Ga naar de inhoud
Burenruzie in hartje Europa

Half miljoen boete per dag: Polen en Tsjechië vechten grensconflict over bruinkoolmijn uit

Poolse mijnwerkers protesteerden eind oktober bij het Hof van Justitie van de EU in Luxemburg. Beeld © EPA

Moet Polen straks 500.000 euro per dag betalen als het doorgaat met bruinkool winnen aan de grens met buurland Tsjechië? Vandaag vechten de twee kemphanen verder bij het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. Vijf vragen en antwoorden over de hoog opgelopen burenruzie in het hart van Europa.

1. Om welke mijn gaat het?

De omvangrijke Turów-mijn ligt bij het stadje Bogatynia in het meest zuidwestelijke puntje van Polen. Hier ligt, met naar schatting 760 miljoen ton, een van de grootste reserves bruinkool van het land. Daarvan wordt jaarlijks zo'n 28 miljoen ton afgegraven door het Poolse energiebedrijf PGE, dat ook eigenaar is van een nabijgelegen elektriciteitscentrale die draait op - jawel - bruinkool.

De open bruinkoolgroeve ligt vrijwel tegen de Tsjechische grens aan. In een gebied dat door politici ook wel de 'zwarte driehoek' wordt genoemd vanwege de zware industriële vervuiling. Het is de grensregio tussen Polen, Tsjechië en Duitsland.

2. Wat is het bezwaar van de Tsjechen?

De bom barstte toen de Poolse regering vorig jaar besloot om de vergunning voor de mijn te verlengen tot 2044. "Cruciaal is dat Polen hiervoor geen enkel overleg had gepleegd met Tsjechië", zegt correspondent Jeroen Akkermans. "Er is ook geen onderzoek gedaan naar milieuschade, wat indruist tegen de Europese regels."

Maar dat is nog niet alles. Tsjechen die het gebied wonen, worstelen met een serieus probleem: waterschaarste. Akkermans: "De bruinkoolwinning zorgt ervoor dat het grondwater naar steeds dieper gelegen gebied stroomt. De hogergelegen grensstreek in Tsjechië komt zo droog te staan en volledige dorpen komen zonder drinkwater te zitten."

Daarom stapte Tsjechië naar het Europees Hof van Justitie. De eis? Een dwangsom van vijf miljoen euro voor iedere dag dat het graven in de mijn doorgaat.

3. Wat besloot het EU-Hof?

Het Hof in Luxemburg gaf Tsjechië gelijk. Het legde Polen alleen geen dwangsom van vijf miljoen, maar een half miljoen euro per dag op. De dwangsom ging per direct in en moest belanden in de kas van de EU.

Het was een bijzonder besluit in de geschiedenis van de EU. Niet eerder was een ruzie tussen lidstaten zo hoog opgelopen. En niet eerder werd voor een burenruzie zo'n torenhoge boete opgelegd vanuit Luxemburg, omdat twee landen er zelf niet uit konden komen.

Polen
Lees ook:
Polen moet EU miljoen per dag betalen zolang ruzie over rechtstaat loopt

4. Hoe reageerde Polen op dit besluit?

Als door een adder gebeten. De Polen vinden dat ze zelf mogen bepalen wat ze doen met de bruinkoolmijn, zonder inmenging vanuit buurlanden of Brussel. Het land weigert dan ook om de dwangsom te betalen.

"Het is een onterechte politieke aanval op ons land", zegt burgemeester Wojciech Dobrolowicz van Bogatynia tegen RTL Nieuws. "Een poging om de Poolse elektriciteit afhankelijk te maken van de Duitsers en Tsjechen." Volgens hem verdienen tienduizenden Polen hun geld dankzij de mijn en de elektriciteitscentrale. PGE-topman Wojciech Dabrowski noemde het besluit 'nogal bizar'.

De duizenden Poolse mijnwerkers die in het gebied leven, vrezen ondertussen voor hun baan. Akkermans: "Zij hebben vorige maand straatprotesten gehouden in Luxemburg. Als de mijn sluit, gaan volgens Polen zo'n vijfduizend banen verloren. Dan is de regio ten dode opgeschreven."

Bekijk ook: Eckhardt geeft de strijd tegen bruinkoolwinning niet op

02:29
In Duitsland wordt nog altijd veel bruinkool gewonnen. De boerderij van Eckhardt moet weg, maar hij weigert te vertrekken.

5. Hoe nu verder?

De Polen doen er alles aan om het vonnis aan te vechten. Dat is nog mogelijk omdat de uitspraak in mei een voorlopig vonnis was, en het Luxemburgse hof nog geen definitief oordeel heeft geveld over de mijn.

Polen vroeg het Hof eerder om het vonnis in te trekken omdat het land anders te weinig elektriciteit zou kunnen opwekken voor de verwarming van huizen. Maar daarvoor kon het land niet genoeg bewijs leveren. Bij de hoorzitting van vandaag in Luxemburg zal het dan ook met een beter verhaal moeten komen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore