'Nog steeds geen contact'

Eerste luchtbeelden Tonga na vulkaan: eilanden onder de as

18 januari 2022 16:46 Aangepast: 18 januari 2022 20:31
Tonga Beeld © New Zealand Army

De eerste lucht- en satellietbeelden van Tonga laten zien dat de eilandengroep volledig onder de as ligt. Afgelopen zaterdag werd Tonga getroffen door een enorme vulkaanuitbarsting en een tsunami. "We hebben nog altijd geen contact met onze collega's ter plaatse", zegt het Rode Kruis tegen RTL Nieuws.

Een dikke laag as bedekt Tonga. Een dikke laag as hing afgelopen dagen ook boven de eilandengroep. Door die aswolk kunnen vliegtuigen nu pas overvliegen en de eerste foto's maken.

Het hoofdeiland van Tonga. Het hoofdeiland van Tonga.

De uitbarsting van zaterdag was wereldwijd de grootste vulkaanuitbarsting van de afgelopen 30 jaar. Er werd een aswolk van 30 kilometer de lucht in gespuwd. Ook was een tsunami-zeebeving die zich uitbreidde over de hele Stille Oceaan. Op de eilanden van Tonga waren de golven vijf tot tien meter hoog. Ze gingen tot een honderden meters landinwaarts.

Ravage op satellietbeelden

Ook zijn de eerste satellietbeelden vrijgegeven van voor en na de ramp. De ravage is goed te zien, zoals hier in de haven:

Het havengebied voor en na de vulkaanuitbarsting. Het havengebied voor en na de vulkaanuitbarsting.

Vliegtuigen kunnen wel overvliegen, maar landen in Tonga kan nog altijd niet omdat de landingsbaan volledig onder de as ligt. Het opruimen gaat met de hand. Volgens lokale media zijn maandag 200 mensen bezig geweest. Die hebben 100 meter schoongeveegd van de 2600 meter lange landingsbaan. Toch zegt de regering van Tonga dat de baan mogelijk woensdag alweer klaar is.

Zorgen om kleine eilandjes

Tonga is getroffen door 'een ongekende ramp', zegt de regering vandaag in zijn allereerste verklaring sinds de vulkaanuitbarsting. De autoriteiten uiten vooral hun zorgen over een aantal kleine, afgelegen eilandjes waar vrijwel alle huizen zijn verwoest.

Nieuw-Zeeland stuurt legervliegtuigen ter verkenning. Nieuw-Zeeland stuurt legervliegtuigen ter verkenning.

De enige manier om Tonga te bereiken, is voorlopig per boot. Het leger van Nieuw-Zeeland heeft twee marineschepen richting Tonga gestuurd, afgeladen met drinkwater. "Dat is de eerste behoefte nu: drinkwater. En materiaal om huizen te repareren", vertelt Sainiana Rokovucago, programmaleider van het Rode Kruis Pacific, tegen RTL Nieuws.

Contact verbroken

Het Rode Kruis heeft naar eigen zeggen overlevingspakketten voor 1200 huishoudens in Tonga. En een team dat er structureel zit.

"Het laatste contact met onze collega's was zaterdagmiddag," vertelt Rokovucago. "Ze waren toen de politie aan het helpen om het verkeer te regelen. Iedereen ging naar een veiliger plek. Dat was ons laatste contact."

Huizen voor en na de vulkaanuitbarsting. Huizen voor en na de vulkaanuitbarsting.

Het officiële dodental staat momenteel op drie. Op ruim 100.000 inwoners is dat vooralsnog niet veel. "Natuurlijk zijn we bezorgd", zegt Rokovucago, "maar onze collega's zijn goed getraind. We hebben de laatste rampentraining in oktober 2021 gehad. Dat is ook steun die wij bieden. We weten dat we misschien niet op het eiland kunnen zijn als er iets gebeurt."

Rampzalige vloedgolf

Ook het Rode Kruis moet het voor een groot deel doen met de beelden die nu worden vrijgegeven. Rokovucago: "Als we de beelden zien, is het minder erg dan we hadden verwacht. We houden er rekening mee dat de vloedgolf gewassen heeft vernietigd, gebouwen heeft beschadigd en het drinkwater heeft vervuild."

De vulkaan op 6 januari, kort voor de uitbarsting. De vulkaan op 6 januari, kort voor de uitbarsting.

Is het gevaar nu geweken?

De aswolk werd uitgespuugd door de Hunga-Tonga Hunga-Ha'apai, een onderwatervulkaan die 70 kilometer uit de kust van Tonga ligt. Het grootste van de vulkaan ligt onder de zee: vóór de uitbarsting stak slechts 100 meter boven de zee uit

Of de vulkaan nu rustig blijft, is volgens vulkanoloog Elske de Zeeuw-van Dalfsen (KNMI) moeilijk te zeggen. "Normaal gesproken gebruik je meetinstrumenten die je op de vulkaan hebt staan. Nu ligt deze vulkaan grotendeels onder water, en na de uitbarsting al helemaal. Dus dat maakt het erg lastig om metingen te doen."

De noodsituatie maakt het voor de geologische dienst van Tonga lastig om de vulkaan nu visueel te observeren, vertelt De Zeeuw. Maar er is ook een andere optie: "Je kunt ook kijken naar de uitbarstingen die de vulkaan in het verleden heeft gehad. Maar in dit geval is de informatie vrij summier."

Volgens De Zeeuw laat het verleden van deze vulkaan zich moeilijker aflezen omdat hij onder water zit. "Wel zie je afzettingen in eilanden om de vulkaan heen. Die laten zien dat er bij eerdere uitbarstingen meerdere explosies zijn geweest."

"Daarom denk ik dat voorzichtigheid nu geboden is. Het lijkt nu rustig, maar of het rustig blijft, kan je nu niet weten."

Tonga is coronavrij

Bij de hulpacties wordt met een ding extra rekening gehouden: corona. Tonga heeft de hele pandemie maar één besmetting geregistreerd. Het risico is dat hulpverleners het virus met zich meebrengen.

"We zijn nu niet van plan mensen naar het eiland te sturen," zegt Rokovucago van het Rode Kruis dan ook. "We sturen spullen naar onze collega's ter plaatse. Pas later gaan we kijken of het ook nodig is om mensen te sturen."

Bekijk ook: Natuurgeweld Tonga vanaf boot gefilmd

Boven zee waren dit weekend, na de uitbarsting van de vulkaan, enorme rookwolken te zien.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore