Jeroen Akkermans

Honger? Hier hebben we lekkere braadworst!

27 juli 2020 05:58

Langs de Duitse Autobahn is vlees net zo vanzelfsprekend als benzine. "Honger? Hier hebben we lekkere braadworst."

Het pompstation heeft een levensgrote worst opgesteld als lokkertje. Het broodje vlees heeft armen en een gezicht dat in een opperbest humeur is geboetseerd. Na 300 kilometer heb ik best trek in vrolijk vlees. Keus te over. Duitsland telt alleen al 1500 soorten worst.

Ik woon in een land dat met een hang naar vlees op het bord is vergroeid. In de naoorlogse tijd was vlees een luxeproduct. De slager wàs iemand. In de relatieve schaarste was elke maaltijd erop gericht om de maag te vullen, als het even kon met vlees.

"Vlees moet wel leuk blijven." 

Inmiddels leeft de gemiddelde Duitser welvarender en dikker dan ooit maar nog steeds wordt mij in een restaurant na de maaltijd wel eens vriendelijk maar ook wat bezorgd gevraagd: "En? Zit u vol?" Alsof de serveerster de pompbediende is en ik de auto. Zonder vlees mis ik de brandstof om de dag door te komen. Zo is de gedachte.

Ik kom onderweg wel eens veetransportwagens tegen die af en aan naar het slachthuis rijden. Heel soms zie ik tijdens het inhalen schimmen van dieren, maar meestal geeft de kist niets prijs. De dood reist altijd mee en toch prijkt er weer een goedgemutst dier in het logo van de expediteur. Vlees moet wel leuk blijven.

"De allergrootste lachebekken hangen boven de immense vleesfabriek van Tönnies in Gütersloh." 

De allergrootste lachebekken hangen boven de immense vleesfabriek van Tönnies in Gütersloh.  Op het dak van de vleeshallen draait een reuzelogo in de rondte met daarop een lachende stier, een vrolijke koe en een goed gemutst varken. De dieren worden in het logo bij elkaar gehouden met een hartje, alsof we in de Ark van Noach zijn beland.

Het logo op het dak van de immense vleesfabriek van Tönnies in Gütersloh. Het logo op het dak van de immense vleesfabriek van Tönnies in Gütersloh.

"Opa Tönnies slachtte ooit 20 dieren per week. Vandaag doodt kleinzoon Clemens elke drie seconden een varken."

Maar nee, er is niets bijbels aan het slachthuis. Tönnies is begonnen als familiebedrijfje van hardwerkende ondernemers. Pas toen Clemens de leiding met zijn broer Bernd overnam zette een overweldigende groei in. Opa Tönnies slachtte ooit 20 dieren per week. Vandaag doodt kleinzoon Clemens elke drie seconden een varken. De helft van de Duitse republiek eet weleens zijn vlees. Duitsers eten gemiddeld 60 kilo vlees per jaar. Het groeiende verzet van de vegetariër heeft nauwelijks invloed op de vleesconsumptie.

In Duitsland is vlees ieders goed recht, dus moet het vooral goedkoop zijn. Dat kun je aan Tönnies wel toevertrouwen. Dochterondernemingen met merknamen als Schnitzelcompany, K-Classic of Goed en Goedkoop dumpen bijvoorbeeld 550 gram 'voetbal-grillsteaks' tegen een prijs van 3,92 euro in de supermarkt. Smeed vervolgens een kameraadschap met het voetbal en de weg naar de massa ligt open. Clemens' Tönnies groeide zo uit tot de vleesbaron die miljoenen euro in de voetbalclub Schalke 04 dumpte in ruil voor goede sier. Goedkoop vlees is cool.

"Van de 7000 arbeiders in Gütersloh zijn minstens 2100 werknemers positief op corona getest."

Maar onlangs is de baron met zijn dure hobby gestopt, want achter de goedlachse façade van Duitslands grootste vleesverwerker zijn ze zich kapot geschrokken. Van de 7000 arbeiders in Gütersloh zijn minstens 2100 werknemers positief op corona getest. Zelfs Clemens Tönnies moest zich ziek afmelden. De fabriek ging tijdelijk dicht, tienduizenden steaks moesten op stal blijven. Elke dag dat de slacht wordt uitgesteld kost de boer bakken met geld. Goedkoop vlees is secondewerk.

Corona moet uitgerekend slachthuizen hebben. Het virus verspreidt zich razendsnel op een werkvloer waar de temperatuur op 10 graden moet blijven steken. De collega's schreeuwen elkaar toe om boven het slachtkabaal uit te komen en de ramen ontbreken of blijven dicht.

Corona heeft voor het eerst alle deuren van het slachthuis wagenwijd open gegooid. Wat we zien is een ziekelijk bedrijfsklimaat. Clemens Tönnies belooft beterschap. "Wij gaan de branche veranderen, dat staat vast."  Werk aan de winkel, want zijn bedrijf is berucht om het gebrekkige welzijn voor dier en personeel. Winstmaximalisatie beknelt de dieren en drukt het salaris voor gemeen en hard werk, alles onder toezicht van de politiek.

De Duitse minister van Landbouw belooft net als de ondernemer beterschap, maar ze heeft daar niet meer dan 40 cent per kilo voor over. Vlees mag niet te veel kosten, uit vrees dat het land chagrijnig wordt. Maar van mijn Weißwurst langs de Duitse Autobahn ben ik ook niet vrolijk geworden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

657 medewerkers Duits slachthuis besmet met corona, 7000 mensen in quarantaine