We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLNieuws.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

03 maart 2015 06:00, in:

Voorlopige nucleaire deal met Iran

Moeten we ons zorgen maken om Iraanse atoombom?

De klok tikt. Eind deze maand moet er eindelijk een akkoord bereikt worden over het nucleaire programma van Iran. Dat is er alleen voor vreedzame doelen, zegt de Iraanse regering. Maar veel andere landen denken dat Iran stiekem aan een atoombom werkt. Buitenlandredacteur Pieter Wouters geeft antwoord op de belangrijkste vragen.

1. Moeten we bezorgd zijn als Iran de bom krijgt?
Ja. Het Midden-Oosten is al eeuwen een kruitvat. Als gewone bommen worden vervangen door atoombommen, dan zijn de gevolgen niet te overzien. De angst is groot dat er een nucleaire wapenwedloop ontstaat. Die is stilletjes al begonnen. Want Israël heeft al kernwapens. Wat gebeurt er als Iran ook de bom heeft? De Iraanse leiders zeggen dat de Joodse staat van de aardbodem moet verdwijnen. Het is dan ook niet voor niets dat vooral Israël zich zorgen maakt.

Maar het gaat verder. Want het Soennitische Saoedi-Arabië vreest het Sjiitische Iran. De Saoedi’s hebben genoeg geld om de bom te kopen. Van kernmacht Pakistan bijvoorbeeld. En ook andere rijke Arabische landen die bang zijn voor Iran, kunnen die stap gaan zetten.

2. Kan Iran de bom maken?
Ja. Het gaat onderhand om oude technologie. Het is 70 jaar geleden dat de eerste atoombommen vielen in Hiroshima en Nagasaki. Feitelijk zijn er maar twee dingen nodig om een kernwapen te maken: genoeg verrijkt uranium (of plutonium). En een ontstekingsmechanisme.

3. Gaat Iran de bom maken?
Dat weten we niet. Iran heeft uranium. En speciale centrifuges om het te verrijken. Maar op dit moment nog niet voldoende om een kernbom te maken. Iran zegt dat ook helemaal niet van plan te zijn. Maar daar worden vraagtekens bij gezet. Want het land heeft de afgelopen jaren steeds meer centrifuges gebouwd om uranium te kunnen verrijken.

En verder zijn er aanwijzingen dat er wordt gewerkt aan een ontstekingsmechanisme voor een kernbom. Dat gebeurt op een militair complex in Parchin. Al tien jaar weigert Iran een inspectie door het IAEA, het Internationaal Atoomagentschap. Parchin is de zogenoemde 'smoking gun', de belangrijkste indicatie dat Iran niet alleen vreedzame bedoeling heeft met het nucleaire programma. Want wat moet je met een ontstekingsmechanisme als je geen atoombom wil maken?

4. Kan Iran worden tegengehouden als het echt de bom wil maken?
Nee. Denken veel experts. Er is al geprobeerd om het Iraanse nucleaire programma te saboteren. De Verenigde Staten en Israël hebben zes jaar geleden een cyberaanval gelanceerd. De zeer geavanceerde computerworm Stuxnet heeft honderden centrifuges in de soep laten lopen. Verder komen er opvallend veel wetenschappers om het leven die werken aan het nucleaire programma. Soms lijkt het een ongeluk. Maar zeker twee van de wetenschappers kwamen om toen een motorrijder een magnetische bom plaatste op hun auto, die even later ontplofte. Maar de effecten van dit soort sabotageacties zijn maar tijdelijk.

Ook is er gekeken naar de mogelijkheid om de Iraanse kerninstallaties te bombarderen. Die optie staat nog steeds open, maar lijkt heilloos. Experts denken dat het alleen uitstel oplevert. Geen afstel. Als het al mogelijk is. Eén van de kerninstallaties is bijvoorbeeld midden in een berg gebouwd, waar geen bom bij kan komen. En ook de resultaten uit het verleden stemmen niet hoopvol. Pakistan, India en Noord-Korea waren bijvoorbeeld vastbesloten om een atoombom te maken. En die landen hebben hem nu ook. Op dit moment denken de Amerikaanse inlichtingendiensten dat Iran de bom niet wil en daarom ook nog niet heeft.

5. Kunnen onderhandelingen voorkomen dat Iran de bom krijgt?
De vraag waarop nog geen antwoord is. P5+1 is het sleutelbegrip. Dat zijn de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad (De Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Frankrijk, China, Rusland) + Duitsland. Deze wereldmachten hebben de handen ineengeslagen om te onderhandelen met Iran.

De P5+1 biedt opheffing van de sancties die zijn opgelegd vanwege het nucleaire programma aan. Iran is daardoor bijvoorbeeld de helft van zijn olie-inkomsten kwijtgeraakt, het gaat om vele miljarden euro’s. In ruil voor het wegvallen van de sancties moet Iran de garantie geven dat het verrijkte uranium alleen voor kernenergie wordt gebruikt, niet voor kernwapens. En dat moet onafhankelijk gecontroleerd kunnen worden. Mocht Iran in de toekomst zijn woord breken, dan moet het minstens een jaar duren voordat het in staat is om een atoombom te maken. Amerika wil deze tijd hebben om dan nog diplomatiek of eventueel zelfs militair te kunnen ingrijpen.

Als er eind deze maand inderdaad een akkoord ligt, dan is dat nog niet het einde van de onderhandelingen. Want daarna moet er nog gepraat worden over de technische details. En daar kan het dus alsnog op stuklopen.