Mogelijke oorlogsverklaring Poetin

Voor het eerst kijken Russen met angst en beven uit naar Overwinningsdag

04 mei 2022 09:31 Aangepast: 04 mei 2022 09:34
Een Russische vrouw houdt tijdens de parade van 9 mei 2017 een portret van Jozef Stalin omhoog, dictator tijdens WO II. Beeld © ANP

Elk jaar kijken de Russen uit naar 9 mei, ook wel bekend als Overwinningsdag: de dag waarop nazi-Duitsland in 1945 werd verslagen. Maar dit jaar hangt een donkere wolk boven de feestdag. Als Poetin met een oorlogsverklaring komt, kan elke Russische man onder de 45 jaar naar het front worden gestuurd.

De gebruikelijke militaire parade zal door de oorlog flink zijn afgeslankt, dus is het de vraag waar Poetin deze keer mee op de proppen komt. Een overwinning heeft hij in Oekraïne nog niet echt behaald.

Internationaal wordt volop gespeculeerd. De Britse minister van Defensie Ben Wallace verwacht dat Poetin 'de oorlog aan de nazi's' gaat verklaren zodat hij meer 'kanonnenvoer' kan inzetten. CNN meldde gisteren dat de Amerikanen van hetzelfde uitgaan. Nederlandse experts voorzien juist een verhaal waarin de kleine successen in Oekraïne flink aangedikt worden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Bijna feestdag in Rusland, maar Poetin kan geen doorbraak in Oekraïne vieren

"Het probleem is dat niemand weet wat Poetin gaat aankondigen maandag", zegt correspondent Eva Hartog. "Er is één man die dat beslist, en dat is Poetin zelf. Zelfs veel van zijn hoge bestuursleden zullen geen flauw idee hebben wat hij van plan is. Juist dat maakt het zo spannend voor de Russen."

Dat terwijl 9 mei eigenlijk een feestdag is waar het hele jaar naar uitgekeken wordt. Waar we in Nederland met Bevrijdingsdag opgelucht vieren dat we bevrijd zijn van de Duitse bezetter in de Tweede Wereldoorlog, vieren de Russen een paar dagen later trots dat zíj de Duitsers verslagen hebben.

Russen houden foto's van overleden dierbaren omhoog tijdens militaire parade van 9 mei 2017. Russen houden foto's van overleden dierbaren omhoog tijdens militaire parade van 9 mei 2017.

"Het leeft hier enorm", zegt Hartog. "Nog veel meer dan in Nederland. Je moet je bedenken dat ook verhoudingsgewijs veel meer Russen meevochten dan Nederlanders. Bij de parade op 9 mei lopen er altijd veel Russen mee met een foto van hun opa of oma die in de Tweede Wereldoorlog om het leven kwam."

Angst om naar het front te moeten

Want hoewel vooral de overwinning gevierd wordt, waren de verliezen aan Russische zijde groot. De Tweede Wereldoorlog kostte 27 miljoen Russen het leven, onder wie tien miljoen militairen.

Maar niet al die tien miljoen mensen waren al militair toen de oorlog begon. Bijna dertig miljoen 'gewone' mannen werden tijdens de oorlog naar het front gestuurd. En het is precies dat waar de Russen nu weer bang voor zijn.

Wie vechten mee in het Russische leger?

Het Russische leger zet in Oekraïne beroepsmilitairen en huursoldaten in. In Rusland geldt ook een dienstplicht van één jaar voor 18- tot 27-jarigen, maar dienstplichtigen mogen officieel niet in de oorlog ingezet worden. Toen bleek dat dit wel gebeurde, maakte Rusland bekend dat dit in strijd met de bevelen van president Poetin was.

Bij een algehele mobilisatie kunnen reservisten worden opgeroepen. Eerst de reservisten die zich daarvoor zelf hebben aangemeld en maandelijks vergoeding ontvangen. Zij kunnen bij nood worden ingezet om het eigen land te verdedigen. Daarna zijn in principe alle andere mannen onder de 45 jaar aan de beurt. Zonder zich daarvoor te hebben aangemeld, kunnen ook zij worden gezien als reservist. 

Dat was een paar weken na de start van de Russische invasie al goed zichtbaar, toen ook al het gerucht ging dat er een algehele mobilisatie zou komen. "Toen hebben veel jonge Russen halsoverkop het land verlaten", zegt Hartog.

Verliezen aanvullen

Veel van hen vluchtten naar Georgië of Turkije. De angst om in oorlog te belanden is groot: "Ik heb daar mensen gesproken die niet terug durven voordat Poetin dood is."

Maar zelfs bij een oorlogsverklaring zijn er nog verschillende scenario's mogelijk. Het kan in plaats van een 'algehele mobilisate' ook een 'gedeeltelijke' mobilisatie betekenen. Dan wordt er bijvoorbeeld maar een deel van de mannen onder 45 opgeroepen om bijvoorbeeld de Russische verliezen aan te vullen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rusland verzwijgt verliezen: soldatenmoeders zoeken hun zoons

Nu veel vluchtroutes zijn afgesloten, kunnen Russen niet veel meer dan in spanning afwachten wat hun president voor hen beslist. "Russische mannen praten onderling veel over hoe groot de kans is dat ze de oorlog in moeten", zegt Hartog.

'Ontzettend corrupt land'

Die kans is kleiner voor mannen met veel geld. "Je moet je bedenken dat Rusland een ontzettend corrupt land is", zegt Hartog. "Als je genoeg geld hebt, kun je wel onder je dienstplicht uitkomen. Het zijn nu vooral de jonge mannen uit arme gezinnen die extra kwetsbaar zijn."

Wat Poetin ook beslist, het feestje zal maandag niet hetzelfde zijn als voorheen. In het verleden kwamen nog regelmatig andere wereldleiders langs om samen het verslaan van nazi-Duitsland te vieren. Nu de Russische president vrijwel alleen vecht tegen wat hij 'nazi's' noemt, is geen enkele wereldleider meer uitgenodigd.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore