Spanning stijgt

Oekraïne EU-kandidaat? Zelenski krijgt vandaag bericht uit Brussel

17 juni 2022 07:08 Aangepast: 17 juni 2022 10:15
President Zelenski van Oekraïne. Beeld © ANP

Als de oorlog in Oekraïne vier dagen oud is, vraagt president Zelenski het EU-lidmaatschap aan. Met spoed heeft de Europese Commissie naar het verzoek van Oekraïne gekeken en vandaag komt ze met haar advies.

Van directe toetreding is geen sprake, dat weet Zelenski ook. Oekraïne hoopt dat het kandidaat-lid zal worden. Daarmee wordt de weg vrijgemaakt om over toetreding te onderhandelen.

"We vechten om te overleven. We vechten ook om een gelijkwaardig lid van Europa te worden. Bewijs dat je aan onze kant staat", zei Zelenski eerder al.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zelenski: 'We lijden pijnlijke verliezen in Oost-Oekraïne'

Mitsen en maren

De Europese Commissie komt vandaag met het advies. Elk woord zal minutieus bestudeerd worden in Kiev. Want mag Oekraïne kandidaat-lid worden en kunnen de onderhandelingen beginnen, of staat er in het advies toch nog de woorden 'mits' en 'maar'.

Als het kandidaat-lidmaatschap namelijk alsnog omkleed is met een heleboel voorwaarden, zal de Oekraïense president zich behoorlijk gekrenkt voelen. "'Wij staan hier Europa te verdedigen, dan mag Europa ook iets terugdoen', dat is hoe ze er hier over denken", vertelt correspondent Jeroen Akkermans. Hij is op dit moment in Oekraïne.

President Zelenski ondertekent de aanvraag voor EU-lidmaatschap in februari dit jaar. President Zelenski ondertekent de aanvraag voor EU-lidmaatschap in februari dit jaar.

Steun voor Oekraïne

Uiteindelijk is het advies van de Europese Commissie belangrijk, maar niet bepalend. Het zijn de 27 EU-landen die gaan over de toetreding van nieuwe lidstaten. Volgend week komen de Europese regeringsleiders hierover bij elkaar tijdens een EU-top.

Het merendeel van de landen steunt het kandidaat-lidmaatschap inmiddels. Oost-Europese landen zijn daarin het meest uitgesproken. Maar ook grote landen zijn om. De leiders van Duitsland, Frankrijk en Italië waren gisteren in Kiev en spraken hun steun uit. "Oekraïne behoort tot de Europese familie," zei de Duitse bondskanselier Scholz.

De steun wordt gewaardeerd in Oekraïne, zegt Akkermans. "Tot op heden dachten ze: we moeten het maar afwachten. Dat er nu een weg wordt uitgestippeld wordt zeer op prijs gesteld."

Nederland terughoudend

Tegelijkertijd zijn er lidstaten die bezwaren blijven houden. Nederland is zo'n opstandig jongetje in de Europese klas. Het kabinet is tegen een versneld kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne. Het kabinet vindt het niet eerlijk als Oekraïne voorrang krijgt op andere landen.

"Nederland was de afgelopen maanden heel huiverig. Na onvrede over eerdere, snelle uitbreidingen stelt ons land zich terughoudend op", zegt politiek verslaggever Fons Lambie. "Méér EU is in de Tweede Kamer geen populaire boodschap. Dus hamert Den Haag op een zorgvuldige procedure."

Steun van Europese landen voor het kandidaat-EU-lidmaatschap van Oekraïne. Roemenië steunt dat inmiddels ook. Steun van Europese landen voor het kandidaat-EU-lidmaatschap van Oekraïne. Roemenië steunt dat inmiddels ook.

Uitzicht op lidmaatschap

"Zeker voor Rutte is dit politiek een gevoelig dossier", zegt Lambie. In 2016 stemde het merendeel tegen in een referendum over het associatieverdrag met Oekraïne. Rutte liet de Nederlandse bezwaren toen vastleggen in een bijlage. Daarin stond dat het verdrag geen opmaat mocht zijn naar een EU-lidmaatschap.

In de wandelgangen in Brussel valt te horen dat de Commissie ook heeft geluisterd naar de lidstaten met bedenkingen. Een mogelijk compromis kan een kandidaat-lidmaatschap met een aantal voorwaarden zijn. Dat is niet waar Zelenski op hoopt.

Lambie: "Het zou wel een typisch Brussels compromis zijn, waar Oekraïne uitzicht krijgt op lidmaatschap, maar de bezwaren van de tegenstanders worden meegenomen. Wat het gaat worden, moet blijken op de EU-top volgende week."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Duitsland, Frankrijk en Italië steunen EU-kandidatuur Oekraïne

Stemming slaat om

Den Haag is bereid tot een compromis, ziet Lambie. "Je ziet de stemming langzaam omslaan. In het kabinet hoor je: Nederland zal niet blokkeren. Daadwerkelijke toetreding duurt jaren, als het ooit zover komt. Eind april stemde de Kamer nog tegen een motie over een kandidaat-lidmaatschap, inmiddels zijn partijen iets positiever. Het CDA is bijvoorbeeld 'om'. Oekraïne verdient steun, hoor je daar."  

Als het advies van de Europese Commissie is verschenen, komt het kabinet met een officieel standpunt.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore