Na statement Rusland

Russische focus op Oost-Oekraïne? Experts houden rekening met andere scenario’s

26 maart 2022 18:36
Volgens Rusland zou dit in de westelijke delen van Oekraïne niet meer moeten gebeuren. Beeld © Anadolu Agency

Goed nieuws voor de inwoners van Kiev. Althans, zo zou je het bericht van het Russische ministerie van Defensie van gisteren kunnen opvatten. Het bericht waarmee de Russen aangaven zich te gaan focussen op het oosten van Oekraïne. Maar wat betekent dat? En hoe zal de oorlog verder gaan? Vijf vragen en antwoorden.

Het klinkt als een verrassende wending in de oorlog in Oekraïne. Rusland noemde de eerste fase van de strijd gisteren 'voltooid'. Volgens hen zijn de Oekraïense strijdkrachten voldoende verzwakt, en hebben ze de mogelijkheid om te vechten voor wat eigenlijk het doel was: het veroveren van de oostelijke regio Donbas.

1. Hoe moeten we de Russische boodschap interpreteren?

We vragen het Laurien Crump, universitair docent geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. "Het lijkt een signaal te zijn dat de Russen beginnen te begrijpen dat het ze niet gaat lukken om heel Oekraïne te veroveren. En dat het ze ook niet lukt om de Oekraïense president Zelenski omver te werpen. Omdat ze al veel troepen in het oosten hebben, zeggen ze nu zich daarop te focussen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Oekraïne: ruim 5000 mensen geëvacueerd via humanitaire corridor

Overigens zegt Crump dat het niet zo is dat de eerste fase van de oorlog is voltooid. "Poetin noemde de invasie in Oekraïne eerder al een vredesmissie. Met het statement van gisteren probeert hij aan het Russische volk te verkopen dat de vredesmissie aan het slagen is. In feite is dit gewoon een enorme koerswijziging."

2. Hoe zal de oorlog verder verlopen?

"Het meest realistische scenario is dat de gevechten nog even doorgaan en dat de Russen kijken of ze de overhand kunnen krijgen", zegt Crump. "Ze willen in ieder geval Marioepol veroveren en ook Kiev." Dus niet het gebied waar de Russen volgens henzelf nu de focus op willen leggen. "Ze zullen waarschijnlijk niet stoppen voor ze minimaal in handen hebben wat ze willen, zodat ze een grote troef hebben aan de onderhandelingstafel."

Maar ondertussen slaan in Kiev vooral de Oekraïeners terug:

Op verschillende plekken herovert het Oekraïense leger terrein op het Russische leger. Zo is Makariv, een voorstad van Kiev, nu weer in handen van de Oekraïners. Toch is het er allesbehalve veilig: "Er zijn constant beschietingen."

Ook Rob de Wijk, oprichter van het The Hague Center for Strategic Studies, spreekt over de onderhandelingstafel. Daaraan koppelt hij de gedachte dat de oorlog binnen een paar weken of maanden voorbij kan zijn. "Beide partijen hebben belang bij een vredesakkoord. Er zal hier en daar voor allebei terreinwinst zijn, de situatie blijft in evenwicht. Op een gegeven moment zijn ze het zat en komt er een vredesakkoord."

Toch moeten we volgens Crump niet meteen uitgaan van een positief resultaat aan de onderhandelingstafel. "Er zijn een aantal eisen die de landen niet van elkaar willen inwilligen. Het onderhandelen is nu vooral voor de bühne. Zo kan Poetin aan Rusland laten zien dat hij geïnteresseerd is in vrede, want hij verkoopt de invasie immers als vredesmissie."

3. Welke landen zouden kunnen bemiddelen?

Beide deskundigen zijn het er in ieder geval over eens welk land dat niet zou moeten zijn, hoewel het land vaak wordt genoemd. "Het is uitermate merkwaardig dat veel mensen hun hoop op China hebben gevestigd", zegt De Wijk. "Het moet wel echt een dieptepunt zijn, wil de Chinese president Xi Jinping zich ermee bemoeien. Je moet hem niet zo’n belangrijke positie geven."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

China onder druk gezet om kant te kiezen: 'Land zit in comfortabele positie'

Crump: "Als China Poetin tot orde zou roepen, zou dat het conflict zeker kunnen veranderen. Maar China gaat dat niet doen. Ze houden zich tot nu toe erg afzijdig en dat zal ook zo blijven."

"Het ligt eerder voor de hand dat de leiders van Turkije of Israël een bemiddelende rol gaan spelen", zegt Crump. "Ze hebben zich al als bemiddelaar geprofileerd en ze zijn voor zowel Oekraïne als Rusland geloofwaardige partners. De Oekraïense president Zelenski heeft bijvoorbeeld al aangegeven Poetin te willen ontmoeten in Jeruzalem."

4. Kan Poetin door de Russen zelf worden teruggefloten?

"Je ziet wel dat er meer kritiek vanuit Rusland zelf komt", zegt De Wijk. "Veel hoogopgeleide jongeren zijn vertrokken uit Rusland. Ook zijn er steeds meer journalisten die kritisch zijn of ontslag hebben genomen bij de staatsmedia. En er melden zich iets meer oligarchen die aandringen op het stoppen van de oorlog."

Een Russische nieuwsmedewerker protesteert live tijdens een uitzending. Een Russische nieuwsmedewerker protesteert live tijdens een uitzending.

"Toch blijft de impact vrij beperkt. Ook is er voor oligarchen het probleem dat, mochten ze Poetin ten val kunnen brengen, ze zelf ook mee vallen. Veel van hen hebben er dus helemaal geen baat bij om kritisch te zijn."

Ook Crump heeft de scheurtjes van binnenuit meegekregen. "Belangrijk is dat Poetin twee mensen uit zijn eigen entourage ontslagen heeft. Maar een echt kantelpunt is het pas als mensen uit de militaire top geen vertrouwen meer hebben in Poetin en zich tegen hem keren. Dat zou effect kunnen hebben, maar op dit moment is daar nog geen sprake van."

5. Wat zouden andere kantelpunten kunnen zijn?

Volgens Crump is er een hele duidelijke: de eventuele verovering van Marioepol door de Russen. "Dan heeft Rusland een belangrijke troef voor de onderhandeling. De vraag is wat Oekraïne dan zal doen. Willigen ze de eisen van Rusland in omdat ze onder druk staan of zijn ze dan juist extra bang om te capituleren?"

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Een maand oorlog door de ogen van correspondenten: 12 foto's

De onderhandelingen kunnen volgens De Wijk nog wel nadelig uitpakken als het lang duurt. "Poetin kan er opeens genoeg van krijgen en dan kernwapens inzetten, omdat hij denkt dat dat een snel einde van de oorlog betekent."

Al is de inzet van kernwapens volgens Crump voorlopig nog niet aan de orde. "Rusland gaf laatst aan dat ze kernwapens zouden gebruiken als ze zich bedreigd zouden voelen. Dat zal niet door Oekraïne zijn, maar wel als NAVO-landen zich ermee gaan bemoeien. Die lijken op hun beurt er alles aan te doen om buiten het conflict te blijven. Al heeft de oorlog ook laten zien dat je nooit iets helemaal moet uitsluiten."

Bekijk ook: Inwoners van Charkov wonen al in een maand in metrostations

De metrostations zijn een van de weinige plekken waar mensen nog veilig zijn in Charkov. Daarom leven de inwoners van de stad al bijna een maand ondergronds, terwijl Russische troepen de stad beschieten. "We hebben eten en er is een toilet."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore