Nederland

SIRE probeert ons gedrag te veranderen: 'Uit een goed hart, maar weinig effectief'

30 oktober 2017 07:28 Aangepast: 30 oktober 2017 10:50
Een van de de campagnes van SIRE tegen vuurwerk.

'Je bent een rund als je met vuurwerk stunt', 'Wie is de man die zondag het vlees komt snijden', en 'De maatschappij, dat ben jij'. Iedereen kent de SIRE-campagnes die tot doel hebben gedrag te veranderen. De Stichting Ideële reclame bestaat dit jaar 50 jaar. Maar wat is het effect van de SIRE-reclames? Emeritus-hoogleraar massacommunicatie Bert Pol legt uit.

In tegenstelling tot wat veel mensen denken, heeft SIRE geen banden met de overheid of andere organisaties. SIRE is een initiatief van de communicatiebranche. Reclamebureaus, uitgevers, mediaexploitanten en productiemaatschappijen ontwikkelen de campagnes die moeten bijdragen aan een betere samenleving.

Miniatuurvoorbeeld

Kort lontje

Expert op het gebied van communicatie Bert Pol (foto) gelooft niet dat de effectiviteit van de campagnes zo groot is als de mensen achter die campagnes wel hopen.

"Er is wel eens onderzoek gedaan naar de SIRE-campagne over het hebben van korte lontjes. Die campagne was erop gericht om te zorgen mensen niet te snel boos worden. Onderzoekers vroegen aan mensen of ze zich na het zien van de filmpjes anders zijn gaan gedragen. Ze zeiden van wel, maar dat zijn sociaal wenselijke antwoorden. Dat onderzoek was niet betrouwbaar."

Omgekeerde effect

Het is zelfs nog erger dan dat, denkt Pol. "Die campagne was helemaal niet verstandig. In een filmpje van 36 seconden zie je een hele straat kwaad op elkaar worden en met elkaar op de vuist gaan. Dat is precies het verkeerde wat je kunt doen. Je geeft daarmee het slechte voorbeeld. Je laat gedrag zien dat je afkeurt in plaats van gedrag dat je goedkeurt."

"Iedereen weet dat het zo niet moet. Zo beïnvloed je gedrag niet op de juiste manier. Je zag in dat filmpje bijvoorbeeld een keurige mevrouw twee kinderen slaan. Daarmee geef je toch een beetje aan dat dat de norm is."

Vooraanstaande reclamemakers

Pol vervolgt: "Veel van die campagnes worden gemaakt door vooraanstaande reclamebureaus. Die zijn creatief gedreven, willen mensen een spiegel voorhouden en proberen mensen op het verkeerde been te zetten."

Als de meest effectieve SIRE-campagnes worden de anti-vuurwerkcampagnes genoemd. "Dat is onzin. Ze lieten heel angstaanjagende plaatjes zien van mensen die vingers verloren waren door vuurwerk. Maar uit internationaal onderzoek blijkt dat angstaanjagende campagnes niet werken."

Daling slachtoffers vuurwerk

"Toch werd beweerd dat uit onderzoek bleek dat die vuurwerkspotjes effect hadden. Want een aantal jaren achtereen was het aantal gewonden gedaald. Later bleek dat die daling kwam omdat het al die jaren slecht weer was. Dan steken mensen minder vuurwerk af. En de volgende dag ligt er alleen maar nat vuurwerk op straat. Kinderen kunnen dat niet nog een keer afsteken. Daar gaat het vaak mis. Daar had die daling mee te maken."

Is er dan niets positiefs te zeggen over de campagnes? Pol zegt dat de intentie van SIRE goed is. "Het komt uit een goed hart. Het zijn onderwerpen die anders geen aandacht krijgen. Het is lovenswaardig dat ze het doen. Maar je kunt niet zeggen dat er een direct effect is. Keiharde causaliteit tussen een campagne en gedragsveranderingen is nooit aangetoond."

Meer op rtlnieuws.nl:
Hier komen de SIRE-campagnes vandaan

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore