Alexander, groothertog Henri van Luxemburg en de Belgische koning Filip. Beeld © ANP

Het is feest, want de Benelux bestaat 60 jaar. Maar wat hebben we eigenlijk nog aan dat samenwerkingsverband tussen Nederland, België en Luxemburg? Nou, eigenlijk niet zoveel, zegt econoom Peter Rodenburg van de Universiteit van Amsterdam. Economisch gezien misschien zelfs helemaal niets meer.

Dat politieke sleutelfiguren ontbreken op de zestigste verjaardag van de Benelux is tekenend voor de relevantie, zegt Rodenburg. Om het dan toch nog een feestelijk karakter te geven, worden de staatshoofden ernaartoe gestuurd.

'In economische zin stelt het allemaal niet veel voor'

De Benelux benadrukt de vriendschapsverhouding en de gezamenlijke geschiedenis van de landen, zegt Rodenburg. "Maar in economische zin stelt het allemaal niet veel voor."

Dit werd er bereikt in 60 jaar Benelux

De politie-eenheden van Nederland, België en Luxemburg werken intensief samen. Veel meer nog dan in Europees verband al gebeurt. Verder nam de Benelux het initiatief voor het afschaffen van de roamingkosten binnen de Europese Unie. Daardoor betaal je nu in Frankrijk, Spanje of Italië net zoveel voor mobiel internet als in eigen land.

Dankzij de Benelux worden academische diploma's breed erkend. En ten slotte is er voor Nederlanders die in België of Luxemburg werken meer geregeld op het gebied van sociale zekerheid dan voor andere Europeanen. Wel zo makkelijk als je over de grens werkt.

Het was ooit anders, zegt Rodenburg. De Benelux diende namelijk als voorbeeld voor de Europese Economische Gemeenschap (EEG), een vroege voorloper van de Europese Unie. De EEG werd tien jaar na de oprichting van de Benelux opgericht.

"Net als de Benelux was de EEG een douaneunie, een hogere vorm van economische samenwerking. Daarbinnen werden de invoerheffingen geharmoniseerd. Er werd een gemeenschappelijk buitentarief geheven ten opzichte van derdenlanden."

'Wat moeten we er nog mee?'

Eigenlijk was de Benelux maar tien jaar relevant. Want tegenwoordig regelt de Europese Unie alle economische zaken, zegt Rodenburg. "Bij het 50-jarig bestaan van de Benelux in 2008 was er dan ook een herziening. Wat moeten we er nog mee? Er was een aantal instituten opgericht dat met de komst van de EU niet veel meer te doen had. Er is toen besloten om die slapende instituten te sluiten."

Ook al stelt de economische samenwerking niet veel voor, Rodenburg verwacht dat de Benelux nog wel even zal blijven. Voor culturele uitwisseling en om de intentie om samen te werken te benadrukken.

'Landen zoeken naar manieren om krachten te bundelen'

"Als je het me persoonlijk vraagt", zegt Rodenburg, "wordt de Benelux nog gebruikt om gezamenlijk nog een beetje invloed uit te oefenen op beleid. De wereld wordt steeds groter en Nederland is maar een klein landje. Onze invloed op de wereldpolitiek en het Europese beleid wordt steeds minder. De landen willen dat niet en zoeken daarom naar manieren om de krachten te bundelen, maar activiteiten zijn er nauwelijks."

Behalve dan een feest zoals vanmiddag. Koning Willem-Alexander zit aan tafel met de Belgische koning Filip en groothertog Henri van Luxemburg. Eerst is er een lunch in het Koninklijk Paleis in Brussel en daarna gaan ze naar het Huis van de Benelux, een stukje verderop. Daar worden geschenken uitgewisseld.

Feest wordt afgesloten met heuse Beneluxsong

De staatshoofden poseren voor een foto op de Kunstberg, met de stad als achtergrond. Daarna praten ze in kunstencentrum Bozar met jongeren uit de drie landen. De 'plechtige' viering wordt afgesloten met een heuse Beneluxsong.

Overigens is de reden dat premier Mark Rutte en zijn Beneluxcollega's Charles Michel en Xavier Bettel ontbreken wel een treurige. Een topoverleg tussen hen is uitgesteld, omdat de Belgische minister-president Michel naar de begrafenis gaat van de twee agenten die vorige week dinsdag om het leven kwamen bij een aanslag in Luik.

Miniatuurvoorbeeld

Mark Rutte met zijn Belgische collega Charles Michel (links) en de premier van Luxemburg Xavier Bettel in 2014

`