Ga naar de inhoud
Nummer 6 en 4

In China werd deze foto gecensureerd: 'Voor Chinezen is dit extreem link'

De Chinese hordelopers Lin Yuwei (links) en Wu Yanni. Deze foto werd van het Chinese internet verwijderd. Beeld © Vincent Thian / AP Photo

Het lijkt een normale sportfoto: het moment dat twee Chinese hordelopers elkaar omhelzen na een race. Maar toch bleek deze afbeelding op het Chinese internet niet door de beugel te kunnen. Het probleem draaide om de cijfers 6 en 4. "In China is dat echt een no-go-onderwerp."

Op de foto staat links Lin Yuwei en rechts haar teamgenoot Wu Yanni. Afgelopen week omhelsden ze elkaar na de finale van het 100 meter hordelopen tijdens de Aziatische Spelen. Lin won goud, maar Wu werd gediskwalificeerd vanwege een valse start. Een emotionele sportfoto dus. Maar door een detail werd de afbeelding controversieel, en door de Chinese staatsmedia van het internet afgehaald.

Historisch protest

De baannummers van de twee atleten, aangeduid met stickers met 6 en 4 op hun benen, zouden namelijk verwijzen naar 4 juni, een politiek zeer beladen datum in China.

Op die dag in 1989 vond een groot studentenprotest tegen de regering plaats op het Tiananmenplein in Peking. Het Chinese leger sloeg dit hardhandig neer met tanks en militairen. Naar schatting vielen die dag honderden tot duizenden doden.

Demonstreren
Lees ook:
Demonstreren met leeg A4'tje: 'Ze kunnen zich niet vrij uitdrukken'

Wereldwijd is het een van de bekendste protesten in China. Vooral bekend is het iconische beeld van de onbekende man die de dag na het bloedige protest in zijn eentje een rij tanks tegenhield op het plein. In het regime van China is de datum 4 juni nog altijd een taboe.

Het valt te betwijfelen of de atleten de verwijzing naar de beladen datum bewust zo maakten. Maar toch werd de foto gecensureerd op het Chinese internet. Correspondent Roland Smid kan de foto in ieder geval nergens vinden in de zoekmachines, of op sociale media die in China beschikbaar zijn. "Het internet in China moet je zien als een soort bubbel", legt Smid uit. "Het staat onder strenge censuur, en elk ongewenst beeld wordt resoluut geschrapt."

Ondermijning betekent censuur

Heel af en toe maken Chinezen bewust verwijzingen naar 1989, op heel subtiele manier, vertelt Smid. "Zo werd vorig jaar nog een populaire vlogger plotseling van het internet gewist toen hij een cake in de vorm van een tank liet zien, net rond de 'gevoelige' datum van 4 juni."

"Verwijzen naar 4 juni 1989 is extreem link voor Chinezen", zegt correspondent Smid. "De staat ziet het oprakelen van deze dag in de geschiedenis, waarin het leger duizenden studenten doodschoot, als ondermijning."

Maker
Lees ook:
Maker wereldberoemde foto 'Tank Man' overleden

Wordt in China dan iedere foto met de cijfers 6 4, of 8 9 (van 1989) verwijderd van het internet? Niet altijd, legt sinoloog Manya Koetse uit. Maar wél binnen een bepaalde context. "Deze hordeloopwedstrijd werd gehouden op 1 oktober en dat is de nationale feestdag van de Volksrepubliek China." Precies op zulke momenten zijn de Chinese autoriteiten extra alert voor gevoelige referenties. Of ze nou toevallig zijn, of niet.

Taboe-onderwerpen

"Het hele Chinese internet is een omgeving die altijd heel erg wordt gecontroleerd", beaamt Koetse. "Zo is het protest op het Tiananmenplein in 1989 echt een no-go area. Maar ook over Taiwan of grappen over leider Xi Jinping worden online verbannen. Er zijn een aantal politiek gevoelige onderwerpen die écht taboe zijn. Daar moet je niet aankomen."

China's
Lees ook:
China's bekendste protest bestaat nog steeds niet in China

De controverse over de foto heeft vooralsnog geen gevolgen voor de Chinese hordeloopsters zelf. Sterker nog, China-kenner Koetse betwijfelt of de discussie daar überhaupt leeft. De aandacht in China rondom de Aziatische Spelen ging namelijk heel ergens anders heen. Zo zou één van de twee atleten de Chinese vlag over de grond van het veld hebben gesleept. Dát was pas echt controversieel.