Ga naar de inhoud
Conflict in de Kaukasus

Rusland verzwakt door Oekraïne-oorlog, onrust in regio ligt op de loer

President Poetin tijdens een beraad over het grensconflict. Beeld © ANP

Nu Rusland de handen vol heeft aan de oorlog in Oekraïne verliest Moskou de grip op voormalige Sovjet-landen, zeggen experts. Bij het oplaaien van een oude vete tussen Armenië en Azerbeidzjan vielen al meer dan honderd doden. "De stabiliteit en de energievoorziening naar Europa lopen gevaar."

In de nacht van maandag op dinsdag braken langs de grens tussen Armenië en Azerbeidzjan gevechten uit. Armenië beschuldigt het buurland van een aanval, maar Azerbeidzjan zegt juist dat het alleen maar reageert op Armeense provocaties.

Conflict gaat ver terug

De ruzie over en weer tussen de twee voormalige Sovjet-landen gaat ver terug. Maar de vijandelijkheden deze week zijn wel de dodelijkste sinds jaren. Azerbeidzjan meldt al 71 omgekomen soldaten, Armenië 105. Of de wapenstilstand die zou zijn gesloten standhoudt, is nog maar de vraag.

Hoe dan ook, dit conflict in de Kaukasus kan ons ook raken, zegt Agha Bayramov, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Groningen: instabiliteit in de regio ligt op de loer nu het ‘machtige Rusland’ verzwakt is door de Oekraïne-oorlog. En daardoor loopt Europa's energievoorziening verder gevaar.

"Azerbeidzjan levert olie en gas aan Europa. Als dit conflict escaleert kunnen pijpleidingen het doelwit worden, net als in eerdere conflicten, waardoor Europa nog meer energieproblemen krijgt", zegt Bayramov.

Met name Bulgarije, Griekenland en Italië zijn afhankelijk van Azerbeidzjaans gas. Als de aanvoer stokt, worden deze landen volgens Bayramov weer in de armen van Rusland gedreven, waardoor de Europese energiecrisis alleen maar ingewikkelder wordt. Azerbeidzjan heeft bovendien afspraken gemaakt om meer gas aan Europa te leveren.

Duitsland
Lees ook:
Duitsland voorbereid op stop Russische gaslevering, zegt bondskanselier

Dat de vlam juist nu weer in de pan slaat tussen Armenië en Azerbeidzjan is volgens kenners niet toevallig. Rusland heeft de handen vol aan de oorlog in Oekraïne, waar het land forse militaire tegenslagen krijgt te verwerken.

Meer zelfvertrouwen

Beelden van het succes van Oekraïne rond Kharkov, waar gebied is heroverd op de Russen en waar nu Russische vlaggen publiekelijk in vlammen opgaan, worden ook gezien in de voormalige Sovjet-staten. "Het beeld van het 'machtige Russische leger' is een grap gebleken", zegt Bayramov.

Dat geeft volgens hem meer zelfvertrouwen aan voormalige Sovjet-staten die nog sterk onder invloed staan van Rusland. Maar het kan ook een negatief effect hebben: als er conflicten oplaaien in de regio, heeft Rusland nog maar weinig mogelijkheden om als 'scheidsrechter' op te treden. Bayramov denkt daarom dat andere regionale grootmachten, zoals Turkije en Iran, hun invloed verder zullen uitbreiden.

Russisch-geleide
Lees ook:
Russisch-geleide alliantie stuurt 2500 troepen naar Kazachstan

Opvallend is de rol van de CSTO, een regionaal militair bondgenootschap waarin Rusland de scepter zwaait en dat vergelijkbaar is met de NAVO. "CSTO-lid Armenië heeft om hulp gevraagd, maar die hulp kwam er niet", zegt Chris Colijn, Oost-Europa-expert van RTL Nieuws.

Vredesbewaker

Bij massale demonstraties vlak voor de Oekraïne-oorlog in een andere voormalige Sovjet-staat, Kazachstan, hielp de CSTO om orde op zaken te stellen. "Rusland wil wel de grote regionale vredesbewaker zijn, maar heeft vanwege de Oekraïne-oorlog nu niet genoeg militaire slagkracht", zegt Colijn.

Diplomatiek probeert Moskou de boel nog wel te sussen, maar zonder een militaire stok achter de deur kunnen afspraken over bijvoorbeeld een staakt-het-vuren volgens Colijn ook weer makkelijker worden geschonden.

Rusland testen

Het is niet duidelijk wat er nu precies achter het oplaaiende conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan zit. Colijn denkt dat Azerbeidzjan wil testen hoe ver het land kan gaan nu Rusland, dat Armenië steunt, verzwakt is.

Dat conflict draait allemaal om de sinds de jaren 80 betwiste bergachtige enclave Nagorno-Karabach in Azerbeidzjan. Het gebied wordt erkend als deel van Azerbeidzjan, maar wordt bestuurd door etnische Armeniërs die daar wonen.

Als het conflict nu verder uit de hand loopt, komt Rusland ook lijnrecht tegenover Turkije te staan, dat juist Azerbeidzjan steunt. Een vredesakkoord tussen beide landen is al jaren in de maak, maar vrede lijkt vooralsnog ver weg.

Bekijk ook: Tientallen doden bij grensconflict Armenië en Azerbeidzjan

01:10
Bron: Alex Tieleman