Ga naar de inhoud
1926 - 2022

Voor altijd het jaar dat een stukje Groot-Brittannië heenging: Queen overleden

De kist met daarin koningin Elizabeth II wordt de kerk binnengedragen. Pal daarachter staat troonopvolger Charles. Beeld © Alamy Limited

De Queen is niet meer. 96 jaar oud werd ze. Haar overlijden in september wierp een gitzwarte rouwsluier over Groot-Brittannië en koningshuisgezinde mensen van ver daarbuiten. Correspondent Anne Saenen deed voor RTL Nieuws verslag van de rouwperiode die volgde op de dood van Elizabeth II.

'Oh jee, de Queen', lees ik op het beeldscherm van mijn mobiele telefoon. Een bericht van de RTL Nieuws-coördinator. Mijn hart begint harder te kloppen. Mijn mond wordt droog. Ik zoek zo snel mijn vingers tikken kunnen een Britse nieuwssite op: 'Queen Elizabeth test positief op corona', is de kop.

'Jemig! Ik krijg een hartverzakking!', stuur ik terug. De nietsvermoedende buitenlandcoördinator verontschuldigt zich. Want ook al is een coronabesmetting zorgelijk, Elizabeth heeft al drie vaccinaties gekregen tegen het virus. Bovendien stuurt Buckingham Palace geruststellende berichten over haar gezondheid de wereld in. Ik kan opgelucht ademhalen. Voor nu althans.

"Voor het geval dat neem ik een aantal praktische maatregelen…"

Het ergste wat een correspondent kan overkomen, is afwezig zijn tijdens een belangrijk nieuwsmoment. Mijn grootste angst was de afgelopen jaren dan ook dat de Queen zou overlijden terwijl ik zonder bereik een reportage film in de Schotse Hooglanden, of erger, tijdens een vakantie als ik nét een duik wil nemen de helderblauwe Middellandse Zee.

Kort na de coronabesmetting van koningin Elizabeth neem ik een aantal praktische maatregelen. Ik hang een zwart jasje op mijn kantoor in Londen. En leg er een extra make-uptasje neer voor het geval ik uitgerekend op de noodlottige dag van haar overlijden onopgemaakt naar m'n werk vertrek.

In de anderhalf jaar die volgen, schrik ik regelmatig van persalarmen over de gesteldheid van koningin Elizabeth, al begint haar verslechterende gezondheidstoestand ook langzaamaan te wennen. Ze loopt in het openbaar met een stok, brengt een nacht door in het ziekenhuis en zegt steeds vaker officiële gelegenheden af.

Als er in september 2022 een foto verschijnt waarop haar handen paars tonen, baart dat veel Britten zorgen. Toch staat ze daar rechtop, lachend en schudt ze de hand van de kersverse premier Liz Truss. Twee dagen later komt het bericht dat de Queen 'onder medisch toezicht van haar artsen' is gesteld en zij zich zorgen maken over haar gezondheid, tóch onverwacht.

Ik haast me naar Buckingham Palace waar de aanwezigheid van de wereldmedia gedurende de middag toeneemt, terwijl het telefoonbereik, ironisch genoeg, steeds slechter wordt. Maar de situatie blijft onveranderd.

Tot ik klaarsta voor een livegesprek in de uitzending van het Half Acht Nieuws. Vanuit de regie in Hilversum hoor ik door mijn oortje. "Anne, Queen Elizabeth is overleden. Eén minuut geleden bekendgemaakt. We komen nu naar je toe. 3,2,1…" Vanaf dat moment beland ik in een elf dagen durende wervelwind van nieuwsuitzendingen en liveoptredens.

Verrassend is dat niet, want de dood van Elizabeth betekent een einde van een tijdperk. Als langst regerende vorst ter wereld kenden de meeste Britten niemand anders als staatshoofd dan Elizabeth. Het land kende hoogtepunten en dieptepunten, zag vijftien premiers de revue passeren met de Queen als constante factor.

Als een soort Beyoncé onder de royals creëerde Queen Elizabeth wereldwijd een ijzersterke merknaam. 'Never complain, never explain', was haar devies. En juist in dat motto lag haar kracht. Ze was plichtsgetrouw, kalm en sprak de natie bemoedigende woorden toe in moeilijke tijden, zoals aan de vooravond van de Golfoorlog en ten tijde van de coronapandemie.

"De Queen werd verheven tot bijna mythische proporties. Niet voor niets werd ze liefkozend 'grootmoeder van de natie' genoemd."

Maar nooit gaf ze interviews en nooit gaf ze haar mening. Hierdoor werd ze door de Britten verheven tot bijna mythische proporties. Afstandelijk, maar toch dichtbij. Ze werd niet voor niets liefkozend 'grootmoeder van de natie' genoemd.

Maar in de jaren voor haar dood stond zij aan het hoofd van een verdeeld land. Vooral brexit legde de tweedeling pijnlijk bloot. Het politieke debat laaide zo hoog op dat familieleden nu niet meer met elkaar spreken, maar ook dat landen binnen het Verenigd Koninkrijk, Schotland en Noord-Ierland voorop, lonken naar onafhankelijkheid. Weg van het 'bemoeizuchtige' Engeland met hun 'superioriteitsgevoel'.

"Ineens klinkt 'God Save the Queen' vanuit de menigte. Dit gevoel van saamhorigheid biedt steun."

Maar op de avond van de dood van Elizabeth voel ik daar niets van. Ik leef van de ene uitzending naar de volgende. Tijd om om me heen te kijken is er nauwelijks. Tot ik eindredacteur Jantien spreek: "Haal even adem. Over een uur weer op zender", zegt ze. 

Ik verlaat de camerapositie en loop richting Buckingham Palace. De volle maan schijnt ijl boven het paleis waar Elizabeth al die jaren werkte. 'Het huis boven de bakkerswinkel', noemde ze het. Mensen leggen bloemen en kijken met betraande ogen door de hekken heen naar het paleis. Ineens klinkt 'God Save the Queen' vanuit de menigte. Steeds meer mensen zetten in. Dit gevoel van saamhorigheid biedt steun.

Zo zal de uitvaart van Queen Elizabeth verlopen

00:55

Op dat moment realiseer ik me dat Britten niet alleen afscheid nemen van een stukje geschiedenis, maar ook van de enige, onpartijdige leider die ze houvast bood in de rumoerige jaren die ze achter zich lieten. En dat terwijl het land nog zulke onzekere tijden te wachten staan.