Nederland

Tientallen huizen te dicht bij hoogspanningskabels onder de grond

10 mei 2018 16:04 Aangepast: 25 mei 2018 17:09
Beeld © ANP

Zeker tientallen woonhuizen staan te dicht op ondergrondse hoogspanningskabels. Dit blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. De Gezondheidsraad heeft aanwijzingen dat kinderen die dicht bij de kabels wonen, een hogere kans op leukemie hebben.

Mogelijk gaat het om nog meer huizen, maar we mogen niet precies weten waar de grondkabels liggen. Dat is geheim: de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid is bang dat er anders aanslagen op worden gepleegd. 

Straling te hoog

Toch achterhaalde de onderzoeksredactie van RTL Nieuws op basis van documenten en bronnen een aantal plaatsen waar de straling van ondergrondse kabels te hoog is in nabijgelegen huizen.

Te hoog wil zeggen dat de zogeheten magneetveldsterkte hoger is dan 0,4 microTesla. Dat is de norm die de Gezondheidsraad hanteert, op basis van wetenschappelijke onderzoeken. Er zijn sterke aanwijzingen dat er voor kinderen een gezondheidsrisico is. "We weten dat het een licht verhoogde kans geeft op kinderleukemie", stelt voorzitter Pim van Gool van de Gezondheidsraad. 

Voorzichtig

De Gezondheidsraad vindt daarom dat er met ondergrondse kabels net zo voorzichtig zou moeten worden omgegaan als die boven de grond. Zo mogen er geen nieuwe woningen, scholen en kinderdagverblijven worden gebouwd in de buurt van hoogspanningslijnen. En mensen die daar direct onder wonen, krijgen geld van de overheid als ze willen verhuizen naar een andere plek.

Dat uitkopen kostte de overheid tot nu toe 30 miljoen euro. En dat terwijl de magnetische straling in veel van die huizen minder sterk is dan bij hoogspanning onder de grond, zoals bijvoorbeeld aan de Laakweg in Den Haag. Daar liggen drie dikke ondergrondse kabels van 150.000 Volt pal voor de voordeuren. Bewoners hebben geen idee.

'Nooit geweten dat hier een kabel lag'

De Laakweg in Den Haag is een normale straat in een grote stad. Wat maar weinig mensen weten, is dat er pal voor de huizen, op ongeveer een meter diepte, drie dikke ondergrondse hoogspanningskabels liggen. Samen met meetdeskundige Leo Lagendijk bezochten we de straat. Het resultaat: te hoge magneetvelden in verschillende woningen. 

"Als je hier opnieuw zou bouwen, dan zou netbeheerder TenneT adviseren om deze woning hier niet neer te zetten, maar een aantal meters naar achteren", stelt Lagendijk. Inwoners reageren verbaasd. "Dat hier een kabel ligt heb ik nooit geweten, het is de eerste keer dat ik het hoor", zegt één van hen, Lenie Bakker. "Best een beetje griezelig eigenlijk. Dit moet goed onderzocht worden."

146 gemeenten

De exacte locaties van kabels mogen we dus niet weten. Wel heeft netbeheerder TenneT op verzoek van RTL Nieuws een lijst openbaar gemaakt met 146 gemeenten waar ondergrondse kabels liggen. Of kabels daar ook te dicht bij woningen liggen, is volgens TenneT nog nooit uitgezocht, maar de netbeheerder sluit het niet uit. RTL Nieuws vond in ieder geval ook in Naarden een aantal woningen waar de straling te hoog is.

Kabinet neemt zorgen serieus

Minister Wiebes en staatssecretaris Van Veldhoven laten in een reactie weten het belangrijk te vinden dat de zorgen van inwoners gehoord worden. "Dit vraagstuk is nieuw en nemen we erg serieus. We gaan met urgentie kijken naar de aard van de risico's en op welke manier het beleid kan worden versterkt. Het staat buiten kijf dat onze energievoorziening veilig moet zijn voor alle Nederlanders."

Het kabinet reageert binnenkort uitgebreid op het advies en de aanbevelingen van de Gezondheidsraad. Over de openbaarheid van de ligging van ondergrondse kabels doen de bewindvoerders geen uitlatingen. Zij vinden dit een taak voor netbeheerder TenneT, die op zijn beurt verwijst naar de boodschap van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid.

Meer weten?

Waar in het land de ondergrondse kabels precies liggen, mogen we vanwege mogelijke terreurdreiging niet weten. Je kunt er toch achter komen of ze dicht bij je eigen huis liggen. Hier leggen we uit hoe je dat kunt doen en geven we antwoord op andere vragen over ondergrondse hoogspanning.