Nederland

Zo kom je erachter of je gevaarlijk dicht bij een hoogspanningslijn woont

28 mei 2018 17:00 Aangepast: 29 mei 2018 11:11
Beeld © ANP

De Gezondheidsraad en het Rijk adviseren geen woningen en scholen te bouwen in de buurt van hoogspanningslijnen. Hoe gevaarlijk is het wonen bij deze lijnen? En hoe kom je erachter of je in een risicogebied woont? We helpen je in vier vragen op weg.

Of je gemeente het gezondheidsadvies heeft genegeerd als je dicht bij een hoogspanningslijn woont, is moeilijk te beantwoorden. Het hangt af van je specifieke lokale situatie. Toch zijn er wel een paar criteria waaraan jouw woning sowieso moet voldoen. Daarvoor moet je deze vier vragen stellen. 

1. Hoe oud is jouw huis?

Ga na of jouw huis van voor of na 2005 is. Kijk daarbij niet alleen naar het bouwjaar. Maar vooral naar het jaar waarin het bestemmingsplan voor jouw woning is vastgesteld. Is dat voor 2005, dan is er sprake van een 'bestaande situatie'. Het advies om geen huizen te bouwen in de buurt van hoogspanningslijnen geldt daar niet voor. Dit heeft overigens niets te maken met de hoeveelheid risico die je loopt. Ook in huizen van voor 2005 geldt dat hoogspanningslijnen mogelijk kankerverwekkend zin.

2. Mijn huis is van na 2005, hoe weet ik of ik binnen de magneetveldzone woon?

Dit hangt van een aantal factoren af. In de eerste plaats de afstand van jouw woning tot de lijn. Het RIVM heeft voor alle hoogspanningslijnen berekend hoe groot de minimale afstand zou moeten zijn. Bij 380kV-lijnen is dat bijvoorbeeld 115 tot 215 meter aan weerszijden. Bij lagere voltages is die afstand kleiner. De afstanden bij lagere voltages vind je hier. Als je niet weet hoeveel spanning er op de lijn bij jouw huis staat kun je dit nagaan aan de hand van deze kaart

3. Mijn huis is van na 2005 en ligt dichterbij dan de minimale afstand die het RIVM aanhoudt, is de magnetische straling in mijn huis dan te hoog?

Dat hangt af van de belasting van de bewuste hoogspanningslijn. De belasting is de hoeveelheid stroom die door de lijnen loopt. Hoe hoger de belasting, hoe groter het magneetveld. Bij de berekening van de afstanden gaat het RIVM uit van een belasting van 30 procent bij 380kV en 50 procent bij lijnen van 150kV en lager. In de praktijk kan de belasting daar vanaf wijken.

In Sliedrecht bijvoorbeeld was de gemiddelde belasting in 2017 10 procent. Daarmee is ook de afstand kleiner. Een vier keer kleinere belasting, leidt tot een twee keer kleinere afstand. Helaas wordt de belasting per lijn niet openbaar bekend gemaakt door netwerkbedrijven. Bij een 380kV lijn ligt de grens van de zone tussen de 38 en 72 meter van de lijn. Dit blijft een indicatie. Er zijn gespecialiseerde bedrijven die de grens preciezer kunnen bepalen.

4. Ik voldoe aan alle criteria. Wat nu?

Vraag in elk geval opheldering bij je gemeente. Ga na of er een magneetveldonderzoek is gedaan op de locatie van jouw woning. En ook of en hoe de gemeente (toekomstige) bewoners heeft geïnformeerd over de gezondheidsrisico's. Er zijn nog geen mensen die een claim hebben ingediend vanwege het negeren van het gezondheidsadvies bij nieuwbouwwoningen.

Wel zijn er zaken aangespannen omdat overheden het gezondheidsadvies negeerden bij de aanleg van nieuwe hoogspanningslijnen. Zo werden bewoners in Heerhugowaard na een uitspraak van de hoogste rechter, de Raad van State, alsnog uitgekocht, omdat er onvoldoende rekening werd gehouden met riskante magneetveldzone. In een andere zaak werd de overheid op de vingers getikt, omdat ze onvoldoende motiveerden waarom woningen in de riskante magneetveldzone mochten blijven staan.

Hoe gevaarlijk zijn hoogspanningslijnen?

Sinds de jaren 70 wordt al onderzoek gedaan naar het gevaar van hoogspanningslijnen. Uit diverse onderzoeken komt naar voren dat bij kinderen die wonen in de directe nabijheid van hoogspanningslijnen twee keer vaker leukemie wordt vastgesteld. Een direct verband tussen de elektromagnetische velden van de lijnen en het ontstaan van deze vorm van kanker is door wetenschappers nog niet aangetoond.

De aanwijzingen waren voor de overheid in 2005 wel sterk genoeg om voorzorgsmaatregelen te nemen. Zo hebben mensen die pal onder een lijn wonen, het recht om te worden uitgekocht en wordt sinds 2005 aan gemeenten geadviseerd om geen nieuwbouw van woningen, scholen of kinderdagverblijven toe te staan in gebieden waar de gemiddelde veldsterkte hoger is dan de door de Gezondheidsraad geadviseerde 0,4 microTesla.

Meer op rtlnieuws.nl:
Ondanks kankerrisico blijven gemeenten woningen bouwen bij hoogspanningslijnen

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore