Ga naar de inhoud
Uitspraken gecontroleerd

Poetins toespraak: zeven leugens, waanbeelden en waarheden op een rij

De Russische president Poetin tijdens zijn toespraak. Beeld © ANP

President Poetin haalde in zijn jaarlijkse toespraak een flink arsenaal opvallende beweringen tevoorschijn. Het Westen moest het constant ontgelden, zo is de oorlog bijvoorbeeld niet begonnen door zijn Rusland. We leggen zeven uitspraken voor aan buitenlandredacteur en Ruslandkenner Chris Colijn, en aan hoogleraar en Ruslandkenner André Gerrits.

1. 'De Russische economie was veel sterker dan het Westen dacht'

"Daar is wat voor te zeggen", zegt Colijn. De Russische economie is weliswaar met ongeveer twee procent gekrompen. Maar dat is een stuk minder dan de meeste analisten op voorhand dachten. "Mede omdat Rusland nog steeds veel olie en gas exporteert."

Ook Gerrits vindt dat Poetin 'gedeeltelijk gelijk' heeft: "De Westerse sancties hebben minder effect dan gedacht. En hij exporteerde weliswaar minder olie, de prijs was veel hoger. Zo kan hij met gulle hand staatsuitgaven doen om de oorlog te financieren."

Bekijk een deel van de speech van Poetin hieronder:

Beschuldigende vinger richting het Westen: dit zei Poetin in zijn speech

02:08
Poetin wees vooral naar het Westen.

2. 'Het is onmogelijk ons te verslaan op het slagveld'

Gerrits: "In de moderne geschiedenis zijn Russische nederlagen zeldzaam." Napoleon en later (in de Tweede Wereldoorlog) de Duitsers zijn dichtbij gekomen, maar ook hen is het niet gelukt. "Daar refereert Poetin aan. En ook nu kan hij het door de hoeveelheid manschappen lang vol gaan houden. Dus hij heeft wel een beetje gelijk."

"Rusland heeft een groot en sterk leger", zegt Colijn. Toch zijn er al maandenlang geen grote succes behaald door de Russen. "Ze zijn op veel plekken in Oekraïne verslagen. In het noorden bijvoorbeeld, en rondom Cherson en Charkov. Ze zijn dus al wel verslagen, maar de oorlog hebben ze inderdaad nog niet verloren."

"Dan is er ook nog het verlies van Rusland in de eerste Tsjetsjeense oorlog in de jaren negentig. Toen vertrokken de Russen met de staart tussen de benen. Ook toen kwamen duizenden Russische soldaten om het leven."

3. 'De meerderheid van de Russen staat achter onze acties'

Dat is volgens Colijn vooral heel lastig te controleren. Er zijn veel opiniepeilingen in Rusland, maar die zijn niet erg betrouwbaar. "Mensen worden dan gebeld door een peilingbureau van de overheid", zegt Colijn. "Dan durf je niet zomaar iets negatiefs over Poetin te zeggen."

Gerrits zegt dat het inderdaad moeilijk te peilen is in een niet vrije omgeving. Hij wil het aantal Russen dat achter Poetin staat in ieder geval niet onderschatten. "Het zijn er waarschijnlijk meer dan wij op voorhand dachten."

Poetin
Lees ook:
Poetin gaat in speech tekeer tegen Westen, schort nucleair verdrag op

4. 'Het Westen heeft Oekraïne anti-Rusland gemaakt'

"Dat is echt onzin", zegt Gerrits. De oorsprong van Oekraïense onafhankelijkheid ligt bij een referendum daarover in 1991. "Toen was een grote meerderheid, ook in de oostelijke provincies, voor onafhankelijkheid. Niet eens zozeer tegen Rusland."

Colijn ziet dat Oekraïne vooral zélf graag een onafhankelijk, democratisch en Europees land wil zijn. "En Poetin ziet dat dan als anti-Rusland."

Volgens Poetin is het huidige anti-Russische sentiment in Oekraïne aangewakkerd door het Westen. Gerrits betwist dat: "Ze zijn nu anti-Russisch omdat Rusland is binnengevallen. Daar heeft Poetin het dus echt zelf naar gemaakt."

5. 'Het Westen begon de oorlog, wij deden alles eraan om die te stoppen'

Ook dat noemt Gerrits 'flauwekul'. "In 2014 stonden er ineens Russische groene mannetjes op de Krim. Toen is Rusland de oorlog al begonnen. We hoopten dat het niet tot een algehele invasie zou leiden, maar dat heeft Poetin inmiddels ook gedaan."

Bovendien was uitbreiding van de EU en de NAVO, waar Poetin vaak naar verwijst, geen reële dreiging voor Rusland, vindt Colijn. "Oekraïne wil al heel lang lid worden van de NAVO en de EU, maar daar waren ze nog helemaal niet klaar voor. Er is altijd te veel corruptie geweest in het land, en eerlijke verkiezingen bleken ook nog wel eens uitdagend. Pas als die problemen uit de weg waren, zou een lidmaatschap voor Oekraïne reëel zijn geworden."

Mobilisatie
Lees ook:
Mobilisatie is chaos: Russische mannen vluchten massaal, overal protesten

6. 'Het Westen corrumpeert de Russische jeugd'

Daarmee doelt Poetin volgens Colijn vooral op het feit dat veel Russische jongeren, net als jongeren wereldwijd, liberaler zijn dan de generatie voor hen. Zo zou een deel van de jongeren geen of weinig problemen hebben met homoseksuele of transgender personen, waar Poetin juist allerlei wetgeving tegen die groep invoert. 

"Volgens Poetin komt dat allemaal door Westerse (sociale) media", zegt Colijn. "Daardoor zouden jongeren beïnvloed raken en hun - volgens Poetin - traditionele Russische waarden verliezen."

Gerrits denkt daarentegen toch dat een groot deel van de jongeren achter Poetin blijft staan. "Westerse bronnen op het internet zijn voor veel Russische jongeren niet toegankelijk. Omdat ze bijvoorbeeld geen Engels spreken. Het is ook echt niet zo dat alle jongeren zich willen kleden als een Amerikaan of Parijzenaar."

Hij vindt de bewering van Poetin dan ook een zwaktebod. "Het is nogal slapjes. Het was veel sterker geweest als hij had gezegd: het Westen probeert onze jeugd te corrumperen, maar het is ze niet gelukt."

7. 'Het Westen propageert pedofilie'

Het is iets dat Poetin wel vaker heeft verkondigd. Zo sprak hij enkele jaren terug nog, in het bijzijn van premier Rutte, zijn verbazing uit dat Nederland een pedofielenvereniging toestond. Het Westen propageert pedofilie uiteraard niet, maar dat is wel Poetin de Russen wil laten geloven, en dat heeft een reden.

Op welke manier het Westen volgens Poetin dan echt pedofilie propageert is niet helemaal duidelijk. "Maar voor hem valt het onder dezelfde noemer als homoseksualiteit", zegt Colijn. "Die twee zouden met elkaar verbonden zijn, allebei even problematisch."

Gerrits: "Pedofilie is in Rusland zo ongeveer het ergste dat er bestaat. Het is voor Poetin dan ook hét argument om Russen ervan te overtuigen dat het Westen verschrikkelijk is. Als ze dit horen, is er geen twijfel meer mogelijk." 

Bekijk ook: Jaar van bijna alleen maar dieptepunten

10:02
Dit is één jaar oorlog: 'Mijn god, we zitten er middenin'