Ga naar de inhoud
Impact sancties

100 dagen van verlies en verdriet in Oekraïne: 'Klap voor Rusland komt nog'

Een Oekraïense moeder is ontroostbaar bij de uitvaart van haar zoon. Omgekomen bij een gevecht met Russische soldaten. Beeld © AP

Kapotgeschoten gebouwen en op straat levenloze lichamen van zowel soldaten als burgers. De impact van 100 dagen oorlog is in Oekraïne overal zichtbaar. Ondertussen lijkt het leven in Rusland door te gaan alsof er helemaal niets aan de hand is. Maar volgens Ruslanddeskdundige Hans van Koningsbrugge voelen Russen de pijn wel degelijk. "Het gaat misschien langzaam, maar Rusland glijdt af naar een Sovjet-Unie 2.0 met alle problemen van dien."

Wanhoop en strijdvaardigheid. Het zijn de tegenstrijdige gevoelens waar Oekraïners nu al 100 dagen mee worstelen. Ook in de hoofdstad Kiev waar vandaag gevangen genomen Russisch materieel wordt tentoongesteld. "Ik heb het gevoel dat ik van binnen bevroren ben", zegt Olha Olinyk. De 46-jarige dokter loopt langs de Russische tanks en raketten die als trofeeën zijn uitgestald.

"Ik voel me vanbinnen bevroren omdat ik mezelf niet laat beheersen door de vreselijke verliezen die we lijden. Want als ik dat doe, val ik in stukken en kan ik mijn taken niet uitvoeren", vertelt Olinyk tegen persbureau Reuters. Het is de vastberadenheid waarmee Oekraïne de strijd met Rusland al maandenlang weet te rekken.

Enorme vuurkracht

Wat voor de Russische president Poetin een snelle 'bliksemoorlog' moest worden, groeit uit tot een lange uitputtingsslag. Met een enorme vuurkracht rukken de Russen steeds verder op in de oostelijke Donbas-regio. Volgens het Britse ministerie van Defensie valt de Oost-Oekraïense regio Loehansk binnen 2 weken volledig in Russische handen.

Leven oppakken

De strijd om de Donbas wordt uitgevochten op 5 uur rijden van de stad Charkov. Met een fel verzet wist het Oekraïense leger die stad uit handen van Rusland te houden. Al hoort correspondent Jeroen Akkermans er deze dagen nog altijd artilleriebeschietingen. "Maar de mensen hier zijn het inmiddels wel gewend."

Volgens Akkermans komt niemand echt bang over. "Terwijl je hier veel flats en markten ziet die zijn vernield door raketinslagen. Daartussen proberen mensen alsnog het gewone leven op te pakken. Zo spraken we een eigenaresse van een schoenenwinkel. Haar zaak ging in vlammen op, voor die ruïne verkoopt ze nu haar schoenen en andere spullen waar ze nog iets aan hoopt te verdienen."

Grote tikken

De kledingverkoopster is een van de vele duizenden Oekraïners die zwaar lijdt onder de oorlog. Maar hoe zit dat met Rusland? Het Westen smijt met sanctiepakketten en boycots. Toch lijken de meeste Russen voorlopig ongeschonden uit de strijd te komen. "Nog wel", vertelt Ruslanddeskundige Hans van Koningsbrugge. "Maar de grote tikken komen voor Rusland echt nog. Zo is de olieboycot pas eind dit jaar echt van kracht."

Economen verwachten dat die Europese olieboycot de Russische economie hard zal raken. Ook het verbod op hoogwaardige technologie hakt er in. "Rusland beschikt nog wel over dat soort materialen maar die raken langzamerhand op"', legt Van Koningsbrugge uit. "Daar komt het vertrek van Westerse bedrijven nog bovenop. Autofabrikant Renault wordt nu vervangen door een Russische partij maar die beschikt niet over dezelfde mogelijkheden. Russen rijden straks in een soort jarentachtigauto's zonder airbag."

Toch staat Rusland niet in een klap machteloos. Het land leerde van de sancties die het te verwerken kreeg na de inname van de Krim in 2014. Zo voerde het de eigen productie van voedsel op. Ook kwamen er nieuwe producten van eigen bodem zoals een kopie van 'echte' Hollandse kaas. Jeroen Akkermans nam in 2016 een kijkje hoe die gemaakt wordt.

Russen maken zelf 'Hollandse kaas'

02:32
Jeroen Akkermans ging in 2016 op bezoek bij een Russische kaasmaker die 'Hollandse kaas' produceert.

Krimp economie

Wat voedsel en energie betreft kan het land het wel alleen af. Maar de sancties zorgen er ondertussen wel voor dat de economie dit jaar waarschijnlijk met 11 procent krimpt. En dat gaat de gemiddelde Rus volgens Van Koningsbrugge hoe dan ook raken. "De overheid kan daar niet tegenop compenseren, de Rus voelt dit later in het jaar in z'n portemonnee. De vraag is of ze dat gaan pikken."

De impact rijkt verder. Zo schat de Russische tak van zakenblad Forbes dat 600.000 mensen hun baan zullen verliezen als gevolg van de sancties en het vertrek van westerse bedrijven. Sofya Suvorobva is één van hen. De Russische was PR-medewerker bij een internationaal IT-bedrijf tot het besloot Rusland te verlaten.

Blijven

"Net als mijn collega's ontving ik het aanbod om in een ander land voor ze te blijven werken", vertelt Suvorobva tegen persbureau AP. "Maar ik kan niet verhuizen omdat mijn ouders erg oud zijn en mijn jonge kinderen hier naar school gaan." De Russische leeft met haar gezin van het inkomen van haar man. Alle extraatjes zoals uit eten gaan zijn volgens haar verleden tijd.

Die extraatjes staan al langer onder druk bij ons en andere westerse landen. De eigen sancties zorgen al wekenlang voor stijgende energiekosten. Volgens Ruslanddeskundige Hans van Koningsbrugge zet het de gezamenlijke aanpak van Rusland onder druk. "Wie is bereid om de meeste pijn te lijden, dat is nu de belangrijkste vraag. Het zijn net twee sumoworstelaars die elkaar in de greep houden, wie vloert wie als eerste?"

In Charkov weten ze wel wie als eerste op de mat ligt. Ze hielden de Russen uit hun eigen stad en nu moeten ze uit de rest van Oekraïne weggejaagd worden. "Ik ben niemand tegengekomen die denkt dat de Donbas maar opgegeven moet worden", vertelt correspondent Jeroen Akkermans vanuit Charkov.

"'Het is ons land', zeggen de Oekraïners hier. Moeten we de bezetters nu gaan belonen en ze maar een stuk van ons land in ruil geven voor vrede? Nee zeggen ze, nu willen we zéker alles terug hebben."

Steeds
Lees ook:
Steeds zwaardere wapens naar Oekraïne: 'Strijd wordt nog intensiever'