Nederland

Liggen er kabels bij jouw huis? 7 vragen over hoogspanning onder de grond

10 mei 2018 16:03 Aangepast: 11 mei 2018 09:31
Beeld © ANP

Het gevaar van de straling van hoogspanningskabels is voor de overheid aanleiding genoeg om voorzorgsmaatregelen te nemen. Maar die gelden voor bovengrondse lijnen. Hoe zit het precies met kabels onder de grond en wat kun je doen om uit te vinden of ze ook bij jou in de buurt liggen? Antwoord op de dringendste vragen.

1. Hoe gevaarlijk is straling van hoogspanningskabels?

Daar wordt al sinds de jaren 70 volop onderzoek naar gedaan. Daaruit blijkt onder meer dat bij kinderen die wonen in de directe nabijheid van hoogspanningslijnen twee keer vaker leukemie wordt vastgesteld. Ook zijn er onderzoeken die spreken van een verhoogde kans op alzheimer en hersentumoren bij mensen die dicht bij hoogspanningslijnen wonen.

Een direct verband tussen de elektromagnetische straling van de lijnen en het ontstaan van deze ziekten is door wetenschappers nog niet aangetoond. Maar de aanwijzingen waren voor de overheid in 2005 al sterk genoeg om voorzorgsmaatregelen te nemen.

ZIE OOK: Tientallen huizen te dicht bij ondergrondse hoogspanningskabels: risico voor gezondheid

2. Welke maatregelen worden genomen?

Sinds 2005 mogen er geen woningen, scholen of kinderdagverblijven gebouwd worden in de buurt van hoogspanningsmasten en -lijnen. Nieuwbouw mag in principe pas als de gemiddelde veldsterkte niet hoger is dan de door de Gezondheidsraad geadviseerde 0,4 microTesla. En gezinnen die recht onder een mast of lijnen wonen, hebben recht op een uitkoopregeling.

Al deze maatregelen gelden alleen voor bovengrondse hoogspanningslijnen en niet voor de kilometers kabels die verspreid door het land onder de grond liggen.

3. Is onder de grond dan geen sprake van straling?

Jawel, die is er wel. Sterker nog: pal boven een ondergrondse kabel is het magnetische veld vaak sterker dan pal onder een lijn of mast. Wel is het zo dat de veldsterkte sneller afneemt als je verder van de ondergrondse kabel verwijderd bent.

Toch is het vreemd dat de maatregelen niet voor ondergrondse lijnen gelden. Dat vindt ook de Gezondheidsraad. En eerder sprak ook de Raad van State zich hier op deze wijze over uit.

4. Waar liggen ondergrondse hoogspanningskabels?

Dat is een goede vraag. Van bovengrondse lijnen weten we exact waar ze lopen, maar van ondergrondse mogen we het niet weten. De exacte locaties kunnen uit veiligheidsoogpunt niet worden gegeven.

Het elektriciteitsnetwerk hoort volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) bij de vitale infrastructuur. Iemand die zou weten waar de kabels liggen, zou er kwaad mee kunnen doen.

5. Hoe kom ik er toch achter of er een kabel bij mij in de buurt ligt?

Er is een aantal opties om voor je eigen woning te achterhalen of er een hoogspanningskabel in de buurt ligt. Zo weten we van netbeheerder TenneT wel door welke gemeenten ondergrondse hoogspanningskabels lopen.

  • Kijk op bovenstaande kaart of volgens TenneT kabels liggen in jouw gemeente.
  • ​Is sprake van ondergrondse kabels in je gemeente? Dan kun je op de door vrijwilligers bijgehouden kaart op de website HoogspanningsNet.nl een beter beeld krijgen van waar in je gemeente ze ongeveer zouden moeten liggen.
  • Heb je op basis hiervan een vermoeden dat dicht bij je huis een kabel ligt, of wil je het zeker weten? Neem dan contact op met de netbeheerder. Daarnaast kun je ook bij het Kadaster een oriëntatieverzoek indienen. Binnen een paar werkdagen krijg je vervolgens een overzicht van alle kabels en leidingen rondom je huis. Deze dienst is niet gratis: een verzoek kost 19 euro.

6. Ik woon dicht bij een hoogspanningskabel. Hoe weet ik of de straling te hoog is?

De veldsterkte wordt gemeten met een Gauss- of Teslameter. Het beleid van de overheid is erop gebaseerd om de sterkte in en om huizen, scholen en kinderdagverblijven lager of gelijk aan 0,4 microTesla te laten zijn. Een Teslameter kun je zelf aanschaffen, maar je kunt ook een gespecialiseerd bedrijf inhuren om metingen te verrichten.  

7. Wat kan ik doen als de veldsterkte bij mij in huis te hoog is?

Volgens het huidige beleid heb je geen recht op schadevergoeding als er door een kabel een te hoge veldsterkte wordt gemeten in je woning. Ook is er geen uitkoopregeling, zoals voor huizen die recht onder bovengrondse hoogspanningslijnen staan. Maar als het aan de Gezondheidsraad ligt, gaat dat dus snel veranderen.

Voorlopig zou je contact kunnen opnemen met je gemeente of de netbeheerder. Soms kan een kabel verlegd worden. Een aantal meter opzij kan al een wezenlijk verschil maken.