Ga naar de inhoud
Vanwege koloniaal verleden

Nieuw-Zeeland praat weer over naamsverandering naar 'Aotearoa'

Maori-partijleiders Rawiri Waititi (midden) en Debbie Ngarewa-Packer (rechts) strijden voor de naamsverandering. Beeld © Getty

De discussie over de naam van Nieuw-Zeeland is terug op de politieke agenda. Een deel van de bevolking wil die veranderen naar 'Aotearoa' en heeft zoveel handtekeningen verzameld dat een parlementscommissie het voorstel wel moet behandelen. "Uiteindelijk gebeurt het", zegt parlementslid Debbie Ngarewa-Packer van de Maori-partij tegen RTL Nieuws.

De naam staat ter discussie vanwege de koloniale geschiedenis van het land. Aotearoa (dat spreek je zo uit) is de naam die de oorspronkelijke Maori-bevolking gaf aan het land. Het betekent vrij vertaald het 'land van de lange witte wolk'. De Maori's bewoonden het eilandenrijk als eersten, eeuwen voordat een Europeaan er voet aan wal zette.

Nederlandse provincie

Nieuw-Zeeland is een afgeleide van de Nederlandse provincie Zeeland. De naam komt uit de koker van de 17e-eeuwse Nederlandse ontdekkingsreiziger Abel Tasman, die tijdens een reis in opdracht van de VOC op het land in de Grote Oceaan stuitte. Naar Tasman zijn nadien parken, bergen en rivieren vernoemd, alsmede het Australische eiland Tasmanië.

Tegen de namen die destijds werden bedacht, klinkt tegenwoordig verzet. Zoals ook op de Cookeilanden, vernoemd naar de Engelse ontdekkingsreiziger James Cook, waar in 1994 in een referendum nog tegen een naamsverandering werd gestemd.

In Nieuw-Zeeland startte de Maori-partij afgelopen september een petitie om de naam officieel te veranderen in Aotearoa. Die petitie is inmiddels ruim 70.000 keer ondertekend en wordt daarmee formeel in behandeling genomen door het Nieuw-Zeelandse parlement.

Petitie
Lees ook:
Petitie voor naamsverandering Nieuw-Zeeland: nu nog vernoemd naar Nederland

'Afschuwelijke geschiedenis'

"We waren een van de laatste landen die door de Britten werden gekoloniseerd", zegt Debbie Ngarewa-Packer, vooraanstaand parlementslid van de Maori-partij en een van de initiatiefnemers van de petitie. "Het was een afschuwelijk deel van onze geschiedenis toen de inheemse Maori-bevolking bijna werd weggevaagd. We verloren ons land, onze taal om elkaar te verstaan en onze spiritualiteit om gezond te blijven. Alles wat we zijn, werd verboden."

"De inheemse Maori-bevolking werd bijna weggevaagd."

Volgens Ngarewa-Packer is zo uiteindelijk een trauma tussen generaties ontstaan. "Met als gevolg dat we tegenwoordig slechtere statistieken scoren op economisch, sociaal, educatief en gezondheidsgebied." Haar Maori-partij wil dat de regering van het land voor 2026 de namen van dorpen en steden, en dus ook het hele land in Maori aanduidt.

Dat gebeurt overigens in de volksmond steeds vaker. De Maori-cultuur - in Nederland vooral bekend van de tatoeages en de haka (de traditionele krijgsdans voor onder meer rugbywedstrijden) - is tegenwoordig op veel plekken terug te zien in het huidige Nieuw-Zeeland.

Maori-bevolking
Lees ook:
Maori-bevolking boos over James Cook-viering: 'Hij doodde onze voorouders'

Ludieke actie in Vlissingen

Maar waarom juist nu die naamswijziging? Ngarewa-Packer: "Omdat de naam Maori is en onze natie beter weerspiegelt dan een naam gegeven door een man die hier nooit heeft gewoond. Het terugwinnen van onze taal, onze namen, gaat over het herinneren van de wereld en onszelf aan onze identiteit. En aan het opheffen van het trauma dat is ontstaan door de kolonisatie."

De activistische politica wordt gesteund door kunstenaar Hohepa 'Hori' Thompson. Hij reisde onlangs helemaal af naar Zeeland voor een ludieke actie. Eenmaal aangekomen op een pier in Vlissingen schroefde hij een bordje aan twee palen. "Aan de mensen van Zeeland, ik geef de naam Nieuw-Zeeland aan jullie terug. De naam van ons land is Aotearoa", stond erop.

Tegenstanders in de meerderheid

Maar er zijn ook tegenstanders van de naamswijziging. Volgens de centrumrechtse National Party en rechtse ACT is er weinig steun vanuit de bevolking. Partijleider Christopher Luxon van de National Party wierp het idee van een referendum op. Maar dat zou volgens Ngarewa-Packer oneerlijk zijn tegenover de Maori, omdat ze tegenwoordig slechts 17 procent van de bevolking vertegenwoordigen als gevolg van de kolonisatie.

Uit een peiling bleek vorig jaar dat een meerderheid van de Nieuw-Zeelanders nog niet klaar was voor een nieuwe naam. Ruim de helft (58 procent) gaf aan de huidige naam te willen houden. Daartegenover stond wel 9 procent die pleitte voor 'Aotearoa', en 31 procent voor de combinatie 'Aotearoa-Nieuw-Zeeland'. 

Geduldig

Daarnaast is er de omstreden rechtse campagnegroep Hobson's Pledge, geleid door oud-politicus Don Brash, die al jaren beweert dat Maori worden voorgetrokken. Hij startte zelf een petitie tegen de beoogde naamswijziging, die hij 'een schande' noemt. Zijn petitie is nu ruim 59.000 keer gesteund,

Ngarewa-Packer blijft geloof houden dat het er ooit van komt. "Een paar jaar geleden hebben we gevochten voor de nieuwe nationale feestdag Matariki [gevierd op de dag dat de oorspronkelijke Maori-bewoners nieuwjaar vierden - red.] en dat is dit jaar wettelijk vastgelegd. We zijn geduldige mensen en hebben geleerd om het juiste te doen. Uiteindelijk gebeurt het. Het enige dat nodig is, zijn de juiste mensen."

Niet voor het eerst

Landen die hun naam wijzigen, zijn van alle tijden. Het meest recent veranderde de naam van Macedonië officieel in Noord-Macedonië, het gevolg van een decennialange discussie met buurland Griekenland. Deze landen gingen Noord-Macedonië onder meer voor, vaak vanwege hun koloniale geschiedenis:

1939: Siam wordt Thailand

1964: Noord-Rhodesië wordt Zambia

1971: Oost-Pakistan wordt Bangladesh

1980: Zuid-Rhodesië wordt Zimbabwe

1984: Opper-Volta wordt Burkina Faso

1989: Birma wordt Myanmar

1997: Zaïre herdoopt naar Democratische Republiek Congo

2018: Swaziland wordt Eswatini

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore