'Administratieve overtredingen'

Rusland zet Volkskrant-correspondent Tom Vennink het land uit

03 november 2021 22:08 Aangepast: 03 november 2021 22:27
Tom Vennink Beeld © Pauline Niks

Volkskrant-correspondent Tom Vennink is per direct Rusland uitgezet. Zijn visum is ingetrokken, officieel vanwege 'administratieve overtredingen'. Vennink mag de komende drie jaar Rusland niet in. Hij is de tweede buitenlandse correspondent die in korte tijd door Rusland wordt weggestuurd.

Vennink probeerde de afgelopen maanden zijn accreditatie en visum te verlengen. Dat moeten buitenlandse correspondenten in Rusland ieder jaar doen en normaliter is dat een formaliteit. De Volkskrant schrijft dat het dit jaar al moeizaam ging. Maandag kreeg Vennink ineens te horen dat zijn huidige visum per direct was ingetrokken. Hij moest Rusland binnen drie dagen verlaten.

'Uitzetting komt als verrassing'

"De uitzetting komt als een verrassing voor mij", zegt Vennink in zijn eigen krant. Hij keerde vandaag terug naar Nederland.

De officiële reden zijn oudere overtredingen die hij zou hebben begaan. Het gaat om twee kleine overtredingen de afgelopen twee jaar: het niet-doorgeven van een verblijfsadres en het verzuimen om toestemming te vragen voor een provinciebezoek. Opvallend is dat die overtredingen nu pas van stal worden gehaald. De afgelopen jaren werd Venninks verblijfsvergunning zonder problemen verlengd.

'Russische pesterij'

Waarom juist Vennink wordt aangepakt, weet Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Klok niet. "Het kan tegen drie dingen gericht zijn: tegen Tom persoonlijk, tegen de Volkskrant of tegen Nederland”, zegt Klok tegen RTL Nieuws. "Wij denken het laatste, omdat Nederland heel veel dingen doet die Rusland niet bevallen. Maar het is wel gissen."

"Meerdere Nederlandse journalisten hebben moeite om hun visum te verlengen. En er waren ook reisbeperkingen alleen voor Nederlandse journalisten en niet voor anderen. Wij krijgen wel het gevoel dat het een Russische pesterij naar Nederland is."

Vennink werkt sinds 2015 voor de Volkskrant als correspondent in Rusland. Hij schreef onder meer een reportage over een mammoet-park in de poolcirkel, liep zelf een marathon over het Bajkalmeer en maakte een videoserie over jonge Russen, de 'generatie-Poetin':

Vennink is de tweede buitenlandse correspondent die in korte tijd uit Rusland wordt weggestuurd. In augustus van dit jaar moest BBC-correspondent Sarah Rainsford vertrekken.

Rainsford werd door de Russische autoriteiten aangemerkt als 'bedreiging voor de nationale veiligheid'. Zelf vermoedt ze dat ze is gestraft voor een kritische vraag aan Aleksandr Loekasjenko, de leider van Belarus en bondgenoot van president Poetin. Ze maakte deze reportage over haar uitzetting:

'Lijkt doelgerichte campagne'

RTL Nieuws-correspondent Eva Hartog vindt het uitwijzen van buitenlandse journalisten een zorgelijke ontwikkeling. "Dat Russische journalisten hard worden aangepakt, zagen we al eerder. Ze worden op allerlei manieren lastig gevallen: ze worden bijvoorbeeld gebrandmerkt als 'buitenlands agent' of ze worden 'ongewenst' verklaard."

"Maar buitenlandse journalisten konden relatief ongemoeid hun werk blijven doen. Daar lijkt nu verandering in te komen. Het lijkt een doelgerichte campagne om onafhankelijke berichtgeving over Rusland de mond te snoeren."

Nederland onder vuur

Dat Vennink wordt uitgezet vanwege zijn Nederlandse nationaliteit, staat niet vast. Wel deed het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken de afgelopen tijd opvallende uitspraken over Nederland.

"De laatste jaren gaat er geen dag voorbij zonder dat Nederland ons ervan langs geeft. Officiële vertegenwoordigers van dat land zijn constant ontevreden over ons. Waarom gedragen ze zich zo? Moeilijk te zeggen", postte woordvoerder Maria Zacharova in oktober op Facebook. Het ministerie van Buitenlandse Zaken regelt in Rusland de visa en accreditaties voor buitenlandse correspondenten.

Eerder deze week deed de Russische ambassadeur in Den Haag Aleksandr Sjoelgin er een schepje bovenop. Tijdens een persconferentie uitte hij specifieke kritiek op de Nederlandse media. "Helaas publiceren Nederlandse media, uitzonderingen daargelaten, vooral negatieve verhalen over ons land." De ambassadeur noemde het 'anti-Russische publicaties' en 'fake news'.

Aleksandr Sjoelgin, de Russische ambassadeur in Den Haag. Aleksandr Sjoelgin, de Russische ambassadeur in Den Haag.

'Uitzetting definitief'

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft volgens de Volkskrant tot op het laatste moment geprobeerd de uitzetting te voorkomen. De Nederlandse ambassadeur heeft in Moskou om opheldering gevraagd en in Den Haag is er met ambassadeur Sjoelgin over de zaak gesproken. Zonder resultaat.

"We hebben in het verleden wel meegemaakt dat er een verblijfsvergunning werd ingetrokken," zegt Volkskrant-hoofdredacteur Klok. "De NRC heeft dat gehad, maar dat werd snel rechtgezet. Nu lijkt het een definitieve uitzetting. En dat is echt nieuw."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore