Ga naar de inhoud
Omstreden

Lula aan kop in eerste ronde verkiezingen Brazilië, maar niet direct president

Luiz Inácio Lula da Silva op de dag van de verkiezingen. Beeld © AFP

In Brazilië gaat de linkse oud-president Lula aan kop in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Als Lula later deze maand ook de tweede ronde wint, komt er voor de - niet minder omstreden - president Bolsonaro na één termijn een eind aan zijn presidentschap.

Met meer dan 99 procent van de stemmen geteld, gaat Luiz Inácio Lula da Silva vannacht aan kop met 48,4 procent van alle stemmen. Dat is niet genoeg om direct als president verkozen te worden: daarvoor had Lula meer dan 50 procent van de stemmen moeten krijgen. Bolsonaro krijgt 43,3 procent van de stemmen.

Verschil kleiner dan vooraf gedacht

Het verschil tussen de twee was een stuk kleiner dan vooraf werd verwacht. Daardoor is later deze maand, op 30 oktober, een tweede stemronde nodig, stelt de Braziliaanse verkiezingsautoriteit.

Lula liet na de bekendmaking van de voorlopige verkiezingsuitslag weten dat hij zal blijven strijden 'tot aan de uiteindelijke overwinning'. "We zullen de Braziliaanse samenleving moeten overtuigen van onze voorstellen," vertelde hij zijn teleurgestelde supporters in Sao Paulo. Die hadden gehoopt dat de verkiezingen in één ronde beslist konden worden. "De strijd gaat door tot de eindoverwinning, dat is ons motto", zei Lula.

'Leugenachtige peilingen'

Bolsonaro sprak vannacht van een 'overwinning na de leugenachtige peilingen', die hadden voorspeld dat hij zo'n 36 procent van de stemmen zou krijgen. "Wij wonnen vandaag van de leugen", zei Bolsonaro. 

In totaal konden de Brazilianen kiezen tussen maar liefst elf kandidaten, maar de race kwam vooral neer op zwaargewichten Bolsonaro (de huidige president) en Lula.

Verdacht van corruptie

Lula, voluit Luis Inácio Lula da Silva, was van 2003 tot en met 2010 al president van Brazilië. Tijdens de vorige verkiezingen in 2018 was hij ook de meest populaire kandidaat. Toen kon hij zich echter niet opnieuw verkiesbaar stellen omdat hij op dat moment in de gevangenis zat vanwege een corruptieschandaal.

De controversiële Bolsonaro ging er toen met de winst vandoor. In 2019 werd Lula vrijgelaten, nadat het Hooggerechtshof bepaalde dat zijn opsluiting onrechtmatig was. Alle aanklachten werden nietig verklaard.

De populist Bolsonaro kreeg als president zowel internationaal als in eigen land de nodige kritiek. In Brazilië zelf leverde vooral het gebrek aan optreden in de coronapandemie hem veel kritiek op. Zo bagatelliseerde hij de pandemie door het een ‘griepje’ te noemen en trad hij traag en laks op om vaccins binnen te halen.

Crisis door corona

In Brazilië zijn meer dan 600.000 mensen overleden aan het virus, terwijl het land nog dieper in een economische crisis raakte. Voor veel Brazilianen werd het moeilijk om eten te kopen.

Daarnaast is er veel ophef om zijn Amazone-beleid. De afgelopen vier jaar is de ontbossing van het regenwoud naar schatting met zo’n 80 procent toegenomen, zoals in deze video te zien is:

Erop of eronder: verkiezingen in Brazilië cruciaal voor de Amazone

03:40
Erop of eronder: verkiezingen in Brazilië zijn cruciaal voor de Amazone.

Of de van corruptie beschuldigde Lula het wint van de radicale Bolsonaro is dus nog de vraag. 

Spanningen

De spanningen in aanloop van deze verkiezingen liepen de afgelopen weken flink op. Het leidde meermaals tot gewelddadige confrontaties tussen aanhangers van Bolsonaro en Lula, waarbij zelfs doden vielen.

Bolsonaro heeft meermaals twijfel gezaaid over het stemsysteem in Brazilië. Volgens hem zou die gevoelig zijn voor fraude. Vorige week verzekerde hij nog dat hij de verkiezingen in één ronde zou winnen. Dat roept de vraag op hoe zijn aanhang zal reageren op deze uitslag.