Olaf Koens

Hoe zou de aarde er van boven uitzien?

11 mei 2020 11:34

Het waren de heldere nachten van een paar weken geleden. Het was koud, maar met onze winterjassen aan lagen we in de tuin. We keken omhoog. De planeet Venus scheen als een heldere ster in de lucht. Vliegtuigen vlogen er nog amper, maar op één nacht zagen we de StarLink-satellieten voorbijtrekken, langzaam van west naar oost. Hoe zou de aarde er van boven uitzien? Ik lag op de koude grond en dacht aan Muhammed Faris. Hij had de aarde gezien vanuit een kleine capsule hoog in de ruimte, eind jaren ’80.  

"Daar is het geluid van de raket! Bij Allah! Moge Allah met je zijn! Hopelijk kom je daar veilig aan. Allah is met je, de ruimte is met je!" 

Muhammed Faris is een trots man. Hij is gebroken, maar loopt kaarsrecht. Hij is een held, beroofd van zijn vaderland. In Syrië zijn er straten en pleinen naar hem vernoemd. Hij was de eerste, en de enige Syriër in de ruimte. De beelden van zijn lancering in 1987 zijn indrukwekkend. De nieuwslezer van de Syrische staatstelevisie probeert het geluid van de opstijgende raket te overstemmen. "Daar is het geluid van de raket! Bij Allah! Moge Allah met je zijn! Hopelijk kom je daar veilig aan. Allah is met je, de ruimte is met je!" 

Ik heb Muhammed Faris vier jaar geleden ontmoet, op een warme zomerdag in Istanbul. Het was een moeilijke ontmoeting, we konden amper met elkaar praten. We hadden beide een tolk meegenomen. Zijn tolk vertaalde Arabisch naar Turks, mijn tolk het Turks naar het Engels. Halverwege het gesprek realiseerde ik me dat Faris vloeiend Russisch moet spreken. Twee jaar had hij in Moskou getraind om met de Soyuz naar het internationaal ruimtestation Mir te vliegen.

"Ik ben gedwongen om alles achter te laten, de graven van mijn vaders en grootvaders, ik heb zelfs mijn dromen achter moeten laten"

"Natuurlijk!", zei Faris. "Natuurlijk spreek ik nog Russisch. Ik hou van de Russen, het is een prachtig volk." We stuurden de tolken weg, maar het gesprek werd er niet makkelijker op. Hij beschreef hoe hij is gevlucht, hoe hij tot op de dag van vandaag de hoogste overgelopen militair is en hoe de Russen met wie hij trainde, met wie hij de ruimte in ging en terugkeerde naar de aarde dezelfde Russen waren die zijn Syrië nu meedogenloos bombardeerden. Zijn medailles heeft hij ingeleverd.

"Ik heb alles achter moeten laten", vertelde hij. "Mijn herinneringen, mijn oudere straat, het huis waar ik vroeger woonde, mijn vrienden, zelfs de lucht die ik ademde. Ik ben gedwongen om alles achter te laten, de graven van mijn vaders en grootvaders, ik heb zelfs mijn dromen achter moeten laten", zei hij.

In Istanbul is de Syrische held een vluchteling als miljoenen anderen. Hij geeft les op een klein schooltje waar hij kinderen vertelt over ruimtevaart, over techniek, over hoe de wereld er van boven uitziet. 

"De aarde is…", zei hij aarzelend. "Ze is van boven niet… niet groot, hoe zeg je dat?" 

Ik wilde het ook weten. Hoe ziet de aarde er van boven uit? Het is misschien wel een banale vraag. Het is wat iedereen wil weten van een astronaut, de eerste vraag die iedereen stelt. En toch wil je het weten. Faris kreeg een glimlach op zijn gezicht toen ik het vroeg. Hij zocht een tijdje naar woorden, of misschien deed hij maar alsof.

"De aarde is…", zei hij aarzelend. "Ze is van boven niet… niet groot, hoe zeg je dat?" "Klein?" vroeg ik. "Ja! Dat is het! Klein. En mooi, zo mooi! Er is geen andere plek voor de wereldbevolking dan die kleine aarde. Daar is geen plaats voor oorlog, snappen jullie dat?" De schoolkas met Turkse kinderen knikte van wel.  

"Wie van jullie wil er ook astronaut worden?", vroeg hij aan de kinderen. Ruim de helft van de schoolklas stak een hand op. Er volgde applaus. Even, heel even, was de missie van Muhammed Faris weer geslaagd. 

Olaf Koens (1985) is correspondent voor RTL Nieuws in het Midden-Oosten, met als standplaats Istanbul. Na zijn studie filosofie ging hij in 2007 als correspondent aan de slag in Moskou. In 2015 werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar. Hij schreef de boeken 'Koorddansen in de Kaukasus', 'Oorlog en kermis' en 'Paarden vliegen businessclass'.