Turbulente week

Oplossing Oekraïne nog ver weg, maar 'het lijkt of Rusland tijd koopt'

29 januari 2022 13:02 Aangepast: 29 januari 2022 13:27
De Russische president Vladimir Poetin. Beeld © EPA

Het was een turbulente week voor Europa. De spanningen aan de grens van Oekraïne en Rusland zijn nog volop aanwezig en een oplossing lijkt voorlopig nog ver weg. Want terwijl het Westen zich op het ergste voorbereidt, ontkent Rusland uit te zijn op oorlog. Maar wat zijn de volgende stappen?

Aan de grens met Oekraïne staan op dit moment meer dan 100.000 Russische militairen en er zijn ook troepen in Belarus gestationeerd. Europa en de Verenigde Staten vertrouwen het niet. Als reactie op de Russische troepenopbouw stuurde de NAVO afgelopen week versterkingen naar Oost-Europese lidstaten. 

Russische eis verworpen

Het belangrijkste doel van Rusland is: Oekraïne mag nooit NAVO-lid worden, en de NAVO moet troepen weghalen uit Oost-Europese lidstaten. Het is een gevoelig punt voor Rusland, omdat Oekraïne tot 1991 bij de Sovjet-Unie hoorde. Daarna zocht Oekraïne, tot spijt van Rusland, steeds meer toenadering tot het Westen.

Maar de Russische eis om Oekraïne definitief uit te sluiten van de NAVO, is verworpen. Het militair bondgenootschap heeft een opendeurenbeleid: nieuwe landen mogen zich aanmelden en de NAVO mag dit niet van tevoren uitsluiten. Een land als Rusland kan dat niet tegenhouden. 

Joe Biden waarschuwt al voor een invasie van Oekraïne in februari. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk nemen het zekere voor het onzekere: ambassadepersoneel en hun familieleden worden geëvacueerd uit Oekraïne. De Europese Unie (en dus ook Nederland) is nog niet van plan burgers terug te halen.

Intussen is het Nederlandse kabinet bezig met noodscenario's voor het geval er een gastekort optreedt. Rusland is namelijk een belangrijke gasleverancier: wat als die gaskraan door dit conflict ineens wordt dichtgedraaid? 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Poetin raken in de portemonnee: deze sancties kan het Westen opleggen

Kortom, in het Westen wordt rekening gehouden met het ergste. Vanuit Rusland klinkt juist een andere toon. "Wij willen geen oorlog", zei de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov gisteren. Maar hij herhaalde ook 'dat zijn land niet zal toelaten dat de belangen of de veiligheid geschaad worden'.

Volgens Lavrov is het Westen maar weinig flexibel: "Als zij hun standpunten niet aanpassen, zullen wij dat ook niet doen. En in dat geval zie ik geen ruimte voor een compromis."

Druk van de ketel?

Een oplossing zoals Rusland die voor ogen had, lijkt er inderdaad niet te komen. Toch lijkt de ontwikkeling van afgelopen week redelijk positief, zegt Rob de Wijk, expert op het gebied van internationale betrekkingen en veiligheidszaken. "De harde eisen van Rusland zijn door de VS en de NAVO verworpen. Toch zegt Rusland wel de deur open te houden voor verder overleg. Dat vind ik een redelijk positieve reactie, al heb je bij deze crisis wel te maken met dagkoersen. Het kan elke dag anders zijn." 

Ook Rusland-correspondent Eva Hartog denkt dat de druk van de ketel is. "Het lijkt alsof Rusland tijd koopt. Een woordvoerder van Poetin laat weten dat het tijd zal kosten om naar de voorstellen van de NAVO te kijken. Dat suggereert dat Rusland vooralsnog de weg van de diplomatie kiest", zegt Hartog. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vertrekken uit Oekraïne of toch blijven? 'Ik ben wel nerveus'

Wat mogelijk een rol speelt, zijn de Olympische Winterspelen in China, een goede bondgenoot van Rusland. Hartog: "Mogelijk is Rusland gevraagd zich koest te houden tot na de Spelen, om het feestje niet te verpesten. Maar we weten niet of dat daadwerkelijk de reden is."

Poetins agenda

Een grote invasie van Oekraïne, die ziet De Wijk op dit moment niet gebeuren. "Niemand weet wat Rusland van plan is. Hoe dit gaat aflopen, ligt er maar net aan hoe de onderhandelingen gaan. Ik denk dat het daarbij belangrijk is dat het Westen ook naar Rusland luistert."

Volgens Hartog kan het Westen nu niet veel doen. "Als Rusland Oekraïne wil binnenvallen, dan zullen ze dat doen. Ongeacht met welke sancties het Westen komt. Poetin heeft zijn eigen agenda en die voert hij door", zegt Hartog. 

Bekijk ook: Oorlog met Oekraïne? Zo kijken de Russen er zelf naar

Het houdt het Westen erg bezig: de mogelijke escalatie van het Russisch-Oekraïense conflict tot een grote oorlog. Maar hoe zit dat in Rusland? Worden de zorgen gedeeld? Correspondent Eva Hartog peilt de stemming op straat in Moskou.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore