Ga naar de inhoud
77 gezondheidscentra geraakt

Oekraïense ziekenhuizen geraakt door explosieven: 'Schrijnende verhalen'

Een van de ziekenhuizen die volgens Artsen Zonder Grenzen geraakt zijn. Beeld © ANP

De afgelopen dagen zijn drie ziekenhuizen in de stad Mykolajiv in het zuiden van Oekraïne getroffen door luchtaanvallen, meldt hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG). Het zijn zeker niet de eerste zorgcentra die worden geraakt sinds de Russische invasie, ziet onderzoeker Roos Boer. "Een duidelijke schending van het oorlogsrecht."

Maandagmiddag was een team van vier hulpverleners van AzG aan het werk in Mykolajiv bij een ziekenhuis voor kankerpatiënten, dat nu dienst doet als opvangplek voor gewonden. Rond half vier in de middag kwam het gebied waarin het ziekenhuis ligt onder vuur te liggen.

Tien explosies

"In tien minuten tijd vonden zo'n tien explosies plaats in de buurt van ons personeel", zegt het hoofd van de missie van Artsen zonder Grenzen in Oekraïne, Michel-Olivier Lacharité. "Toen zij het gebied verlieten, zag het AzG-team gewonden en minstens één lijk. We verkeren echter niet in een positie om exacte aantallen doden en gewonden te geven." Het team zelf bleef ongedeerd.

Later bleek dat ook het regionale kinderziekenhuis, ongeveer 300 meter verderop, was geraakt. Er was geen grote krater te zien, maar wel talloze kleine gaten in de grond, verspreid over een groot gebied. "Dit zou kunnen wijzen op het gebruik van clusterbommen", aldus Lacharité, volgens wie ook in het zuiden van de stad een ziekenhuis is geraakt. Volgens hem kan het niet anders dat het overdag bombarderen van zo'n groot gebied in een woonwijk leidt tot burgerslachtoffers en schade aan openbare gebouwen.

In maart werd een kinderziekenhuis in de stad Marioepol geraakt bij een Russische raketaanval, de ravage was enorm.

Grote ravage na bombarderen kinderziekenhuis Marioepol

00:59
In Marioepol in Oekraïne werd op 9 maart een kinderziekenhuis gebombardeerd. De kraamkliniek van het ziekenhuis zou totaal verwoest zijn.

Explosieve wapens

Het incident in Mykolajiv staat niet op zichzelf. Uit cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) blijkt dat 77 ziekenhuizen en andere gezondheidscentra zijn getroffen sinds de invasie begon op 24 februari. Ook ambulances en medische voorraden zijn geraakt. Daarbij zijn zeker 73 doden en 46 gewonden gevallen. De laatste WHO-melding is van afgelopen zondag, wat erop duidt dat de ziekenhuizen van Mykolajiv nog niet zijn meegeteld.

"In Oekraïne is een duidelijk patroon te zien van impact op de gezondheidszorg door het gebruik van explosieve wapens", zegt onderzoeker Roos Boer van vredesorganisatie Pax, dat het wapengebruik in het conflict sinds 2014 in kaart brengt. "Dat zijn vooral explosieve wapens met een wijd bereik, zoals vliegtuigbommen, artillerie en meerloopse raketwerpers, systemen die binnen korte tijd een salvo aan raketten afvuren. Het beschieten van ziekenhuizen is een duidelijke schending van het oorlogsrecht."

Mogelijke
Lees ook:
Mogelijke oorlogsmisdaden in Oekraïne, maar hoe bewijs je dat?

'Gruwelijk patroon'

Het gebruik van zulke wapens leven grote risico's op in stedelijke gebieden. "Negen van de tien slachtoffers zijn burgers. Helaas is dat een patroon dat we wereldwijd zien, zoals eerder in Jemen, Irak en Syrië. En dat is een gruwelijk patroon", zegt Boer vanuit Genève, waar ze samen met andere internationale organisaties werkt aan een verklaring dat dergelijk leed in steden zoveel mogelijk moet voorkomen.

De Russisch-Oekraïense oorlog begon in het voorjaar van 2014, toen Rusland het schiereiland de Krim inlijfde en startte met het steunen van rebellen in de oostelijke  Donbasregio. Onderzoeker Boer zag in 2015 en 2017 met eigen ogen hoe ziekenhuizen daar geraakt waren. "Ik sprak daar iemand die geraakt was door fragmenten van een raket en in haar eigen ziekenhuis werd geopereerd. Er was geen elektriciteit meer, dus die operatie werd gedaan bij kaarslicht. Dat zijn heel schrijnende verhalen. Afschuwelijk dat dit nog steeds bezig is, en ook nog eens op meer plekken in Oekraïne."

"Negen van de tien slachtoffers zijn burgers."

Marioepol, Charkov en Slovjansk

Waar de Russen op dit moment bombarderen is niet in detail bekend, zegt voormalig commandant van de Koninklijke Landmacht Mart de Kruif. "In elk geval wel in de steden Marioepol, Charkov en Slovjansk, ten zuiden van Charkov waar hard gevochten wordt. Ook zien we dat de havenstad Odessa wordt beschoten met langeafstandswapens zoals kruisraketten."

Dat daarbij ook ziekenhuizen en andere zorgcentra geraakt, zou hem niets verbazen. "Al weten we niet in hoeverre Oekraïne troepen stationeert in deze gebouwen. Dan vervalt de beschermde status."