Ga naar de inhoud
Propaganda-middel

Gedwongen adoptie: Oekraïense kinderen krijgen nieuwe ouders in Rusland

Beeld van Oekraïense kinderen die de bus in stappen (l) en aankomen in Rusland (r) voor een nieuw leven. Beeld © Reuters / AP

Oekraïense kinderen worden zonder toestemming naar Rusland gedeporteerd. Ze worden daar ingezet als propagandamiddel en ondergebracht bij adoptieouders. Ook krijgen ze versneld Russische papieren, waardoor het moeilijker is om ooit nog terug te keren. Rusland zegt dat het weeskinderen wil helpen.

"Het is absoluut een verschrikkelijk verhaal", zegt Petro Andrjoesjenko, een adviseur van de burgemeester van Marioepol tegen persbureau AP, dat onderzoek deed naar de gedwongen overplaatsingen.

Andrjoesjenko beweert dat alleen al uit zijn stad honderden kinderen zijn weggevoerd. Ook is niet duidelijk of ze überhaupt wees zijn. "We weten niet of deze kinderen nog een ouder hebben of stiefouders, omdat ze met geweld zijn meegenomen door Russische troepen."

In vrede opgroeien

Het is moeilijk om precieze cijfers te geven om hoeveel Oekraïense kinderen het in totaal gaat. Oekraïne houdt het op bijna 8000. In Russische media verschijnen regelmatig berichten van kinderen die met militaire vliegtuigen zijn overgebracht.

In maart, aan het begin van de oorlog dus, maakte de Russische kinderombudsvrouw melding van 1000 kinderen. Volgens haar kunnen ze in Rusland vredig en gelukkig opgroeien.

"Bedenk dat dit voor het Kremlin heel goed is voor de beeldvorming", zegt Rusland-correspondent Eva Hartog. "Rusland heeft deze oorlog vanaf het begin als een bevrijdingsmissie bestempeld, maar beelden van juichende mensen die Russische soldaten verwelkomen zijn er niet."

Propagandamiddel

Daarom zie je beelden van onschuldige kinderen die worden opgevangen, zegt Hartog. "Dit laat aan de eigen bevolking zijn dat Rusland iets goeds aan het doen is. Er wordt een beeld gecreëerd van Rusland als redder, een land dat mensen aan het helpen is."

Het gaat om bewust beleid, dat tot op het hoogste niveau bekend is. De Russische wet verbiedt de adoptie van buitenlandse kinderen. Maar in mei ondertekende Poetin een decreet dat het voor Rusland makkelijker maakt Oekraïense kinderen zonder ouderlijk gezag op te nemen en het staatsburgerschap te geven.

Volgens Bart Tromp, kinderrechter en docent jeugdrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, is het een onlogische stap om kinderen direct te kwalificeren als wees en ze af te staan. "Adoptie is echt een vergaande stap, dan moet je wel zeker zijn dat ouders er niet meer zijn. In een crisissituatie als deze, begin je eerst met tijdelijke maatregelen."

Olga's pleegkinderen

Ook de pleegkinderen van de Oekraïense Olga Lopatkina stonden op het punt te worden gedeporteerd naar Rusland. Het zijn stressvolle maanden voor haar geweest. Ze deed verwoede pogingen om ze terug te krijgen. Samen met haar man heeft ze de voogdij over zes kinderen.

Toen de oorlog uitbrak waren de pleegkinderen op vakantiekamp in Marioepol. Haar 17-jarige zoon ging mee als begeleider. Door het geweld konden ze niet terugkeren en zaten vast in bezet gebied.

Olga vreesde haar zoon en pleegkinderen niet meer terug te zien. Haar zoon was bijna oud genoeg om gerekruteerd te worden. De jongste pleegkinderen stonden op het punt om naar een Russisch weeshuis gaan, en vanuit daar naar hun nieuwe Russische ouders. 

Uiteindelijk, na twee maanden onderhandelen en dankzij de hulp van stichting SOS Kinderdorpen, kregen de kinderen toestemming om terug te keren. Via Rusland, Letland en Duitsland zijn ze nu weer terug bij hun moeder. 

Gedwongen deportatie

Kinderen uit pleeggezinnen of weeskinderen zijn een kwetsbare groep, zegt Hartog. "Die zwakte wordt uitgebuit door Rusland." Hetzelfde fenomeen speelt niet alleen bij kinderen. Ook volwassen inwoners van Oost-Oekraïne zijn gedwongen naar Rusland gedeporteerd. Het gaat hier om veel grotere aantallen.

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch deed onderzoek en vond bewijs van filtratiekampen, opgezet door de Russen. Van duizenden Oekraïners zijn de gegevens genoteerd en vervolgens zijn ze op transport gezet naar Rusland. Human Rights Watch spreekt van een schending van het oorlogsrecht en het is mogelijk een misdaad tegen de menselijkheid. Ook gedwongen adoptie valt daar onder.

In
Lees ook:
In Moskou drink je nu geen latte bij Starbucks, maar bij Stars