Oplopende spanningen

Joe Biden en Xi Jinping bestoken elkaar met waarschuwingen in urenlang videogesprek

16 november 2021 12:17 Aangepast: 16 november 2021 13:16
De tweede leiders spraken elkaar via een videoverbinding. Beeld © AFP

De leiders van de Verenigde Staten en China hielden afgelopen nacht hun eerste grote overleg. Met de spanningen die onderling flink oplopen, hadden Joe Biden en Xi Jinping veel te bespreken. Van de zorgen over Taiwan tot nieuwe Chinese raketten, alle pijnpunten werden benoemd. Al zeggen beide presidenten een conflict te willen vermijden.

Ook de leiders van de twee machtigste landen ter wereld werken geregeld vanuit huis. Met een flinke grijns begroet de Amerikaanse president Biden afgelopen nacht bij de start van de videoverbinding zijn Chinese ambtsgenoot.

"Ik ben erg blij mijn oude vriend te zien", reageert president Xi Jinping. De twee kennen elkaar vanuit de tijd dat ze allebei vicepresident waren. Nu hebben ze zelf de touwtjes in handen en lijken ze na een lange periode van oplopende spanningen de kou wat uit de lucht te willen halen.

"Het is onze verantwoordelijkheid als leiders om ervoor te zorgen dat de concurrentie tussen onze landen, bedoeld of onbedoeld, niet uitmondt in een conflict", aldus Biden in het begin van de meeting. Die vinden doorgaans volledig achter gesloten deuren plaats. Maar de eerste minuten van dit gesprek werden gefilmd.

Op de beelden is te zien dat ook de Chinese president zich constructief opstelt. Zo pleit Xi Jinping voor meer onderlinge communicatie en samenwerking met de VS. Maar wanneer de camera's weg zijn, verandert de toon en gaat het over de onderlinge onenigheden.

Zo is te lezen in de uiteenlopende samenvattingen die China en de VS maakten van het gesprek. "President Biden uitte zijn zorgen over de ​​praktijken van de Communistische Partij in Xinjiang, Tibet en Hongkong, net als over de mensenrechten in het algemeen", zo laat het Witte Huis weten.

Verschillen

Die zorgen komen niet voor in de samenvatting die het Chinese staatspersbureau maakte. "Als je allebei de samenvattingen doorneemt, vind je echt opmerkelijke verschillen tussen wat er volgens de landen is besproken", aldus China-correspondent Roland Smid.

Dat valt vooral op wanneer het over Taiwan gaat. China ziet het eiland aan de zuidkust van China als een opstandige regio en dreigt met een overname. Amerika is daar fel op tegen en steunt Taiwan en haar vrijheden zoals democratie en zelfstandige handel met het buitenland. Daarnaast is Taiwan voor de VS een cruciale bondgenoot in de regio.

De zorgen over een Chinese inname van Taiwan worden steeds groter. Militair gezien is Taiwan niet opgewassen tegen het grote China. En deskundigen wijzen erop dat China durft in te grijpen wanneer het dat nodig acht, met Hongkong als recent voorbeeld. De zorgen over een Chinese inname van Taiwan worden steeds groter. Militair gezien is Taiwan niet opgewassen tegen het grote China. En deskundigen wijzen erop dat China durft in te grijpen wanneer het dat nodig acht, met Hongkong als recent voorbeeld.

Taiwan is hét heikele punt tijdens het overleg. En dat blijkt ook uit de verschillende samenvattingen van het gesprek. Volgens het Chinese staatspersbureau zou Biden gezegd hebben dat Amerika het één-China beleid steunt én tegen Taiwanese onafhankelijkheid is.

"Maar dat laatste deel over onafhankelijkheid lees je in de Amerikaanse samenvatting helemaal niet terug", vertelt Roland Smid. "Het lijkt misschien een klein detail maar Taiwan is cruciaal in het Amerikaanse China-beleid. Biden riep Xi op de vrede en stabiliteit in Taiwan te respecteren. Maar dat wordt in de Chinese samenvatting van het overleg helemaal niet vermeld."

Het Chinese staatsmedium Global Times noemt wel iets anders. President Xi zou Biden hebben gewaarschuwd voor het verder steunen van Taiwanese onafhankelijkheid. De Chinese president zou het 'spelen met vuur' hebben genoemd. "Wie met vuur speelt zal zichzelf verbranden", aldus president Xi.

Spanningen

Ook na een gesprek van ruim 3 uur blijft er dus grote onenigheid bestaan over de koers van Taiwan. Het overleg leverde geen grote afspraken of juist nieuwe problemen op. Toch is het video-overleg volgens Roland Smid bijzonder en relevant.

"Simpelweg omdat Xi en Biden zo lang en inhoudelijk met elkaar hebben overlegd. De spanningen tussen de VS en China namen de laatste tijd alleen maar toe. Iets wat bijvoorbeeld in de Zuid-Chinese Zee bij een misstap zomaar tot een onderling conflict kan leiden. Met dit gesprek lijkt de kou voor eventjes uit de lucht."

Amicale sfeer

President Biden liet weten dat onderlinge en felle concurrentie mogelijk moet zijn zonder dat het leidt tot militaire conflicten. De Chinese president ging nog een stap verder. Xi Jinping opperde dat klimaat een onderwerp is waar China en de VS zelfs goed kunnen samenwerken.

Volgens Roland Smid zijn de Chinese en Amerikaanse bedrijven die onderling handel drijven de grote winnaars van de meeting. "Ze zien dat er een amicale sfeer is tussen Biden en Xi en dat ze ruimte houden voor dialoog. Het biedt geen volledige garanties maar de relatieve rust die er nu lijkt te zijn, is goed voor de handel."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Weerstand tegen oprukkend China: 5 redenen waarom de zorgen groot zijn

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore